Tự lực, tự cường, chủ động vươn lên thoát nghèo

Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh

Với những nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc xóa đói, giảm nghèo của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân Việt Nam, với sự hỗ trợ đắc lực của bè bạn quốc tế, đến nay, Việt Nam đã về đích trước thời hạn trong việc thực hiện 1 trong 8 mục tiêu thiên niên kỷ của Liên hợp quốc là xóa đói nghèo.

Thống kê của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội do Bộ trưởng Đào Ngọc Dung đưa ra tại hội nghị trực tuyến triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 cho thấy, 5 năm qua, tỷ lệ hộ nghèo cả nước đã giảm từ 14,2% năm 2010 xuống còn 4,25% năm 2015, theo chuẩn nghèo giai đoạn 2011-2015, bình quân giảm 2%/năm. Tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo giảm từ 58,33% cuối năm 2010 xuống còn 28% năm 2015, bình quân giảm hơn 6%/năm, đạt mục tiêu Quốc hội đề ra. Thu nhập bình quân đầu người của các hộ nghèo cả nước tăng lên 1,6 lần so với cuối năm 2011; riêng thu nhập bình quân đầu người của các hộ nghèo ở các huyện nghèo, xã nghèo, thôn, bản đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi tăng gấp 2,5 lần.

Cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 241, Quân đoàn 1 giúp nhân dân xã Quỳnh Lưu, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình làm đường liên thôn. Ảnh: MINH TRƯỜNG 

Huyện Cát Bà (TP Hải Phòng) phát triển du lịch và mở rộng đánh bắt thủy sản nâng cao đời sống. Ảnh: NGUYỄN TUẤN HUY 

Đạt được thành tựu lớn như trên, các đại biểu tham dự hội nghị thống nhất đánh giá rất cao chủ trương và việc hoạch định chính sách xóa đói, giảm nghèo của Đảng, Nhà nước ta, cho rằng đó là yếu tố then chốt quyết định tới thành công của công cuộc xóa đói, giảm nghèo. Đánh giá về những bài học kinh nghiệm được rút ra sau một thời gian dài nỗ lực xóa đói nghèo, một bài học mà lãnh đạo nhiều địa phương cùng đúc rút ra là phải khuyến khích các hộ nghèo và những bản, làng, xã, huyện nghèo tự lực sản xuất, kinh doanh với sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật của Nhà nước, xã hội để thoát nghèo bền vững. Đã xuất hiện nhiều mô hình, cách làm hay trong việc thoát nghèo.

Lãnh đạo tỉnh Lào Cai nêu bài học thành công của tỉnh trong giảm nghèo là hạn chế tối đa cho không người nghèo, nếu cho không thì phải có những điều kiện ràng buộc để tránh tâm lý trông chờ, ỷ lại. Tỉnh đã áp dụng chính sách thưởng thoát nghèo cho những hộ gia đình, thôn, bản thoát nghèo, nhân rộng mô hình thoát nghèo hay để tạo khí thế chung cho toàn tỉnh.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam Lê Văn Thanh thì cho biết, tỉnh đã áp dụng cơ chế thưởng mỗi hộ thoát nghèo 5 triệu đồng để động viên, khuyến khích tinh thần chủ động, tự giác vượt khó vươn lên thoát nghèo. Sau khi ban hành chính sách này, nhiều hộ nghèo tự nguyện đăng ký tham gia và đã thoát nghèo bền vững, vượt qua khỏi cận nghèo. Riêng giai đoạn 2014-2015, có 7.353 hộ/29.619 hộ nghèo thoát nghèo, tăng 2 lần so với trước khi có chủ trương này.

Tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đánh giá rất cao tinh thần này: “Chúng ta đã rút ra được bài học kinh nghiệm rất quý là sự vươn lên của các địa phương nghèo, sự vươn lên tự lực tự cường của người nghèo”. Thủ tướng nhấn mạnh, sự giúp đỡ là quan trọng, nhưng sự tự vươn lên còn quan trọng hơn, cộng với hệ thống chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tạo điều kiện của các cấp ủy, chính quyền địa phương, thì người nghèo mới thoát được nghèo. Cùng với đó, thực tế cho thấy, có rất nhiều huyện làm đơn xin tự nguyện rút khỏi Chương trình 30a, không nhận kinh phí hỗ trợ để tự lực sản xuất, kinh doanh. Đó là điều rất đáng được trân trọng, hoan nghênh.

Vẫn còn 41 huyện có tỷ lệ nghèo hơn 50%

Tuy đánh giá cao kết quả đã đạt được, nhưng Thủ tướng Chính phủ và các đại biểu tham dự hội nghị đều thẳng thắn chỉ ra rằng, công tác giảm nghèo bền vững của Việt Nam vẫn còn những hạn chế, bất cập, khó khăn cần khắc phục, vượt qua trong thời gian tới.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, mặc dù thành tựu đạt được trong sự nghiệp xóa đói, giảm nghèo là rất lớn, là căn bản, nhưng những hạn chế, bất cập cũng rất đáng lưu ý. Đó là kết quả giảm nghèo còn chưa thật sự vững chắc, tỷ lệ tái nghèo còn cao, nhất là ở những vùng bị thiên tai, vùng thiếu quan tâm đổi mới phương thức sản xuất. Cả nước vẫn còn 41 huyện nghèo có tỷ lệ nghèo hơn 50%; thu nhập của đồng bào dân tộc thiểu số chỉ bằng 1/6 mức thu nhập chung của cả nước. Bên cạnh đó, nhiều chủ trương, chính sách giảm nghèo ở một số nơi chưa tốt, chưa sáng tạo và chưa vận dụng một cách phù hợp để đạt hiệu quả. Cùng với đó, hạ tầng, trình độ dân trí ở vùng sâu, vùng xa cộng với tập tục lạc hậu làm cho tỷ lệ nghèo ở những vùng này chưa được giải quyết triệt để. Trong khi đó, chính sách của các cơ quan Nhà nước ban hành thì chồng chéo, quá nhiều văn bản được ban hành, sự chỉ đạo để phối hợp các nguồn lực trong giảm nghèo bền vững chưa tốt. Đặc biệt, một số chính sách chưa khơi dậy được tiềm năng, thế mạnh và sự tham gia tích cực, sáng tạo của người dân và cộng đồng để cùng nhau vươn lên, thoát nghèo.

Thủ tướng nhấn mạnh, vẫn còn tình trạng xác định hộ nghèo chưa chính xác, xác nhận nghèo “luân phiên” ở một số địa phương, có nơi “kê khai nhầm chỗ”, cán bộ có nhu nhập ổn định nhưng vẫn kê khai là nghèo, lạm dụng chính sách giảm nghèo, tuy không nhiều nhưng vẫn làm ảnh hưởng đến uy tín của lãnh đạo địa phương, giảm ý nghĩa của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững.

Thủ tướng nhắc lại mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đặt ra là giảm nghèo bình quân 1-1,5%/năm và việc thực hiện phát triển bền vững theo chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp quốc. Để thực hiện các mục tiêu ấy đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân và toàn dân phải đoàn kết, nhất trí, chung sức, đồng lòng đổi mới mạnh mẽ, năng động, sáng tạo, nỗ lực ở mức cao nhất, mang lại lợi ích cao nhất cho nhân dân.

Hội nghị trực tuyến triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 kết thúc với một thông điệp được gửi đi rất nổi bật: Xây dựng hệ thống chính sách tốt với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ tích cực của cộng đồng các nhà hảo tâm, doanh nghiệp, bè bạn quốc tế và đặc biệt là khuyến khích sự tự lực, tự cường, chủ động phấn đấu thoát nghèo của các hộ nghèo. Với thông điệp như vậy, cộng với những nguồn lực rất lớn mà Đảng, Nhà nước ta đã quan tâm dành cho công tác giảm nghèo bền vững, chắc chắn, thành tựu giảm nghèo của Việt Nam sẽ còn tốt hơn trong giai đoạn tới.

CHIẾN THẮNG