Tổng Bí thư chỉ rõ: “Chúng ta cần nhận thức sâu sắc hơn nữa ý nghĩa quan trọng của vấn đề chăm lo đời sống nhân dân, quán triệt và thực hiện nghiêm các chủ trương, quan điểm của Đảng về vấn đề này, có biện pháp cụ thể và tích cực bảo đảm đời sống nhân dân, trước hết là bảo đảm việc làm, chăm lo cái ăn, cái mặc, sức khỏe, việc học hành... của nhân dân. Thực hiện nguyên tắc công bằng xã hội, lối sống có văn hóa, bảo đảm an ninh xã hội, an sinh xã hội, an toàn xã hội”(1). Đây là một thông điệp hành động vì dân đúng và trúng của Tổng Bí thư, đặc biệt có ý nghĩa trong tình hình hiện nay.

Đảng ta đã nhìn rõ vấn đề, thấy rõ tầm quan trọng của lòng dân, lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, của mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân đối với sự nghiệp đổi mới đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới. Sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta không thể có sức mạnh và động lực, không thể thành công, thậm chí bị chệch hướng, nếu như lòng dân không “yên”, mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân bị rạn nứt, bị phá hủy.

Vấn đề đặc biệt quan trọng này đã được Tổng Bí thư và Đảng ta thường xuyên quan tâm, nỗ lực thực hiện trong thực tiễn xây dựng Đảng và trên các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, trong chăm lo và bảo đảm đời sống của nhân dân, tiếp tục được nhấn mạnh trong tình hình mới.

Tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XI về nhiệm vụ xây dựng Đảng, Tổng Bí thư đã nhấn mạnh đến "hành động gương mẫu" của cán bộ, đảng viên trước nhân dân, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt, cán bộ cấp cao; khắc phục tình trạng suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, coi đó là “những việc cần và có thể làm ngay”.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI của Đảng về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, đặc biệt nhấn mạnh vấn đề “lòng dân”, làm sao để “lòng dân phải yên”, coi đó là nội dung và yêu cầu cơ bản bảo đảm “giữ nước từ khi nước chưa nguy”. 

Đại hội XII của Đảng xác định rõ mục tiêu: Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; đồng thời xác định rõ yêu cầu: "Xây dựng phong cách làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, gần dân, trọng dân, vì dân, bám sát thực tiễn, nói đi đôi với làm”(2).

Đây là những vấn đề không phải hoàn toàn là mới. Song, nhấn mạnh quan điểm, thái độ, tình cảm, phương pháp, tác phong của cán bộ, đảng viên đối với dân trong tình hình hiện nay cho thấy sự bức xúc của tình hình và tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đối với sự thịnh suy của dân tộc, sự sống còn của chế độ và vai trò lãnh đạo của Đảng.

Những cán bộ, đảng viên tham ô, tham nhũng, hạch sách, ức hiếp nhân dân, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là nguyên nhân chủ yếu làm suy giảm lòng tin của dân đối với Đảng, làm cho dân “xa” Đảng, làm cho lòng dân không “yên”. Tổng Bí thư đã chỉ rõ, những biểu hiện sai trái của một số cán bộ, đảng viên: “Coi thường quần chúng, không lắng nghe ý kiến, không học hỏi người lao động”; “cửa quyền, hách dịch, sách nhiễu, gây đủ thứ phiền hà, khó khăn cho dân, thiếu lễ độ với dân”; “ăn chặn của dân, vòi vĩnh đòi quà cáp, biếu xén”; như một "ông vua con"; “không gương mẫu mà còn nêu gương xấu trước quần chúng”; “mưu cầu danh lợi”; “thông đồng với kẻ xấu để làm giàu bất chính”... đó là “con sâu mọt tệ hại của xã hội”, làm “xói mòn bản chất cách mạng và truyền thống tốt đẹp của Đảng”. Tổng Bí thư thể hiện thái độ rất rõ ràng: Phải kiên quyết loại trừ, “kiên quyết thải loại những phần tử đã biến chất ra khỏi Đảng, làm trong sạch đội ngũ của Đảng và bộ máy nhà nước. Chỉ có như vậy mới lấy lại được lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, tăng cường được mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân”(3).

Lịch sử cho thấy, một khi không thực sự vì dân, không vì cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân, không quan tâm đến dân, thì đó là nguy cơ đổ vỡ chính thể, nguy cơ mất nước trước họa xâm lăng của các thế lực bên ngoài. Để cho những biểu hiện sai trái đó phát triển, hoành hành, thì tất yếu sẽ dẫn đến "chính sự phiền hà”, lòng người ly tán, “trăm vạn người trăm vạn lòng”(4), khiến thế nước lâm nguy như bài học của ông cha đã dạy. Lòng dân không “yên”, lòng tin của dân đối với Đảng bị suy giảm không phải vì đất nước nghèo khó, vì khó khăn, thiếu thốn, mà chủ yếu vì “chính sự phiền hà”, vì cán bộ, đảng viên thiếu gương mẫu, xa dân, thiếu tôn trọng nhân dân, “ăn chặn của dân”, suy thoái, tham nhũng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Rõ ràng là, trong tình hình mới, vấn đề củng cố lòng dân và mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân là đòi hỏi rất bức thiết của tình hình. Điều đó yêu cầu một cách gắt gao Đảng và Nhà nước ta phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp vừa cơ bản vừa cấp thiết. Ở đây, việc khắc phục sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên, loại trừ những “con sâu mọt” trong Đảng là “điểm nút” cần tháo gỡ.

Tình hình thúc bách chúng ta phải kiên quyết thực hiện tốt hơn nữa Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, cũng như tinh thần Đại hội XII về xây dựng Đảng; làm tốt hơn nữa việc cán bộ, đảng viên nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Tổ quốc, trước Đảng và nhân dân, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Tư tưởng của ông cha: “Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được yên vui”, "không được quấy nhiễu dân", không “khinh động sức dân”, cần được kế thừa và phát huy hơn nữa trong điều kiện lịch sử mới.

Phải thực hiện các chủ trương, chính sách hợp lòng dân. Quán triệt và thực hiện tốt hơn nữa trong thực tiễn quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phải hết sức làm điều gì có lợi cho dân; phải hết sức tránh điều gì có hại đối với dân. Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và trình độ của nhân dân. Ngay cả trong trường hợp chính sách đúng rồi mà nhân dân chưa hiểu, chưa đồng tình, thì phải ra sức tuyên truyền, giải thích cho nhân dân, biết chờ đợi dân; kịp thời điều chỉnh chính sách cho phù hợp với thực tế cuộc sống. “Cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nêu cao tinh thần phục vụ nhân dân, có ý thức và thái độ đúng đắn với nhân dân, yêu thương, gần gũi, tôn trọng, lắng nghe nhân dân"(5).

Quan điểm quần chúng không phải là câu khẩu hiệu có sức hấp dẫn mà là hành động thực tế, là hành động vì quần chúng nhân dân, phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân trong cách mạng. “Nếu không chăm lo một cách cụ thể, thiết thực đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân thì dù có nói bao nhiêu về quan điểm quần chúng, về quyền làm chủ của nhân dân cũng đều là vô nghĩa"(6). Quan điểm quần chúng và quyền làm chủ của nhân dân này cần được quán triệt sâu sắc và biến thành hành động cách mạng cụ thể, thiết thực trong thực tiễn của tất các các cấp, các ngành, của mọi tổ chức Đảng và Nhà nước, của mọi cán bộ, đảng viên.

PGS, TS NGUYỄN MẠNH HƯỞNG, Viện Khoa học xã hội nhân văn Quân sự-Bộ Quốc phòng

(1, 3, 5, 6): Phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và các chỉ thị, kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác dân vận, ngày 27-5-2016.

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, H.2016, tr.216.

(4): Lịch sử Việt Nam, Quyển 1, Nxb Giáo dục, H.1984, tr.409.