Kết quả cụ thể là đã kiện toàn tổ chức bộ máy, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và cán bộ, công chức. Tập trung cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước đổi mới hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, công khai, đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thực hiện, tạo điều kiện thuận lợi, giảm chi phí, tiết kiệm thời gian cho người dân, doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Thực hiện công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tiếp tục hoàn thiện phương thức hoạt động và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong các cơ quan hành chính nhà nước. Chế tài xử lý vi phạm được hoàn thiện hơn.

Tuy nhiên, Đảng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận, quản lý nhà nước chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Cải cách hành chính và năng lực tạo dựng thể chế để bảo đảm cho doanh nghiệp, người dân tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng trong kinh tế thị trường còn nhiều hạn chế. Cải cách hành chính một số mặt chưa đạt yêu cầu. Cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước còn cồng kềnh; chức năng, nhiệm vụ nhiều cơ quan, đơn vị vẫn còn chồng chéo và chưa đủ cụ thể, chưa rõ thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu. Thực hiện tinh giản biên chế chưa đạt yêu cầu. Chi lương và phụ cấp chiếm phần lớn trong tổng kinh phí hoạt động của cơ quan, đơn vị. Thủ tục hành chính trong nhiều lĩnh vực vẫn còn phiền hà, gây bức xúc cho người dân, doanh nghiệp.

Ảnh minh họa: chinhphu.vn. 

Thực tế cho thấy, Việt Nam bước vào nhiệm kỳ 2016-2021 với những khuyết tật cố hữu của một nền hành chính vẫn mang nặng tính quan liêu, bảo thủ, phiền hà, chia cắt bộc lộ rõ. Dư luận xã hội đồng loạt lên tiếng mạnh mẽ yêu cầu phải có sự cải cách thật sự. Trong bối cảnh đất nước tham gia hội nhập sâu vào các nền kinh tế thế giới, hệ thống thể chế, hệ thống thủ tục hành chính rườm rà, khác biệt cùng phương thức quản lý, tổ chức bộ máy, phong cách, lề lối làm việc xưa cũ bắt buộc phải được thay đổi một cách căn bản, nếu không sẽ là lực cản trên con đường xây dựng đất nước.

Thực hiện sự lãnh đạo của Đảng thông qua nội dung Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII và yêu cầu từ thực tiễn chỉ đạo, điều hành, cũng như thực tiễn cuộc sống đặt trách nhiệm lên vai Chính phủ khóa mới. Yêu cầu về cải cách hành chính không hề đơn giản, phải có sự dũng cảm, kiên quyết, bởi lực cản ở ngay trong chính nội bộ các cơ quan hành pháp. Việc lựa chọn công việc để đột phá và tổ chức lại các đầu mối cơ quan làm công tác cải cách hành chính là hai trong số các công việc cần thiết nhất mà Chính phủ cần phải triển khai ngay. Rất mừng là Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã xác định theo định hướng đó.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đề ra một số biện pháp cải cách từ thời còn đảm nhiệm cương vị Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam. Khi đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Thủ tướng cũng là kiến trúc sư trưởng của Đề án 30 - một Đề án cải cách hành chính mà Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đánh giá là “thành công nhất từ trước tới nay ở Việt Nam”. Chí ít cũng là lần đầu tiên thực hiện công khai, minh bạch, sắp xếp được “một rừng” thủ tục hành chính vào các bộ thủ tục hành chính một cách gọn gàng trong từng Bộ, ngành, tỉnh, huyện, xã. Đơn giản hóa được hơn 4.000 thủ tục hành chính tại các cấp chính quyền. Do vậy, việc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thể hiện quyết tâm cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ liêm chính, kiến tạo, phục vụ chính là sự tiếp nối quyết tâm trong cải cách hành chính để phát triển đất nước trước đó. Thủ tướng đã chủ trì một cuộc họp rộng mở với giới doanh nhân trong và ngoài nước; những người đã và sẽ có vai trò quyết định đối với sự phát triển của đất nước trong hiện tại, tương lai để lắng nghe, thấu hiểu, phát đi thông điệp tại chỗ việc Chính phủ sẽ tạo mọi điều kiện, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thủ tục hành chính để giúp doanh nghiệp ngày càng phát triển, đóng góp cho đất nước.

Ngay sau đó, ngày 16-5-2016, Chính phủ ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020. Trong đó, đáng chú ý là giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ rà soát, sửa đổi, xây dựng một loạt dự thảo văn bản pháp quy cho phù hợp với những đổi mới mang tính cải cách của Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp; nhất là tiết đ, mục 1, phần II về nhiệm vụ và giải pháp: “Đổi mới mạnh mẽ công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính, bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ, đồng bộ giữa cải cách hành chính với xây dựng chính phủ điện tử và kiểm soát thủ tục hành chính, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ”. Đây là một chủ trương đúng đắn, được dư luận đồng tình ủng hộ. Bài học cải cách hành chính từ các nước phát triển như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan… cũng như vậy.

Chính phủ xác định cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ quan trọng ngay từ năm 1994. Tuy nhiên, bản thân cải cách hành chính là một công việc va chạm, yêu cầu phải có sự kiên định, dũng cảm. Không có quyết tâm lớn và Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ không trực tiếp chỉ đạo sẽ khó mang lại hiệu quả thực chất và chỉ là nỗ lực hình thức. Đơn cử như sự phân công thời gian qua: Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm cải cách hành chính chung, Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm về cải cách thủ tục hành chính và kiểm soát thủ tục hành chính, việc giải quyết thủ tục hành chính tại bộ phận một cửa lại do Bộ Nội vụ theo dõi, Văn phòng Chính phủ và Bộ Thông tin và Truyền thông cùng chịu trách nhiệm xây dựng Chính phủ điện tử, trong đó Bộ Thông tin và Truyền thông là chính... đã thấy việc chỉ đạo, điều hành đang còn rất chồng chéo, thiếu tập trung, không có một đầu mối thống nhất dẫn đến tình trạng Bộ, ngành nào cũng làm cải cách hành chính nhưng rất hiếm cơ quan tự cắt bỏ, giảm bớt quyền lực, lợi ích của cơ quan mình.

Vì thế, quyết tâm của Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính là một chủ trương đúng đắn, sáng suốt, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mà Đảng ta đã vạch ra tại Đại hội XII, phù hợp với quy định của pháp luật và nếu trở thành hiện thực, sẽ đáp ứng kịp thời yêu cầu cấp bách của đất nước trong giai đoạn mới.

NGUYỄN VĂN LÂM (Nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ)