Đó là cuộc thảo luận thẳng thắn, trách nhiệm với mục đích trọng tâm là tìm giải pháp bảo đảm nguồn nước ngọt phục vụ tưới tiêu, sản xuất, sinh hoạt cho người dân địa phương. Và ngay trong cuộc trò chuyện ấy, những định hướng, gợi ý mới mẻ, quyết liệt của Tổng Bí thư và các đồng chí trong Đoàn công tác Trung ương được “những người trong cuộc” ví như những dòng nước mới tưới mát cho miền quê cách mạng bao đời chịu cảnh hạn hán, thiếu nước!

Theo con đường Cách Mạng từ trung tâm huyện Chư Sê đi về phía đông, qua đèo Tung Ke, từ xa có thể thấy Ayun như một lòng chảo được bao quanh giữa bốn bề rừng núi. Nhưng khi tới gần mới nhận ra sự khắc nghiệt của thiên nhiên nơi đây. Con sông Ayun đã cạn nước tự bao giờ và những thửa ruộng bậc thang dù đã được cải tạo vẫn khô khốc, trắng bệch, không thể hiện hữu dù chỉ một mầm xanh cây cối, hoa màu. Già Kpuih Minh (sinh năm 1960), Bí thư Chi bộ làng Vương (xã Ayun) thở dài, rồi chân chất bộc bạch: "Đã hơn 40 năm kể từ ngày đất nước thống nhất, cuộc sống của bà con đồng bào Giơ Rai, Ba Na ở 14 buôn, làng của xã Ayun đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, vì điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, cái nghèo, cái đói vẫn bám riết người dân nơi đây".

leftcenterrightdel
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại buổi làm việc với các đồng chí Ban Thường vụ Tỉnh uỷ và cán bộ chủ chốt tỉnh Gia Lai. Ảnh: TTXVN 

Xót lòng trước những gì “tai nghe mắt thấy”, khi mở đầu buổi trò chuyện với cán bộ, nhân dân Ayun, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng xúc động chia sẻ: "Tôi rất vui khi được về thăm Ayun-một vùng quê giàu truyền thống cách mạng, được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, nhưng cũng rất băn khoăn trước thực tế đời sống đồng bào còn quá nhiều khó khăn, vất vả!".

Đúng như đánh giá của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, cái khó, cái nghèo của Ayun không chỉ “phơi bày” ở diện mạo cơ sở hạ tầng, hiện hữu rõ nét trong những mái nhà sàn tuềnh toàng, cũ kỹ, mà còn được minh chứng qua những “con số biết nói”, do đồng chí Nguyễn Đình Đạt, Bí thư Đảng ủy xã Ayun báo cáo với Đoàn công tác Trung ương. Theo đó, thời gian qua, dù nhận được sự quan tâm thiết thực của Đảng, Nhà nước, Ayun vẫn là xã đặc biệt khó khăn, với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm đến 88%. Thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt 7,8 triệu đồng/người/năm (bằng 1/5 mức thu nhập bình quân toàn tỉnh và gần bằng 1/6 so với toàn quốc)...

Rất băn khoăn trước thông tin đó, Tổng Bí thư đặt câu hỏi và nhắc đi nhắc lại nhiều lần: Tại sao Ayun là quê hương cách mạng, cách trung tâm huyện lỵ Chư Sê (địa phương phát triển nhanh của tỉnh Gia Lai) chỉ 14km, có đất đai màu mỡ... lại không thể thoát nghèo? Trước sự gợi mở thẳng thắn, chân tình đó, đội ngũ cán bộ cơ sở đã mạnh dạn trao đổi, chia sẻ khó khăn, yếu kém thực tại. Theo đồng chí Nguyễn Hồng Hà, Bí thư Huyện ủy Chư Sê, nguyên nhân của sự nghèo khó ở Ayun một phần là do trình độ sản xuất, nếp sống, lao động của người dân còn lạc hậu, manh mún. Thế nhưng, nguyên nhân quyết định là do nguồn nước ngọt ở địa phương bị cạn kiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả, hiệu quả lao động sản xuất, chất lượng sinh hoạt của bà con. Thực tế cho thấy, xã Ayun có cánh đồng rộng 600ha, nhưng vì thiếu nước tưới tiêu nên người dân chỉ sử dụng được một phần nhỏ diện tích và chỉ canh tác lúa một vụ với năng suất thấp. Vì lẽ đó, cứ mùa giáp hạt, khoảng tháng 1 đến tháng 4 hằng năm, nhiều hộ dân lại thiếu đói... Trong năm 2016, Ayun bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi tình trạng hạn hán, phải cứu đói 100% hộ dân. Còn ở thời điểm hiện tại, để bảo đảm nước sinh hoạt, địa phương phải tổ chức chở nước ngọt từ Chư Sê về tận 14 làng, bản của Ayan, cấp phát cho từng hộ dân.

Để giải quyết khó khăn trên, thời gian qua, tỉnh Gia Lai nói chung, huyện Chư Sê nói riêng đã tìm mọi cách cung cấp, bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, canh tác sản xuất cho địa phương, thế nhưng kết quả đạt được hết sức khiêm tốn. Cùng với đó, các cấp ủy, chính quyền cũng chủ động tìm tòi, thử nghiệm về việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi cho phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng trong điều kiện thiếu nước tưới, nhưng cuối cùng đều thất bại. Một số doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng đã từng tìm về địa phương, tiến hành khảo sát, nghiên cứu với mục đích khai thác diện tích đất đai màu mỡ và nguồn lao động giá rẻ, nhưng cũng vì không có nguồn nước bảo đảm nên họ đành bỏ dở ý tưởng ban đầu.

Từ thực tế đó, Bí thư Huyện ủy Chư Sê Nguyễn Hồng Hà thẳng thắn đề xuất: "Nhu cầu về một công trình thủy lợi bảo đảm nguồn nước cho Ayun là hết sức cấp thiết. Nếu có đập thủy lợi thì Ayun sẽ khai thác được 100ha hoa màu, 400ha lúa hai vụ cho năng suất cao. Đó là cách duy nhất giúp địa phương thoát nghèo trong thời gian tới. Chúng tôi thiết tha đề nghị Trung ương quan tâm, hỗ trợ, tiếp tục đầu tư các hạng mục còn lại của công trình thủy lợi Plei Keo để sớm đưa nước về với buôn làng".

Cẩn thận lắng nghe và ghi chép kỹ từng ý kiến, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đúc rút, chỉ rõ với đội ngũ cán bộ: "Như vậy, nguyên nhân của nghèo khó là do thiếu nước phục vụ sản xuất, canh tác. Nguyên nhân của thiếu nước là do chưa có công trình thủy lợi. Vậy nguyên nhân của việc chưa có công trình thủy lợi là gì? Tại sao chỉ có một “điểm thắt” cần tháo gỡ mà hệ thống chính trị không thể giải quyết triệt để?".

Rất nhiều ý kiến tích cực, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ các cấp trao đổi về vấn đề Tổng Bí thư nêu ra. Các ý kiến đều cho rằng, trước nhu cầu thực tiễn, từ đề xuất của cơ sở, Trung ương đã đồng ý với mức kinh phí đầu tư 30 tỷ đồng để xây dựng Dự án Công trình thủy lợi Plei Keo, cung cấp nước cho Ayun. Thế nhưng, theo tính toán, đến nay, số kinh phí nêu trên mới chỉ đủ xây dựng đập dâng nước, còn các hạng mục liên quan chưa thể có nguồn kinh phí đầu tư, ước khoảng 100 tỷ đồng. Để công trình khả thi, sớm được hoàn thiện, ngoài nỗ lực của địa phương, rất cần sự quan tâm, hỗ trợ tích cực của cơ quan chức năng Trung ương.

Nhận rõ thực tế đó, Tổng Bí thư yêu cầu từng đồng chí trong đoàn công tác phải trân trọng, lắng nghe đề xuất của cơ sở để chung tay tháo gỡ dứt điểm khó khăn của Ayun, với tinh thần không chỉ hỗ trợ, giúp đỡ về nguồn kinh phí, mà còn quan tâm giúp đỡ cả về việc bố trí, bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực, chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn cách thức quản lý, vận hành công trình thủy lợi đạt hiệu quả tốt nhất trong quá trình xây dựng và vận hành khai thác.

Cũng tại buổi trò chuyện, Tổng Bí thư hoan nghênh việc huyện Chư Sê chủ động hỗ trợ thêm 5 tỷ đồng, tỉnh Gia Lai bổ sung 6 tỷ đồng để từng bước triển khai các hạng mục của công trình thủy lợi Plei Keo. Tuy nhiên, Tổng Bí thư cũng bày tỏ sự chưa hài lòng đối với cấp ủy, chính quyền các cấp khi chỉ tập trung vào việc hỗ trợ kinh phí mà chưa phát huy hết tinh thần trách nhiệm, tập trung sức lãnh đạo phấn đấu giải quyết triệt để khó khăn dai dẳng của Ayun. Tổng Bí thư cũng phê bình địa phương chưa thật sự có những giải pháp kịp thời, hiệu quả, sáng tạo huy động, phát huy sức dân trong giải quyết các vấn đề vướng mắc của thực tiễn, đồng thời lưu ý: "Sức dân là rất lớn. Ngày trước, chúng ta có phong trào toàn dân làm thủy lợi, xây nên những công trình thủy lợi vĩ đại phục vụ kiến thiết, xây dựng, phát triển đất nước, tại sao bây giờ chúng ta không thực hiện như thế? Nên chăng, việc khai thác, phát huy sức dân làm thủy lợi phải được thông qua các cuộc vận động, các phong trào cụ thể do cấp ủy, chính quyền địa phương phát động, tổ chức. Ví như việc tổ chức lao động làm thủy lợi trong toàn dân vào những ngày thứ bảy, chủ nhật... Đó là một cách chúng ta phát huy sức mạnh tổng hợp hoàn thành công trình thủy lợi Plei Keo, chứ không nhất thiết phải trông chờ, ỷ lại vào nguồn vốn của Trung ương".

Với thái độ nghiêm khắc, Tổng Bí thư đề nghị đại biểu các ban, bộ, ngành phải cùng suy nghĩ, thấy rõ trách nhiệm liên quan, đồng thời đề nghị, giao nhiệm vụ cho các đồng chí cán bộ cấp huyện và tỉnh phải có những cam kết cụ thể. Tổng Bí thư đặt vấn đề: "Hôm nay, trước Trung ương và trước nhân dân, các đồng chí cán bộ địa phương có hứa sẽ hoàn thành công trình thủy lợi Plei Keo trong nhiệm kỳ này, giúp xã Ayun sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu? Nếu có quyết tâm thì xin một tràng vỗ tay để chúng ta bắt tay vào làm ngay!".

Nghe Tổng Bí thư nói đến đó, cả hội trường đồng loạt vỗ tay tán đồng.

Chia tay Ayun nắng gió, chúng tôi mang theo một niềm tin: Trong tương lai không xa, những dòng nước mát ngọt từ công trình thủy lợi Plei Keo sẽ tuôn chảy về buôn làng, nương rẫy, tưới mát cho những vùng đất màu mỡ, làm bật dậy những mầm xanh cây trái và cả những tiềm năng, tương lai tươi sáng của quê hương Ayun giàu truyền thống cách mạng.

Ghi chép của NGUYỄN TẤN TUÂN