QĐND - Nhiều năm qua, vấn đề cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính luôn được Đảng ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và được triển khai ngày càng mạnh mẽ trong bộ máy Nhà nước. Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng nêu rõ, một trong sáu nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện trong nhiệm kỳ Đại hội XII là: “Xây dựng tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu”.

Từ chủ trương lớn của Đảng

Cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính Nhà nước là vấn đề không mới nhưng chưa bao giờ cũ. Ngay từ khi đất nước mới giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định, yếu tố con người mang tính quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả của bộ máy Nhà nước. Người đã viết cuốn sách "Sửa đổi lối làm việc", để nhắc nhở cán bộ, đảng viên thực hiện cho tròn chức phận là người công bộc của nhân dân. Đặc biệt, đến Đại hội lần thứ VI của Đảng, các nội dung cải cách hành chính đã được khẳng định rõ trong các văn kiện.

Cuộc khủng hoảng kinh tế-xã hội trên diện rộng kéo dài từ năm 1977, khiến nền kinh tế nước ta vốn bị tàn phá nặng nề trong chiến tranh và do bị bao vây, cấm vận, càng trở nên kiệt quệ hơn. Đảng ta xác định, yếu tố con người, công tác tổ chức có vai trò hết sức quan trọng. Chính vì vậy, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Đảng ta đã đề ra những nhiệm vụ rõ ràng để thực hiện cho được một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy Nhà nước.

Hướng dẫn người dân giải quyết thủ tục hành chính tại khu vực giao dịch một cửa điện tử ở Trung tâm hành chính Đà Nẵng. Ảnh: TTXVN.

Đại hội VI của Đảng yêu cầu các cơ quan quản lý Nhà nước từ Trung ương tới xã, phường phải làm đúng chức năng quản lý hành chính-kinh tế, không can thiệp vào công việc sản xuất-kinh doanh của các đơn vị cơ sở; bảo đảm hiệu lực quản lý tập trung thống nhất của Trung ương trong những vấn đề có tầm quan trọng với cả nước; đồng thời bảo đảm quyền chủ động của các cấp địa phương trong việc quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn; chống tệ quan liêu cửa quyền, ức hiếp quần chúng trong bộ máy lãnh đạo và quản lý các cấp. Thực hiện có nền nếp “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; động viên và tổ chức quần chúng tham gia quản lý kinh tế, quản lý xã hội, tham gia các hoạt động cải cách kinh tế.

Để nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước, Đại hội VI yêu cầu, nêu cao vị trí và vai trò của Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp, tạo điều kiện cho các cơ quan dân cử thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn theo Hiến pháp; tăng cường pháp chế XHCN và quản lý xã hội bằng pháp luật. Chấn chỉnh bộ máy quản lý Nhà nước theo hướng tinh, gọn, có đủ năng lực thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách cụ thể. Xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch Nhà nước; quản lý và điều hành có hiệu quả các hoạt động kinh tế, xã hội; giữ vững pháp luật, kỷ cương, trật tự, an toàn xã hội…

Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII đến Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, vấn đề cải cách hành chính liên tục được đặt ra để xây dựng bộ máy hành chính gọn nhẹ, hoạt động hiệu quả; xây dựng nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện đại…

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, vấn đề cải cách hành chính được đề cập với nhiều yêu cầu cụ thể hơn, quyết liệt hơn. Đó là các yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm mạnh và bãi bỏ các loại thủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và công dân; tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nền hành chính thống nhất, thông suốt, trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực, hiệu quả, tổ chức tinh gọn và hợp lý…

Tích cực, chủ động đưa chủ trương vào cuộc sống

Ngay sau Đại hội lần thứ VI và Đại hội lần thứ VII của Đảng, Nhà nước ta đã triển khai thực hiện, đưa các chủ trương lớn về cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính vào thực tiễn. Đợt sắp xếp đầu tiên sau Đại hội VI, bộ máy Nhà nước đã được tổ chức lại theo hướng gọn nhẹ hơn, bớt một số đầu mối. Đợt sắp xếp thứ hai sau Đại hội VII được tiến hành toàn diện hơn trong cả hệ thống chính trị, bao gồm cả các cơ quan Nhà nước và các cơ quan Đảng, các tổ chức chính trị-xã hội; thực hiện mô hình tổ chức bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực để tiếp tục giảm sự cồng kềnh của bộ máy Nhà nước. Sau Đại hội VIII, Chính phủ chỉ đạo tổng rà soát với quy mô lớn về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính từ Trung ương đến cơ sở; đồng thời tiếp tục đẩy mạnh việc tinh giản biên chế.

Từ năm 2001 đến nay, Chính phủ tiếp tục triển khai nhiệm vụ cải cách hành chính bằng 2 chương trình tổng thể: Chương trình tổng thể Cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2001-2010 và Chương trình tổng thể Cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2011-2020.

Với tư cách là người đứng đầu bộ máy hành chính Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản, chỉ thị để triển khai thực hiện chủ trương cải cách hành chính mà Đảng đề ra, thực hiện các chương trình tổng thể cải cách hành chính của Chính phủ. Thủ tướng Chính phủ còn mạnh mẽ yêu cầu, quy trách nhiệm cho người đứng đầu để bảo đảm việc cải cách hành chính được thực hiện quyết liệt, hiệu quả hơn.

Triển khai thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã tích cực vào cuộc thực hiện công cuộc cải cách hành chính, tinh giản biên chế, nâng cao năng lực phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng ngày càng tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Nhiều nguyên tắc được đặt ra rõ ràng như “ra 2, vào 1” (cứ 2 người ra khỏi bộ máy hành chính thì chỉ tuyển vào 1 người), hay những yêu cầu cụ thể như “công chức phải biết “4 xin”: “Xin chào, xin lỗi, xin phép, xin cảm ơn” mà lãnh đạo Chính phủ thường nhấn mạnh tại các hội nghị của Ban chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ…

Kết quả của việc thực hiện hàng loạt giải pháp, nguyên tắc, yêu cầu cho thấy, sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp khi tiếp xúc với các cơ quan công quyền ngày càng được nâng lên. Báo cáo trước Quốc hội tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XIII, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng khẳng định, trong năm 2015, sự thuận lợi trong thủ tục hành chính của ngành thuế, hải quan đã đạt mức trung bình của các nước ASEAN-6. Thực hiện Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 12-3-2015 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia hai năm 2015-2016, đến năm 2016, ngành thuế và hải quan sẽ phấn đấu đạt mức trung bình của nhóm ASEAN-4 về mức độ thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp…

Còn nhiều việc phải làm

Từ chủ trương lớn đến hành động quyết liệt cải cách hành chính đã mang lại những kết quả nhất định, nhưng thực tiễn cuộc sống luôn vận động và phát triển. Điều đó đòi hỏi nền hành chính cũng thường xuyên phải cải cách, đổi mới. Nếu chậm đổi mới theo sự vận động của thực tiễn, nền hành chính sẽ trở nên trì trệ, trở thành “vật cản đường” đối với sự phát triển của kinh tế-xã hội. Đó là điều rất nguy hại.

Nhận thức rõ điều đó và với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, có thể thấy, kết quả cải cách hành chính của chúng ta trong thời gian qua quả thực vẫn chưa đáp ứng được sự kỳ vọng của người dân và doanh nghiệp. Do vậy, trong dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XII của Đảng, Đảng ta xác định: “Xây dựng tổ chức bộ máy của toàn hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu”, là một trong sáu nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng. Điều đó cho thấy, Đảng đã thấy rõ nguy cơ tụt hậu bởi nền hành chính trì trệ, cùng với đó là nạn tham nhũng, tệ lãng phí, quan liêu chưa được đẩy lùi một cách hiệu quả. Qua đây cũng cho thấy, Quốc hội, Chính phủ sẽ còn rất nhiều việc phải làm để nước ta thực sự có một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả, góp phần thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển mạnh mẽ hơn.

Thực tiễn mấy chục năm qua cho thấy, sau mỗi kỳ Đại hội, chất lượng cải cách hành chính, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu đã có bước phát triển mới về chất, nền hành chính ngày càng chuyển mạnh mẽ hơn sang nền hành chính phục vụ, lấy tiêu chí hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cho hiệu quả công việc. Bởi vậy, nhân dân đang rất hy vọng vào sự chuyển biến mạnh mẽ hơn của nền hành chính nước nhà trong thời gian tới theo hướng tiệm cận với những nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả nhất trên thế giới, chứ không chỉ dừng lại ở cấp độ khu vực. Cách đây 70 năm, khi nước nhà còn chìm trong khói lửa chiến tranh, kinh tế-xã hội đều lạc hậu, ở trình độ rất thấp, nhưng Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm được và áp dụng những thành tựu tiến bộ nhất trên thế giới lúc bấy giờ để tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử toàn dân, phổ thông, bỏ phiếu kín để lập nên nhà nước theo thể chế Dân chủ cộng hòa, nhà nước của nhân dân, do nhân dân, mà rất hiếm các nước trên thế giới thực hiện được lúc bấy giờ. Trong điều kiện thuận lợi hơn rất nhiều như hiện nay, rõ ràng, hy vọng của người dân về một nền hành chính theo hướng tiệm cận với những nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả nhất trên thế giới hoàn toàn có thể thực hiện được và trở thành hiện thực, nếu chúng ta dốc sức, đồng lòng, quyết tâm cao cùng thực hiện…

NGUYỄN CHIẾN THẮNG