Dấu ấn của lực lượng CAND
Tháng 9-2012, Bộ Công an tổ chức phát động Cuộc vận động “Sưu tầm và tuyên truyền kỷ vật lịch sử CAND”, nhằm tuyên truyền, giới thiệu rộng rãi về truyền thống cách mạng vẻ vang; sưu tầm và hiến tặng những kỷ vật lịch sử, văn hóa của lực lượng CAND và nhân dân ta trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự. Cuộc vận động nhanh chóng nhận được sự ủng hộ và hưởng ứng nhiệt tình của đông đảo các thế hệ cán bộ, chiến sĩ CAND và nhân dân cả nước. Ban tổ chức (BTC) đã nhận trực tiếp nhiều kỷ vật, hiện vật, tư liệu, hình ảnh từ cán bộ, chiến sĩ CAND, Quân đội nhân dân và nhân dân gửi về trao tặng. Ví như kỷ vật chiếc chăn của Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Xuân Hà, Phó cục trưởng Cục An ninh Tây Nguyên sử dụng suốt quá trình công tác tại địa bàn Tây Nguyên; dao găm do CAND vũ trang tỉnh Nghệ An làm từ xác máy bay Mỹ tặng cố Thứ trưởng Ngô Ngọc Du năm 1967; đài bán dẫn của đồng chí Thượng tướng Nguyễn Khánh Toàn sử dụng phục vụ đấu tranh Chuyên án CM12; ống nhòm-chiến lợi phẩm của đồng chí Nguyễn Tuấn (nguyên Phó giám đốc Công an tỉnh Sơn La) thu được của gián điệp, biệt kích năm 1965…
Trong công tác điền dã, sưu tầm kỷ vật của các cán bộ, chiến sĩ Bảo tàng CAND và thành viên BTC cuộc vận động đã để lại nhiều kỷ niệm, dấu ấn khó quên. Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Giám đốc Bảo tàng CAND, Trưởng ban sưu tầm kỷ vật lịch sử CAND xúc động kể lại, có một câu chuyện đặc biệt mà ban sưu tầm tìm hiểu được qua chương trình tuyên truyền của truyền hình An ninh Tổ quốc, giới thiệu chân dung điệp viên F5. Ngay lập tức tổ sưu tầm do đích thân Đại tá Nguyễn Anh Tuấn đã tìm về tỉnh Đồng Nai, gặp ông Nguyễn Văn Thắng, là điệp viên trong suốt những năm từ 1970 đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975). Điều để lại ấn tượng xúc động với tổ sưu tầm là chuyện điệp viên F5 đã cải trang thành phụ nữ trong suốt 5 năm trời để hoạt động đơn tuyến. Những kỷ vật ông trao là đôi bông tai, hai bộ quần áo bà ba, đồ lót phụ nữ được ông gìn giữ như những báu vật trong cuộc đời của mình, mà khi trao tới tay các cán bộ của bảo tàng, ông đã rơm rớm nước mắt…
Cán bộ, chiến sĩ CAND và du khách tham quan triển lãm “Dấu ấn những chiến công thầm lặng”.
Câu chuyện của người trao tặng khẩu súng rulo và tập bản đồ cổ cũng để lại nhiều ấn tượng. Ông là Trung tướng Võ Viết Thanh (còn gọi là Bảy Thanh), Anh hùng LLVT nhân dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), nguyên Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, một trong những người đầu tiên đặt chân vào dinh Độc Lập sáng 30-4-1975. Khẩu súng rulo là một trong hai khẩu súng ông thu được tại phòng làm việc của Tổng thống Việt Nam cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu. Ông Võ Viết Thanh kể: “Trên đường hành quân tiến vào Sài Gòn, tôi lạc quan nói vui với anh em trong đơn vị (Tiểu đoàn 4, Lữ đoàn đặc công biệt động 316), nếu còn sống, tôi sẽ vào nơi làm việc và nhà riêng của Nguyễn Văn Thiệu xem thế nào! Khi đến dinh Độc Lập, tôi không biết sử dụng thang máy. Tôi lệnh cho người lính gác ở đó đưa tôi lên lầu, vào thẳng phòng của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Mở tủ cạnh góc tường, tôi thấy ngay 2 khẩu súng. Một khẩu rulo mạ trắng và một khẩu súng trường khá lạ mắt. Thân súng bằng thép được chạm khắc hoa văn đẹp, rất cầu kỳ và độc đáo, cò súng mạ kim loại màu vàng, có thể nói là “độc nhất vô nhị” ở Sài Gòn. Tôi đã thu 2 khẩu súng, cùng tập bản đồ thế giới và giao cho chiến sĩ mang theo rồi nhanh chóng rời dinh Độc Lập, phát triển sang các mục tiêu khác”.
Sau chiến tranh, ông Võ Viết Thanh được phép giữ tất cả các khẩu súng mà ông được trang bị, cũng như các chiến lợi phẩm ông thu được từ phòng làm việc của Tổng thống Thiệu. Ông nâng niu, gìn giữ, trân trọng những kỷ vật đã ghi đậm dấu tích lịch sử anh hùng và gắn bó với ông suốt mấy chục năm chiến đấu. Đặc biệt là tấm bản đồ cổ, do Pháp xuất bản, có đầy đủ các quần đảo Hoàng Sa-Trường Sa thuộc Việt Nam. Hơn 20 năm trước, ông Bảy Thanh đã trao tặng Viện Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam) khẩu súng bắn tỉa có thân súng chạm trổ độc đáo. Và lần này, ông lại quyết định trao tặng toàn bộ kỷ vật kháng chiến của mình cho Cuộc vận động sưu tầm kỷ vật CAND.
Lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa
Sau gần 4 năm triển khai Cuộc vận động, tính đến ngày 15-7-2016, BTC đã tiếp nhận được 5.159 kỷ vật lịch sử CAND; trong đó hoàn thiện hồ sơ khoa học được hơn 3.800 kỷ vật. Trung tướng Nguyễn Xuân Mười, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND cho biết, kết quả đạt được và con số kỷ vật kể trên chứng minh cho những nỗ lực, tâm huyết của các cán bộ, chiến sĩ trong BTC cũng như sự cởi mở, ủng hộ của đông đảo tập thể, tổ chức, cá nhân, nhất là các cán bộ, chiến sĩ CAND và nhân dân. Để tạo sức lan tỏa, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của những kỷ vật, cũng như tuyên truyền sâu rộng tới công chúng, trong thời gian qua, song song với công tác sưu tầm, các chương trình giao lưu nghệ thuật để giới thiệu cuộc vận động và tiếp nhận kỷ vật lịch sử CAND như: “Ký ức lịch sử CAND”, “CAND vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, “Sáng mãi những chiến công thầm lặng”…; xây dựng website: kyvatlichsucand.vn; biên soạn và phát hành 7 cuốn sách giới thiệu về các kỷ vật, trong đó có sách ảnh “Khoảnh khắc chiến trường” giới thiệu bộ sưu tập tranh ký họa của họa sĩ, chiến sĩ Lương Mạnh Tâm hiến tặng với hơn 300 bức; phối hợp với Báo Công an nhân dântổ chức phát động cuộc thi viết “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” gồm hai thể loại viết và phóng sự truyền hình về kỷ vật và nhân chứng lịch sử; phối hợp với truyền hình CAND xây dựng và phát sóng hơn 100 phim tư liệu, phóng sự…
Các đợt tiếp nhận và triển lãm kỷ vật lịch sử ở các tỉnh, thành phố: Hà Nội (4 đợt), Sơn La, Thái Bình, Huế, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ liên tục được tổ chức. Đặc biệt tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh TP Hồ Chí Minh, Triển lãm “Kỷ vật lịch sử CAND” tổ chức cuối năm 2015 đã thu hút gần 17.000 khách tham quan (trong đó có hơn 13.000 khách quốc tế), thu được nhiều ý kiến đánh giá cao về ý nghĩa của những kỷ vật cũng như cuộc vận động. Triển lãm kỷ vật lịch sử CAND tổ chức tại Bảo tàng Quân khu 9 dịp tháng 3-2016 cũng đã thu hút được gần 2.000 lượt khách tham quan… Bảo tàng CAND tại Hà Nội (số 1 Trần Bình Trọng) hiện nay đã có một không gian riêng để trưng bày những kỷ vật, được các hãng lữ hành đưa vào tua du lịch của khách trong và ngoài nước.
Với kết quả và thành công bước đầu cuộc vận động, Trung tướng Nguyễn Xuân Mười bày tỏ hy vọng, trong dịp kỷ niệm 71 năm Ngày truyền thống CAND, kỷ niệm 71 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, triển lãm “Dấu ấn những chiến công thầm lặng” được BTC cuộc vận động tổ chức khai mạc ngày 17-8 tại Bảo tàng CAND, cùng đó là chương trình giao lưu nghệ thuật “Những chiến công đi cùng năm tháng” diễn ra tối 21-8 tại Nhà hát Lớn Hà Nội thêm phần khẳng định, cuộc vận động đang có sức lan tỏa mạnh mẽ, để những giá trị lịch sử, văn hóa của các kỷ vật CAND tiếp tục được cổ vũ, phát huy, giáo dục có hiệu quả tới các thế hệ CAND và công chúng.
Bài và ảnh: VƯƠNG HÀ