Đoàn đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam do Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ngô Xuân Lịch dẫn đầu thăm hữu nghị chính thức CHDCND Lào theo lời mời của Bộ trưởng Quốc phòng CHDCND Lào, Thượng tướng Chăn-sa-mỏn Chăn-nha-lạt, đồng thời tham dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN lần thứ 10 (ADMM-10) từ ngày 23 đến 26-5-2016. Đây là chuyến thăm đầu tiên CHDCND Lào của Đại tướng Ngô Xuân Lịch trên cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, đánh dấu một mốc son trong quan hệ hữu nghị Việt-Lào, một mối quan hệ đặc biệt đã trải qua bao dấu ấn thăng trầm cùng thời gian.

Điệu Lăm vông cho hai dân tộc

Ngay từ những ngày đầu trứng nước, cách mạng Việt Nam và Lào đã phải đương đầu với những thách thức nghiệt ngã. Để chiến thắng, không có cách nào khác là hai dân tộc Việt Nam và Lào đã cùng chung vai sát cánh trên những chiến hào để chống lại những kẻ thù lớn mạnh hơn rất nhiều lần.

Bộ trưởng Quốc phòng Ngô Xuân Lịch tới nhà riêng thăm đồng chí CHum-ma-ly Xay-nha-xỏn. 

Trong kháng chiến chống Pháp, những chiến dịch như Thượng Lào có sự phối hợp giữa Quân đội nhân dân Việt Nam với bộ đội Pa-thét Lào, vượt qua muôn vàn gian khổ để đánh địch. Làm sao có thể quên được những ngày bộ đội Tây Tiến sát cánh cùng quân và dân Lào trên chiến trường chống kẻ thù chung, để rồi ngày chia tay, anh bộ đội Việt Nam đã gửi lại mảnh hồn ở mảnh đất Lào trong lời thơ Quang Dũng:

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi

Rồi chiến tranh chống Mỹ ác liệt, hai dân tộc ở hai bên dãy Trường Sơn lại chung lưng đấu cật trong lửa đỏ. Mỗi lần cách mạng Lào gặp gian khó là Đông Trường Sơn lại nghiêng về Tây Trường Sơn để cùng sẻ chia gánh vác hoạn nạn. Biết bao chiến sĩ quân tình nguyện Việt Nam đã nằm lại trên cao nguyên Bô-lô-ven hay nơi Cánh Đồng Chum-Xiêng Khoảng… Rồi những khi máy bay địch ném bom ác liệt, tuyến đường mòn Hồ Chí Minh ở Trường Sơn Đông ở Việt Nam lại “lật cánh” sang Trường Sơn Tây, nhờ sự giúp đỡ, sẻ chia khó khăn của nhân dân Lào với cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam.

Cái đạo nghĩa “giúp bạn là giúp mình” ấy đã được thấm nhuần qua bao thế hệ nhân dân hai nước Việt-Lào trong những năm tháng chiến tranh, và cả trong những ngày hòa bình. Mới đây, bạn Lào đã xả nước một số đập trên dòng Mê Công để tăng lưu lượng nước nơi hạ nguồn, giúp cho bà con Nam Bộ bớt hạn, mặn. Rồi cách đây chưa lâu, khi nghe tin bà con Việt Nam ở miền Trung và Tây Nam Bộ bị hạn, mặn, thiệt hại nặng nề, nhân dân Lào đã có các hoạt động quyên góp cứu trợ gửi đồng bào Việt Nam đang gặp thiên tai. Của ít lòng nhiều, cái tình rưng rưng ấy chẳng mấy dễ quên được. Chủ tịch Lào Cay-xỏn Phôm-vi-hản từng ví von rằng tình cảm giữa hai dân tộc Lào - Việt “cao hơn núi, dài hơn sông, rộng như Biển Đông, sáng tựa trăng rằm”…

Đến nước Lào, trong những buổi lễ hội, chẳng thể thiếu Lăm vông, điệu "Tango châu Á", điệu múa đặc biệt của người Lào. Không ai múa Lăm vông một mình mà bao giờ cũng phải có hai người. Hai vòng người di chuyển ngược chiều kim đồng hồ, người nam đứng vòng ngoài, hai cánh tay múa từ ngoài vào, người nữ đứng vòng trong, múa từ trong ra; tay của người nam mạnh mẽ, bao dung che chở cho người nữ.

Cũng như điệu Lăm vông ấy, cách mạng hai dân tộc, hai nước Việt-Lào luôn sóng đôi, được dệt nên bằng cả vạn cuộc tình hữu nghị anh em bền chặt giữa nhân dân hai nước. Có cả những mối tình thật sự ngoài đời thực đã trở thành huyền thoại, như giữa Hoàng thân Xu-pha-nu-vông với cô nữ sinh Đồng Khánh Nguyễn Thị Kỳ Nam hồi đầu thế kỷ 20…

Quan hệ đặc biệt “có một không hai”

Thế nên chuyến thăm CHDCND Lào của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ngô Xuân Lịch trong những ngày tháng 5 này đã góp phần thắt chặt quan hệ hữu nghị giữa hai quân đội, hai đất nước. Trong cuộc hội đàm với Thượng tướng Chăn-sa-mỏn Chăn-nha-lạt, Bộ trưởng Quốc phòng Lào chiều ngày 23-5 ở Trụ sở Bộ Quốc phòng Lào, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã khẳng định Lào là nước láng giềng gần gũi của Việt Nam, có một vị trí quan trọng trong chiến lược của Việt Nam.

Nói cách khác, Việt Nam luôn đặt Lào trong vị trí đặc biệt, có một không hai trong quan hệ quốc tế của mình. Không ai có thể nghi ngờ điều đó, đặc biệt là những kẻ đã thất bại trong âm mưu chia rẽ tình đoàn kết đặc biệt, mối quan hệ hữu nghị Việt-Lào nhiều năm qua!

Nhưng ngoài ý nghĩa một chuyến thăm ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ngô Xuân Lịch cùng đoàn đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam còn tới Viêng Chăn trong một chuyến thăm tình nghĩa. Ngay sau cuộc hội đàm chính thức giữa hai đoàn đại biểu và tới chào Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Bun-nhăng Vô-la-chít, Đại tướng Ngô Xuân Lịch đã tới nhà riêng thăm nguyên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Chum-ma-ly Xay-nha-sỏn tại nhà riêng của ông ở Thạt-luổng.

Trong những năm tháng tại vị, đồng chí Chum-ma-ly Xay-nha-sỏn đã bỏ nhiều công sức, tâm huyết để vun đắp cho tình hữu nghị, quan hệ đặc biệt giữa hai nước Lào-Việt. Rồi trong căn phòng khách tại nhà riêng, đồng chí Chum-ma-ly Xay-nha-sỏn đã nhắc lại những sự hy sinh của các chiến sĩ quân tình nguyện, sự giúp đỡ của cách mạng Việt Nam đối với cách mạng Lào, sự giúp đỡ mà theo lời đồng chí là “trọn tình trọn nghĩa, nếu kể thì không biết bao giờ mới hết”.

Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch chân tình đáp lời, nhấn mạnh Việt Nam luôn ý thức được ý nghĩa của mối quan hệ hữu nghị Việt-Lào, đánh giá cao kinh nghiệm của các nhà lãnh đạo Lào, trong đó có đồng chí Chum-ma-ly Xay-nha-sỏn, trong việc vun bồi tình đoàn kết đặc biệt giữa hai nước đã được các nhà lãnh đạo tiền bối như Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản dày công xây dựng và vun đắp.

Rồi cũng chính ở Học viện Quốc phòng mang tên Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản ấy, trong bài nói chuyện với các giảng viên và học viên học viện, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã dẫn bốn câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh cách đây hơn nửa thế kỷ:

“Thương nhau mấy núi cũng trèo,

Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.

Việt - Lào hai nước chúng ta,

Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”

Trong suốt chiều dài lịch sử, mối quan hệ hữu nghị, tình đoàn kết đặc biệt và sự hợp tác toàn diện giữa hai nước mà Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cay-xỏn Phôm-vi-hản và Chủ tịch Xu-pha-nu-vông sáng lập, gìn giữ và phát triển, được thử thách qua thời gian, công sức và xương máu của lớp lớp chiến sĩ cách mạng và nhân dân hai nước, trở thành tài sản quý báu, nhân tố quyết định thắng lợi cho sự nghiệp của hai nước-Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch nói.

Xây dựng lòng tin - hợp tác thực chất

Đây là lần đầu tiên Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch dự Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM). Dĩ nhiên, tiếng nói của Việt Nam tại Hội nghị này và một Hội nghị mở rộng của nó, ADMM+ (mà Hội nghị đầu tiên đã diễn ra tại Hà Nội năm 2005 với sự đóng góp rất lớn của Việt Nam) luôn gây được sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Phát biểu của Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch tại Hội nghị năm nay không phải là ngoại lệ.

Trong khán phòng của Trung tâm Hội nghị Quốc gia ở thủ đô Viêng Chăn, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam đã đưa ra lời khẳng định trước cộng đồng quốc tế, rằng trước những thách thức, trong đó có thách thức có thể dẫn đến nguy cơ xung đột quân sự xuất phát từ các hành động đơn phương không tuân thủ chuẩn mực và luật pháp quốc tế và các cam kết khu vực, xâm hại đến lợi ích chính đáng của các quốc gia liên quan, ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hàng hải, hàng không, Việt Nam ủng hộ và kiên trì chủ trương giải quyết bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng các tiến trình ngoại giao, pháp lý trên cơ sở luật pháp quốc tế, cụ thể là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, tuân thủ nghiêm chỉnh DOC, tiến tới xây dựng COC hiệu quả. 

Tiếp đó, trong cuộc gặp giữa Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN với Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Thường Vạn Toàn, Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đã khẳng định việc tăng cường hợp tác cả song phương lẫn đa phương giữa các quốc gia ASEAN với nhau cũng như giữa ASEAN với đối tác, trong đó có lĩnh vực quốc phòng, quân sự là một nhu cầu cũng như biện pháp để cùng tạo môi trường hòa bình, ổn định, phát triển, hợp tác bình đẳng và “cùng thắng”. Để thực hiện mục tiêu này, bên cạnh nỗ lực của ASEAN, còn đòi hỏi sự hỗ trợ, đóng góp của các đối tác bên ngoài ASEAN, đặc biệt là Trung Quốc.

Như vậy, việc xây dựng lòng tin phải đến từ hai phía, dựa trên những hoạt động thực chất trên thực địa, đặc biệt là trên biển. Chính vì thế, những đề xuất của Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch đưa ra về việc tăng cường tham vấn, trao đổi, chia sẻ thông tin cũng như mở rộng phạm vi áp dụng Bộ Quy tắc về tránh va chạm bất ngờ trên biển (CUES) cho tàu công vụ của ASEAN và Trung Quốc cũng như xây dựng một Bộ Quy tắc tương tự dành cho máy bay tại khu vực Biển Đông... đã nhận được sự đồng thuận từ các đại biểu tham dự các cuộc gặp.

Một lần nữa, tiếng nói của Việt Nam thông qua phát biểu của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam tại một hội nghị ngoại giao đa phương lại nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế.

*  *   *

Ngày trước, chàng trai Việt Nam sang giúp bạn Lào, khi về nước đã để lại mảnh hồn nơi Sầm Nưa trong bài hát của nhạc sĩ du ca Trần Tiến: “Ơi cô em Sầm Nưa, nhớ thương anh mà đợi chờ”. Rời Viêng Chăn, chúng tôi, những cán bộ trong đoàn đại biểu quân sự cao cấp Việt Nam do Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Ngô Xuân Lịch dẫn đầu thăm hữu nghị chính thức Lào và dự ADMM-10, cũng để lại một phần tình cảm của mình ở Viêng Chăn, với niềm tin rằng tình trong sáng, nghĩa thủy chung giữa hai dân tộc Việt-Lào sẽ chẳng bao giờ nhạt phai.

Bài và ảnh: VĂN YÊN (từ Viêng Chăn, CHDCND Lào)

(Ghi nhanh của phóng viên Báo Quân đội nhân dân)