* Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội nhân dân
Thông điệp Việt Nam từ Grand Palais
Tọa lạc ở trung tâm “kinh đô ánh sáng” Paris, tòa Grand Palais, nơi diễn ra hội nghị thượng đỉnh mang kiến trúc rất độc đáo. Những vòm thép sơn màu xanh lục đan nối, nâng mái công trình lên cao và dẫn ánh sáng tự nhiên tràn xuống không gian hội nghị. Trên những màn hình lớn là hình ảnh trái đất nhìn từ vũ trụ, những đường sáng mô phỏng quỹ đạo vệ tinh nối các châu lục. Sức nóng của nghị trường quốc tế thu hút gần 2.000 đại biểu thuộc hơn 120 đoàn cùng các nhà lãnh đạo, nhà khoa học, phi hành gia, đại diện tổ chức quốc tế và những tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.
Giữa mùa thu mát lạnh của Paris, song không khí hội nghị nóng lên bởi những vấn đề được đưa ra thảo luận và truyền hình trực tiếp trên các nền tảng số. Ngay trong ngày làm việc đầu tiên, trước khi đoàn Việt Nam có mặt, Amazon thông báo đặt thêm 6 phi vụ Ariane 6 để triển khai chòm vệ tinh Internet Amazon Leo. Còn Marlan Space của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) thông báo khoản đầu tư 1 tỷ USD để cùng Loft Orbital phát triển 50 vệ tinh tích hợp trí tuệ nhân tạo. Những cuộc trao đổi, thương thảo diễn ra ngay bên lề hội nghị bàn về những vấn đề mang tầm vĩ mô, song câu hỏi đặt ra lại rất gần gũi: Không gian vũ trụ tác động thế nào đến cuộc sống chúng ta khi mà vệ tinh đang tham gia ngày càng sâu vào những hoạt động thiết yếu?
Lần đầu tiên một hội nghị quốc tế về không gian vũ trụ được tổ chức ở cấp nguyên thủ, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, người khởi xướng ý tưởng truyền đi thông điệp: Khám phá không gian là một hoạt động cần sự hợp tác, đòi hỏi sự phối hợp quốc tế; cần có cơ chế quản trị chung và các quy định quốc tế rõ ràng nhằm bảo đảm việc sử dụng không gian vũ trụ một cách an toàn, bền vững và hòa bình.
Trong dòng chảy sôi động ấy, sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Đó là sự hiện diện chủ động của một quốc gia đang phát triển, có nhu cầu chính đáng được tiếp cận thành quả khoa học-công nghệ; đồng thời sẵn sàng góp tiếng nói vào tương lai nhân loại.
Sáng 10-9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu mở đầu Phiên thảo luận chuyên đề cấp cao “Xây dựng không gian vũ trụ mới vì một thế giới đổi thay nhanh chóng”. Giữa diễn đàn quy tụ các trung tâm công nghệ, cơ quan vũ trụ và nhiều tập đoàn lớn, tiếng nói của Việt Nam hướng vào một vấn đề cốt lõi: Không gian sẽ được quản trị như thế nào, phục vụ ai và làm sao để thành quả từ không gian không trở thành đặc quyền của một số ít quốc gia? Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ tầm nhìn: “Phát triển năng lực đi đôi với trách nhiệm, lợi ích quốc gia gắn với lợi ích chung của cộng đồng quốc tế”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu thực tế, không gian vũ trụ ngày nay đã trở thành một phần thiết yếu của đời sống và nền kinh tế hiện đại. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các hoạt động không gian cũng đặt ra nhiều thách thức về rác thải vũ trụ, va chạm, quỹ đạo, tần số. Từ nhận thức đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất các nguyên tắc quản trị với thông điệp mạnh mẽ: Sử dụng không gian phải vì người dân, vì hòa bình và vì phát triển.
Dấu ấn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ nêu quan điểm mà còn đề xuất Việt Nam cùng Pháp, Liên hợp quốc, ASEAN và các đối tác nghiên cứu hình thành Mạng lưới “Không gian vì phát triển và khả năng chống chịu”. Điều này xuất phát từ thực tế, từ năm 1980, phi công Phạm Tuân trở thành người Việt Nam và người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ. Việt Nam cũng đã chế tạo, phóng một số vệ tinh nhỏ, phát triển năng lực nghiên cứu, đào tạo, viễn thám và quan trắc phục vụ phát triển bền vững. Đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, vệ tinh VNREDSat-1 là một trong những kết quả tiêu biểu của hợp tác khoa học-công nghệ Việt Nam-Pháp. Đến năm 2026, tức là bước sang năm hoạt động thứ 14, VNREDSat-1 vẫn tiếp tục cung cấp dữ liệu sử dụng cho quản lý tài nguyên và môi trường. Riêng từ năm 2020 đến nay, hệ thống đã cung cấp gần 30.000 cảnh ảnh vệ tinh. Điều đó có ý nghĩa rất lớn vì một quốc gia có vệ tinh riêng sẽ chủ động về thời điểm chụp, khu vực quan sát và nguồn dữ liệu cần thiết cho những nhiệm vụ ưu tiên.
Từ việc tham dự hội nghị và bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, ông Giulio Chinappi-chuyên gia phân tích chính trị tại Trung tâm Nghiên cứu Âu Á và Địa Trung Hải (CeSEM)-nhận định việc Việt Nam xuất hiện tại diễn đàn cấp cao này không chỉ giúp tiếp cận các công nghệ tiên tiến mà còn khẳng định vị thế của một quốc gia sẵn sàng chủ động đóng góp vào quá trình xây dựng “luật chơi” và quản trị không gian vũ trụ của quốc tế ngay từ giai đoạn đầu.
Tạo xung lực mới cho phát triển
Trước chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải nhận định đây là dịp để lãnh đạo hai nước củng cố tin cậy chính trị, tăng cường phối hợp tại các diễn đàn đa phương; đồng thời tạo xung lực ở cấp cao nhằm tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy những dự án hợp tác trọng điểm, dài hạn. Hai chữ “xung lực” đã nói rất đúng yêu cầu đặt ra đối với quan hệ Việt Nam-Pháp hiện nay. Và kết quả chuyến thăm lần này phần nào cho thấy sự tin tưởng, hợp tác và những xung lực mới phát triển.
Cách nước chủ nhà đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam cho thấy sự coi trọng dành cho chuyến thăm. Lễ đón chính thức được tổ chức trọng thể theo nghi thức quốc gia tại Điện Invalides. Sau đó, tại Điện Elysee, Tổng thống Emmanuel Macron và phu nhân trang trọng tổ chức lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cùng phu nhân. Tổng thống Pháp trao tặng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Huân chương Đại thập tự Bắc đẩu bội tinh, hạng cao nhất của phần thưởng quốc gia cao quý này. Điều đó không chỉ thể hiện sự trọng thị dành cho người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam mà còn cho thấy tầm mức quan hệ và sự coi trọng đặc biệt của Pháp đối với Việt Nam.
Chia sẻ với các nhà báo sau hội đàm chiều 10-9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ vui mừng trở lại thăm nước Pháp, đây là cuộc gặp thứ ba với ngài Tổng thống Emmanuel Macron trong 3 năm qua, một dấu ấn rất đặc biệt khẳng định sự tin cậy chính trị cao, sự gắn kết chặt chẽ của quan hệ hai nước.
Bàn về những xung lực phát triển mới, sau khi cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến lễ trao văn kiện hợp tác giữa hai nước, Tổng thống Emmanuel Macron chúc mừng các thỏa thuận vừa được ký kết; khẳng định đây chính là sức sống của mối quan hệ song phương. Điều quan trọng là quan hệ hợp tác giữa hai nước phải được hiện thực hóa thành những hành động cụ thể với tốc độ ngày càng nhanh hơn.
Tinh thần ấy thể hiện rất rõ trong cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo với đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp hàng đầu của Pháp và Việt Nam vào chiều tối 10-9. Sau khi nghe đại diện các bộ, ngành báo cáo kết quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị: Hợp tác kinh tế Việt Nam-Pháp phải thực chất hơn, cân bằng hơn, có hàm lượng công nghệ cao hơn và mang lại lợi ích cụ thể hơn. Từ yêu cầu đó, ba sự chuyển dịch được xác định rõ: Không chỉ mua bán hàng hóa, mà phải tiến tới đầu tư và sản xuất chung. Không dừng ở quan hệ giữa nhà cung cấp và khách hàng, mà phải trở thành đối tác công nghệ. Không bó hẹp trong trao đổi song phương, mà cùng xây dựng chuỗi giá trị phục vụ ASEAN, Liên minh châu Âu và thị trường toàn cầu.
Một điểm nhấn trong chuyến thăm lần này là sự tin cậy được thể hiện ở cách hai bên trao đổi thẳng thắn những vấn đề đang tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp. Trong cuộc hội kiến Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Pháp có tiếng nói ủng hộ Ủy ban châu Âu gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU đối với xuất khẩu hải sản Việt Nam. Thủ tướng Pháp khẳng định sẽ ủng hộ đề nghị này, đồng thời hỗ trợ Việt Nam trong vấn đề danh sách không hợp tác về thuế. Chiều ngược lại, Việt Nam đang quyết liệt hoàn thiện quản lý tàu cá, giám sát hành trình, kiểm soát hoạt động trên biển và xử lý vi phạm, đó là nền tảng lâu dài của niềm tin.
Chuyến thăm cấp nhà nước tới Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã thành công rất tốt đẹp. Những hợp tác hữu nghị truyền thống được vun đắp, trao truyền, nhiều lĩnh vực hợp tác mới được cụ thể hóa, mở thêm không gian phát triển cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Pháp. Đúng như nhận định của Tổng thống Emmanuel Macron tại Điện Elysee: Chuyến thăm của ngài giúp chúng ta tiếp tục tăng tốc hơn nữa, đồng thời, trên hết, thể hiện tình hữu nghị và sự trân trọng của nước Pháp đối với ngài và Việt Nam.