Nếp sống văn minh, môi trường văn hóa sạch đẹp, các thiết chế văn hóa-thể thao ở cơ sở đã dần đi vào cuộc sống góp phần phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cho nhân dân. Song, cuộc vận động vẫn còn những mặt hạn chế, cần đổi mới về phương thức và nội dung, tháo gỡ những vướng mắc tồn tại để nâng cao chất và lượng hơn nữa.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng chủ trương xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Theo đó, chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư" từng bước thu hẹp khoảng cách về hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng, miền và các giai tầng xã hội. Xây dựng môi trường văn hóa, đời sống văn hóa lành mạnh trong hệ thống chính trị, trong mỗi địa phương, trong từng cộng đồng làng, bản, khu phố,… rèn luyện con người về nhân cách, đạo đức, lối sống. Xây dựng nếp sống văn hóa tiến bộ, văn minh, nhất là trong việc cưới, việc tang, lễ hội.

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư” có nhiều chuyển biến đáng khích lệ. Các nội dung, phong trào của cuộc vận động như: Xây dựng môi trường văn hóa sạch, đẹp, an toàn; phát triển kinh tế, giúp nhau xóa đói giảm nghèo; thực hiện nếp sống văn minh, kỷ cương xã hội, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật…  nhận được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, sự phối hợp của mặt trận, hội, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở và sự hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo các tầng lớp nhân dân. Năm 2015, toàn tỉnh có 294.947/369.108 gia đình văn hóa (đạt tỷ lệ 79,91%); 1.388/2.140 thôn/tổ dân phố văn hóa (đạt tỷ lệ 64,86%); 205 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đăng ký xây dựng đơn vị văn hóa; 4 công trình đạt giải (1 giải ba và 3 giải khuyến khích) tại Cuộc thi sáng tạo thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc; 3.433 dòng họ có quỹ khuyến học (đạt 84%); 32,1% người dân tham gia tập luyện TDTT thường xuyên, 19,2% gia đình thể thao; hoạt động thể thao thành tích cao có nhiều khởi sắc với việc đạt 86 huy chương các loại tại các giải đấu trong và ngoài nước…

Phát huy tinh thần tương thân tương ái, lá lành đùm lá rách, trong những năm qua, quỹ vì người nghèo các cấp đã vận động 243 tỷ đồng, hỗ trợ làm mới và sửa chữa hơn 25.000 nhà cho các gia đình chính sách, hộ nghèo với tổng số tiền 184 tỷ đồng. Ngoài ra, từ nguồn quỹ còn tạo điều kiện cho 12.500 hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn phát triển sản xuất, chăn nuôi, duy trì tốt các hoạt động thăm hỏi, tặng quà nhân các ngày lễ, Tết… Nhân dân Hà Tĩnh đã phát huy tốt vai trò tự quản, đặc biệt là tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế, giúp đỡ những gia đình gặp khó khăn hoạn nạn. Việc xây dựng các quy ước thôn-tổ dân phố đã phát huy được hiệu quả. Nhiều phong tục, tập quán tốt đẹp, các giá trị văn hóa truyền thống được giữ gìn phát huy, tình làng nghĩa xóm ngày càng gắn bó.

Công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa được quan tâm đầu tư. Tổ chức tốt các hoạt động chào mừng thành công Đại hội XII của Đảng và Đại hội Đảng bộ các cấp; các hoạt động Kỷ niệm 250 năm Ngày sinh và vinh danh Danh nhân văn hóa thế giới Đại thi hào Nguyễn Du; vinh danh dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; hình thành nhiều câu lạc bộ dân ca ví, giặm ở cơ sở và trường học. Các hoạt động văn nghệ và thể thao quần chúng được các cấp, các ngành và đông đảo nhân dân quan tâm; tổ chức nhiều giải đấu thể thao chào mừng các sự kiện quan trọng…

Thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh kết hợp triển khai có hiệu quả Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư” gắn với phong trào chung sức xây dựng nông thôn mới, văn minh đô thị tiếp tục được chỉ đạo quyết liệt nên đạt được hiệu quả rõ rệt. Số mô hình sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, hình thức tổ chức sản xuất, khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu tăng nhanh. Năm 2015, phát triển mới 1.734 mô hình, nâng tổng số lên hơn 9.000 mô hình, xây dựng 424 khu dân cư kiểu mẫu, 860 vườn mẫu. Kết cấu hạ tầng tiếp tục được đầu tư xây dựng, nhất là các công trình thiết yếu ở thôn xóm, đã cứng hóa được 719,72km đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa 177,27km…

Để đạt được kết quả trên, trước hết, Ban chỉ đạo Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư” tỉnh Hà Tĩnh đã tập trung xây dựng và triển khai các nội dung của cuộc vận động theo kế hoạch. Hầu hết các huyện, thành phố, thị xã đều củng cố ban chỉ đạo, ban hành quy chế hoạt động, phân công trách nhiệm cho từng thành viên, tổ chức kiểm tra đánh giá chất lượng phong trào giai đoạn 2014-2015, định hướng đến năm 2020. Chính quyền các cấp đã đa dạng hóa các hình thức tập hợp, tuyên truyền vận động nhân dân phát huy sức mạnh đại đoàn kết xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đẩy mạnh các nội dung phong trào được các cấp, các ngành triển khai có hiệu quả…

Bên cạnh những kết quả đạt được, tại hội nghị tổng kết và triển khai nhiệm vụ Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư”, Ban chỉ đạo tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong hoạt động của các phong trào. Việc chỉ đạo còn thiếu đồng bộ, liên tục và hệ thống, một số ban chỉ đạo cơ sở hoạt động còn lúng túng; việc bình xét công nhận gia đình văn hóa, tổ chức biểu dương, tôn vinh gia đình văn hóa tại một số địa phương còn chưa chặt chẽ, công tác kiểm tra còn lỏng lẻo. Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư” chưa phát triển đồng đều giữa các vùng, miền, một số địa phương chỉ dừng lại ở việc phát động và ban hành văn bản. Kinh phí dành cho phong trào các cấp còn thiếu trầm trọng. Cán bộ chuyên trách phong trào ở một số địa phương còn yếu, lại có sự thay đổi đột xuất nên công tác tham mưu còn lúng túng, không nắm được quy trình hồ sơ, thủ tục công nhận các danh hiệu văn hóa…

Năm 2016, triển khai đưa Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp vào cuộc sống, cần có nhiều giải pháp mới để đẩy mạnh Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư”. Để phong trào tiếp tục phát huy hiệu quả, thiết nghĩ, Ban chỉ đạo Trung ương nên có bộ tiêu chí mới để bình xét các danh hiệu văn hóa phù hợp với thực tiễn, hạn chế tối đa sự dễ dãi, xuề xòa, tránh sự cào bằng trong việc xét, bình chọn các danh hiệu văn hóa. Tại các địa phương cần triển khai hoạt động tuyên truyền đi vào chiều sâu, có trọng tâm, trọng điểm tránh dàn trải, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, đưa chỉ tiêu việc thực hiện phong trào vào nghị quyết của cấp ủy Đảng và các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội của địa phương. Thực tiễn cho thấy rằng, việc tăng cường sự quản lý, chỉ đạo, điều hành của cấp ủy Đảng, chính quyền, tạo sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, mặt trận, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở là một yếu tố quan trọng để cuộc vận động có hiệu quả cao. Ban chỉ đạo các cấp cần có kế hoạch tổ chức khen thưởng tôn vinh những điển hình, tấm gương sáng trong việc thực hiện phong trào. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần quan tâm dành nguồn kinh phí phù hợp để tổ chức những hoạt động văn hóa rộng rãi phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của quần chúng... Hy vọng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư” tiếp tục thu được kết quả tích cực hơn nữa.

Bên cạnh đó, BCĐ các cấp tiếp tục kết hợp chặt chẽ việc thực hiện phong trào với xây dựng nông thôn mới, xây dựng nếp sống văn minh, đô thị; tiếp tục chỉ đạo triển khai tốt công tác kiểm tra, phúc tra, công nhận, công nhận lại cơ quan, đơn vị, thôn, tổ dân phố, xã văn hóa trên địa bàn toàn tỉnh trong năm 2016; kiểm tra công tác chỉ đạo thực hiện phong trào tại các địa phương; tiếp tục thực hiện có hiệu quả Đề án “Tăng cường xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020”.

Thời gian tới, các cấp, các ngành tỉnh Hà Tĩnh cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng cường đoàn kết, tập hợp hội viên, đoàn viên, sâu sát với nhân dân, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, tuyên truyền đến tận người dân, phát huy tinh thần dân chủ, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch vững mạnh, xây dựng đời sống văn hóa văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn được bản sắc, đằm thắm nghĩa tình.

HOÀNG HOA LÊ