Nhiều đại biểu Quốc hội nhận định, trong giai đoạn 2011-2015, Chính phủ đã điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp giữa các chính sách để kiểm soát tốt lạm phát, cơ bản ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, song bên cạnh đó vẫn còn nhiều điều “chưa được như kỳ vọng”.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân điều hành phiên thảo luận tại hội trường.  Ảnh: TTXVN.

 

Làm sao để tránh “được mùa, mất giá”?

Đại biểu Nguyễn Thanh Phương (Cần Thơ) đánh giá, mặc dù trong những năm qua, Chính phủ, các bộ ngành đã rất quan tâm đến lĩnh vực nông nghiệp, nhất là đã thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới nhưng chuyển biến chưa thực sự nhiều. Đặc biệt, vấn đề luôn được cử tri quan tâm, đề cập là sản xuất, tiêu thụ hàng nông sản vẫn trong vòng luẩn quẩn, “được mùa nhưng mất giá”. Thương hiệu sản phẩm chủ lực chưa có nên tính cạnh tranh chưa cao, giá trị xuất khẩu thấp. Vật tư nguyên liệu đầu vào biến động và quản lý chưa hiệu quả, việc tổ chức sản xuất lại chưa định hình được các mô hình hay. Bên cạnh đó là các yếu kém đã được Chính phủ nhìn nhận, như cơ cấu nông nhiệp gắn với xây dựng nông thôn mới chưa đạt mục tiêu, đầu tư vào nông nghiệp còn thấp; sản xuất manh mún; năng suất, thu nhập của lao động nông nghiệp thấp... Theo đại biểu tỉnh Cần Thơ, thực trạng trên cho thấy nông nghiệp còn rất mong manh khi tham gia vào nền kinh tế thế giới. Đại biểu này cũng nhấn mạnh, tình hình thời tiết cực đoan trong những tháng đầu năm 2016 do biến đổi khí hậu ở một số vùng càng làm cho sản xuất nông nghiệp khó khăn hơn. Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ trong kế hoạch năm 2016 và trong kế hoạch 2016-2020 cần có những chính sách điều hành đột phá hơn, đầu tư nhiều hơn, chú ý hơn tới sản xuất, tiêu thụ nông nghiệp; đồng thời tiếp tục coi trọng nông nghiệp để làm chuyển biến căn bản nền nông nghiệp Việt Nam.

Đây cũng là trăn trở của đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng). Đại biểu này đã chỉ ra hàng loạt những mối lo trong nông nghiệp, nông thôn, nông dân, như giá vật tư cao, giá bán nông sản thấp; sức mua của nông dân giảm; sản xuất không có lãi, vị thế sản phẩm nông nghiệp Việt Nam khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế; tình trạng người nông dân bỏ đất ra thành thị kiếm sống ngày càng tăng... Đại biểu đề nghị Chính phủ nhiệm kỳ tới cần ưu tiên phát triển mạnh mẽ hơn nữa cho đầu tư nông nghiệp, nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, hướng tới mục tiêu nông nghiệp phát triển bền vững, khắc phục tình trạng “được mùa mất giá”, góp phần nâng cao đời sống nông dân, để họ vững chí, yên tâm bám ruộng xây dựng nông thôn mới.

Đại biểu Tôn Thị Ngọc Hạnh  phát biểu ý kiến. Ảnh: TTXVN.

 

Dành phần lớn thời gian phát biểu về vấn đề nông nghiệp, đại biểu Tôn Thị Ngọc Hạnh (Đắk Nông) nêu vấn đề: Với điều kiện tự nhiên phù hợp, ở Tây Nguyên đã hình thành nhiều vùng chuyên canh cây công nghiệp lâu năm. Nông thôn ở Tây Nguyên gắn chủ yếu với cây cà phê, cây tiêu, sản phẩm làm ra chủ yếu để xuất khẩu. Tuy nhiên, đại biểu tỉnh Đắk Nông lo lắng, đến nay chúng ta vẫn còn chật vật, xoay sở bị động trên thị trường đầu ra trong nước cũng như trên thế giới. Tình trạng thị trường nông nghiệp của Tây Nguyên hiện nay không  khác gì mấy chục năm trước. Chúng ta cứ than trách về phát triển cây trồng tự phát  nhưng chúng ta chưa có những đầu ra nông sản mang tính bền vững để người dân yên tâm sản xuất. Trong khi đó không như những loại cây trồng ngắn ngày khác, muốn có thu nhập ổn định, người nông dân trồng cà phê, tiêu phải có thời gian kiến thiết tương đối kéo dài đến 3-4 năm, với nhiều công đoạn kỹ thuật, tốn kém nhiều chi phí.

Với những trải nghiệm thực tiễn, đại biểu cho rằng những nội dung khác như đẩy mạnh sản xuất kinh doanh để tăng thu nhập hay sản xuất theo tiêu chuẩn xanh hữu cơ hoặc liên kết sản xuất, người dân vẫn tích cực hưởng ứng tự giác. Tuy nhiên về chính sách điều tiết thị trường với tầm nhìn chiến lược thì trách nhiệm thuộc về nhà nước, chính phủ. “Nghĩa là chúng ta phải đẩy mạnh hơn nữa tái cơ cấu ngành nông nghiệp, thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nhưng trọng tâm vẫn là thị trường nông nghiệp trong và ngoài nước”.

Mời gọi đầu tư, đừng để “trên rải thảm, dưới rải đinh”

Theo đại biểu Lê Như Tiến (Quảng Trị), chúng ta tha thiết tạo lập môi trường cho các nhà đầu tư trong và  ngoài nước để phát triển kinh tế- xã hội, nhưng những chủ trương, chính sách tốt đẹp đó lại bị cản trở, vô hiệu hóa trong khâu thực hiện. “Nhiều nơi đã làm khó cho các nhà đầu tư, như cắt điện, cắt nước, dựng rào, chắn cổng, một số người thi hành công vụ đã trắng trợn đòi tiền “lót tay”, “bôi trơn”, làm cho doanh nghiệp khốn đốn, doanh nhân nản lòng”, đại biểu Lê Như Tiến nói. “Đến nỗi trong thảo luận về kinh tế-xã hội, đã có đại biểu phải thốt lên “Đất lành chim đậu, nhưng chim chưa kịp đậu đã nhậu hết chim”. Thế là mời gọi đầu tư nhưng  trên rải thảm dưới rải đinh”, đại biểu Lê Như Tiến ví von. Theo đại biểu tỉnh Quảng Trị, thực tế này xảy ra là do nhiều người thi hành công vụ chưa xem mình là công bộc của dân. Một khi cơ chế “xin – cho” còn “đất sống” thì dân còn bị nhũng nhiễu, vì đã “xin” thì phải có cái gì đó “cho” mới “xin” được. “Cái gì cũng chạy. Chạy chức chạy quyền, chạy cả luân chuyển, chạy ai, ai chạy?” đại biểu Lê Như Tiến nhắc lại lời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu mới đây và kiến nghị: “Cử tri mong rằng chỉ cần đi là đến chứ không cần phải chạy!”.

Liên quan đến công tác phòng chống tham nhũng, đại biểu Bùi Mạnh Hùng (Bình Phước) cho rằng, trong đánh giá về kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội 5 năm tới cần đặt phòng chống tham nhũng, lãng phí lên hàng đầu, coi đây là nhiệm vụ đặc biệt để góp phần vào phát triển sự hưng thịnh của quốc gia trong giai đoạn tới, bởi theo đại biểu này, hiện tham nhũng đã diễn biến tinh vi hơn, không còn chỉ tham nhũng kinh tế mà đã lan sang các ngành khác. Đáng nguy hiểm cho quốc gia khi tham nhũng trở thành bình thường, thành thông lệ.

Nhức nhối thực phẩm “bẩn”

Trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội tại Quốc hội nay, vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm cũng được nhiều đại biểu Quốc hội trăn trở. Trước tình trạng vệ sinh an toàn thực phẩm ở nước ta trong thời gian gần đây lên mức báo động cao, gây hậu quả trước mắt cũng như lâu dài, đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) đã có bài phát biểu đáng chú ý về vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo đại biểu Lê Thị Nga, bệnh tật, suy giảm sức khỏe giống nòi, giảm sức cạnh tranh nền kinh tế, làm mất hình ảnh quốc gia... có nguyên nhân không nhỏ từ thực phẩm “bẩn”. Vấn nạn thực phẩm bẩn đã đẩy người dân vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”: Không ăn thì không thể tồn tại, ăn thì phó mặc may rủi cho số phận, bệnh đến lúc nào biết lúc ấy. Nếu chúng ta không ngăn chặn được vấn nạn thực phẩm bẩn thì không thể bảo đảm quyền tiếp cận thực phẩm sạch của người dân, không có một nền nông nghiệp sạch và chúng ta sẽ thua ngay trên sân nhà trước các sản phẩm sạch ngoại nhập.

Đại biểu Lê Thị Nga cho rằng, hành lang pháp lý cho an toàn thực phẩm đã rất đầy đủ. So với pháp lệnh trước đây thì trách nhiệm quản lý Nhà nước và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành đã được phân định rất rõ ràng; song đại biểu này lại bày tỏ băn khoăn: Pháp lý đã đầy đủ, nhưng vì sao vi phạm ngày càng nhiều? Đại biểu tỉnh Thái Nguyên cũng lý giải rằng, nguyên nhân bao trùm là việc tổ chức thực thi luật còn nhiều yếu kém. Theo đó, quản lý yếu kém tại nhiều ngành, sự chia cắt và thiếu phối hợp trong quản lý dẫn đến việc quy được trách nhiệm. Đơn cử: Salbutamol - chất có tác hại lớn đối với con người khi dùng làm thức ăn chăn nuôi, nhưng lại có tác dụng sản xuất thuốc chữa bệnh, bị Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn cấm nhập, nhưng được Bộ Y tế cho phép nhập. Với số lượng lớn (hơn 9 tấn trong 2 năm), sau khi vào được nội địa, cơ quan chức năng đã không kiểm soát được đường đi của chất này, hiện chưa ai trả lời được có bao nhiêu tấn được dùng vào sản xuất thuốc, có bao nhiêu bị sử dụng sai mục đích, tuồn ra thị trường làm chất tạo nạc? Đại biểu Lê Thị Nga đề nghị Chính phủ cần tiếp tục chỉ đạo các bộ có liên quan làm rõ để trả lời công luận và báo cáo Quốc hội. Về trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh, đại biểu Lê Thị Nga cho rằng không ít người hoặc do thiếu hiểu biết hoặc chạy theo lợi nhuận mà bất chấp hậu quả đối với sức khỏe và an toàn của cộng đồng; vô cảm, thậm chí tàn ác khi trục lợi trên sự sống, chết của đồng bào mình. Đạo đức xuống cấp và pháp luật không nghiêm đã dung dưỡng cho họ. Đại biểu tỉnh Thái Nguyên cho rằng, trước vấn nạn thực phẩm bẩn hiện nay, phương thức giám sát như vừa qua là chưa phát huy được sức mạnh của toàn thể Quốc hội để góp phần cùng Chính phủ chặn đứng tình hình.”

Đại biểu Trần Ngọc Vinh. Ảnh: THẢO NGUYỄN.

Cùng chung quan điểm này, đại biểu Trần Ngọc Vinh (TP Hải Phòng) cho rằng, vấn nạn an toàn thực phẩm hiện đang là vấn đề nhức nhối hiện nay trong xã hội. Tình trạng sử dụng chất tạo nạc sabutamol, hóa chất chín vàng đều, bơm nước vào lợn để tăng trọng lượng, bơm hóa chất và tẩy trắng nội tạng hôi thối... Thực trạng thực phẩm không an toàn là nguyên nhân khiến căn bệnh ung thư ở nước ta ngày càng tăng cao trong nhiều năm qua và trở thành nỗi ám ảnh của người dân VN. Đề nghị chính phủ cần có giải pháp đủ mạnh để khắc phục tình trạng trên trong thời gian tới.

NGUYỄN THẢO