Bài 5: Những đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn (tiếp theo và hết)

Đúc rút bằng được những bài học từ thực tiễn

Đồng chí Hồ Mẫu Ngoạt, Chánh văn phòng Tổng Bí thư, Trợ lý Tổng Bí thư, nhận định: Dù NQTƯ 3, khóa VIII còn nhiều quan điểm, nội dung rất đúng, rất hay, nhưng thực tiễn đang thay đổi, diễn biến mau lẹ nên nhiều vấn đề về công tác cán bộ (CTCB) cần sớm được bổ sung, phát triển. Hơn nữa, CTCB là công tác về con người nên cần phải đi trước, đón đầu so với thực tế xã hội và thực tiễn cách mạng.

Gần đây, dư luận hết sức quan tâm việc Trung ương đã và đang quyết liệt hoàn chỉnh Đề án về CTCB. Đó là phần việc vừa mang tính chiến lược, vừa mang tính cấp bách, nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới. Theo đó, để có được những giải pháp cơ bản, khoa học và khả thi, Ban Chấp hành (BCH) Trung ương, Ban Chỉ đạo đề án Hội nghị Trung ương 7 đã tổ chức các hội nghị để phát huy trí tuệ của nhiều tầng lớp nhân dân, nhất là cán bộ, đảng viên tham gia ý kiến vào dự thảo đề án xây dựng ĐNCB các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ năng lực, phẩm chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ theo những tiêu chí, tiêu chuẩn đã được Trung ương ban hành. Việc lấy ý kiến vào dự thảo được Ban Chỉ đạo đề án Hội nghị Trung ương 7 tổ chức chặt chẽ, khoa học, dân chủ, rộng rãi với sự tham gia của nhiều thành phần, đối tượng từ Trung ương đến địa phương; từ trong Đảng đến Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội.

Tại Kỳ họp lần thứ 5, Hội đồng Lý luận Trung ương diễn ra mới đây, các đại biểu cũng tập trung thảo luận, làm rõ nhiều vấn đề về kết quả lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện NQTƯ 3, khóa VIII; khẳng định những kết quả đạt được, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những bất cập còn tồn tại, "rào cản", "điểm nghẽn", "nút thắt" cả về lý luận và thực tiễn trong CTCB và xây dựng ĐNCB. Các đại biểu cho rằng, từ thực tiễn phát triển của đất nước, cần xác định đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng của CTCB và xây dựng ĐNCB trên tinh thần đổi mới. Các đại biểu đề xuất: Bên cạnh việc ban hành một nghị quyết chuyên đề của Đảng về CTCB, cần thiết phải xây dựng Chiến lược cán bộ trong tình hình mới. 

Tại Hội nghị Quân ủy Trung ương (ngày 14-3-2018), Đại tướng Ngô Xuân Lịch, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cho rằng: Hệ thống lý luận mới về CTCB, nhất thiết phải đúc rút bằng được những bài học từ thực tiễn. Cái hay là để tiếp tục vận dụng, phát huy, phát triển; cái chưa được, cái hạn chế là để nghiêm túc kiểm điểm, phê bình, khắc phục nhằm nâng cao chất lượng CTCB và xây dựng ĐNCB.

Theo khảo sát của Đoàn công tác Hội đồng Lý luận Trung ương chuẩn bị Dự thảo Báo cáo tư vấn cho Trung ương cho thấy, lãnh đạo các đơn vị 10 tỉnh, thành phố (được khảo sát), Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam và nhiều ban, bộ, ngành Trung ương đều nhất trí cho rằng: Việc cần làm trước mắt là sớm bắt tay vào chuẩn bị nhân sự Đại hội Đảng XIII của Đảng và đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2020-2025 với quan điểm kế thừa, ổn định, đổi mới và phát triển. Khắc phục những hạn chế, bất cập trong CTCB, nhất là những vấn đề đặt ra trong lựa chọn, bồi dưỡng, bố trí sắp xếp cán bộ và quy hoạch cán bộ của nhiệm kỳ Đại hội XII. 

Khẩn trương hoàn thiện quy hoạch cán bộ chiến lược khóa XIII

Ở thời điểm hiện tại, nhiều ý kiến đặc biệt quan tâm đến công tác nhân sự của Đảng. Không khó để nghe được những câu chuyện của người dân bàn luận về công tác quy hoạch BCH Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa XIII. Thậm chí, nhiều người dân còn suy tính, tranh luận về các vị trí chủ chốt của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội trong nhiệm kỳ khóa mới. Theo Đại tá, PGS, TS Đỗ Duy Môn (Học viện Chính trị) thì hiện tượng tâm lý xã hội nêu trên là hoàn toàn tích cực, thể hiện thái độ, trách nhiệm, ý thức công dân rất cao của nhân dân đối với Đảng, Tổ quốc; là niềm tin và tình cảm của nhân dân dành cho Đảng.

Trên thực tế, sự quan tâm ấy phần nào được đáp lại bằng chính kết quả CTCB của Đảng. Trong hai năm qua, Trung ương và các cấp đã đẩy mạnh triển khai các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn cán bộ gắn với 6 nhiệm vụ trọng tâm, 3 đột phá chiến lược được Đại hội XII của Đảng xác định. Trong năm 2017, Trung ương đã tổ chức những đoàn cán bộ các cấp đi học tập, đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài (riêng Chương trình Đề án 165 đã đào tạo 1.086 cán bộ lãnh đạo, quản lý). Trung ương cũng chủ động tổ chức lớp bồi dưỡng cho các đồng chí Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng khóa XII; sơ kết, đánh giá việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nguồn để tham mưu, đề xuất tổ chức các lớp trong thời gian tới. Cùng với đó, các cấp thực hiện nghiêm việc học tập, xác nhận trình độ lý luận chính trị nhằm khắc phục tiêu cực trong học tập và cấp bằng; giao quyền đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho một số cơ sở đào tạo của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong quy hoạch là không chỉ chú trọng về trình độ chuyên môn, mà còn phải tiến hành bồi dưỡng về trình độ nhận thức chính trị, nhất là những kiến thức về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. ĐNCB các cấp trong thời đại hiện nay yêu cầu đặt ra không chỉ đơn thuần là trình độ chuyên môn, có ngoại ngữ, mà còn phải là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, với chế độ xã hội chủ nghĩa. Bản lĩnh chính trị, lòng trung thành của cán bộ không thể chỉ học qua một vài lớp, hoặc một khóa đào tạo, bồi dưỡng là có được, mà cần được kiểm nghiệm qua thực tiễn công tác, nhất là trong điều kiện khó khăn, gian khổ. Đây là vấn đề đặt ra đối với từng cấp ủy, tổ chức đảng trong công tác bồi dưỡng, đào tạo, rèn luyện cán bộ, xây dựng ĐNCB hiện nay.

Trong công tác quy hoạch và đánh giá cán bộ cần giải quyết được câu hỏi: Làm thế nào để BCH Trung ương hiểu rõ, nắm sâu về lý lịch chính trị, quá trình công tác, trình độ, năng lực, uy tín của cá nhân được quy hoạch? Đây thực sự là vấn đề khó, cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, có cơ chế, điều kiện, cách thức tiến hành để việc lựa chọn cán bộ đưa vào quy hoạch bảo đảm chất lượng toàn diện, tránh việc nóng vội, bỏ qua những sai phạm, khuyết điểm của cán bộ như trong tiến hành CTCB đối với một số trường hợp cụ thể của nhiệm kỳ Đại hội XII. 

Nhiều ý kiến thẳng thắn đề xuất, cùng với việc làm tốt công tác quy hoạch, nhất thiết phải kết hợp với việc thường xuyên rà soát quy hoạch, bổ sung quy hoạch, làm tốt công tác giám sát quy hoạch. Cần bám sát các tiêu chí không chỉ về năng lực, phẩm chất, uy tín mà phải coi trọng về tiêu chuẩn sức khỏe cán bộ; làm tốt việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và đột xuất đối với cán bộ được quy hoạch để tránh các hiện tượng cán bộ không bảo đảm sức khỏe sau khi được bổ nhiệm các vị trí công tác quan trọng, chủ chốt.

Dẹp triệt để nạn "chạy chức, chạy quyền"

"Mặc dù Trung ương và các cấp tập trung sức lãnh đạo, quyết liệt khắc phục, đẩy lùi nhưng trên thực tế tình trạng chạy chức, chạy quyền vẫn diễn ra âm ỉ trong đời sống thường nhật"-Đồng chí Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó trưởng ban Tổ chức Trung ương chia sẻ boăn khoăn. Ông đưa ra một số ví dụ cụ thể việc cất nhắc, bổ nhiệm cán bộ không đủ tiêu chuẩn và cho rằng, môi trường CTCB của Đảng hiện vẫn còn những "khoảng đất trống" cho việc "chạy chức, chạy quyền".

Còn nhớ, ngay từ khi triển khai thực hiện NQTƯ 6 (lần 2) khóa VIII, Bộ Chính trị đã báo cáo trước Trung ương, chỉ ra 5 loại chạy: Chạy chức trước khi bầu cử; chạy quyền trước khi phân công công tác; chạy lợi trước khi phân bổ ngân sách, đấu thầu, cấp quota; chạy chỗ trước khi bổ nhiệm; chạy tội trước khi điều tra, xét xử. Đáng bàn hơn, cán bộ không chỉ chạy cho bản thân mà còn chạy cho vợ con, anh em, người nhà, bạn bè, cấp dưới... Nhận thức rõ thực tế đó, tại Hội nghị toàn quốc ngành Tổ chức xây dựng Đảng năm 2016, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã cảnh báo: “Chúng ta không chủ quan được. Hiện nay, trong dư luận xã hội vẫn râm ran chuyện chạy chức, chạy quyền, chạy tuổi, chạy bằng cấp, chạy chế độ, chạy luân chuyển".

Cảnh báo ấy của Tổng Bí thư giúp ngành Tổ chức xây dựng Đảng quyết liệt, trách nhiệm hơn trong tham mưu tìm giải pháp ngăn chặn tình trạng này. Hai năm qua, với sự đầu tư công sức, trí tuệ, tâm huyết, trách nhiệm, Ban Tổ chức Trung ương tiến hành nghiên cứu xây dựng dự thảo chuyên đề về "Kiểm soát quyền lực và phòng, chống chạy chức, chạy quyền trong CTCB", dự kiến sẽ trình Hội nghị Trung ương khóa XII sắp tới.

Theo đồng chí Hoàng Trọng Hưng, Chánh văn phòng Ban Tổ chức Trung ương, dự thảo chuyên đề kiểm soát quyền lực và phòng, chống "chạy chức, chạy quyền" trong công tác tổ chức cán bộ được đưa ra lấy ý kiến lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương. Mục tiêu mà Ban Tổ chức Trung ương hướng tới là 4 không, gồm: "Không thể chạy, không dám chạy, không cần chạy và không muốn chạy". Cơ quan này đưa ra 6 nhóm giải pháp, trong đó trước mắt tập trung vào "không thể chạy và không dám chạy".

Một số ý kiến vẫn bày tỏ mong muốn, phần việc này nên công khai, tạo điều kiện và phương thức để huy động trí tuệ toàn xã hội, mà không chỉ trong nội bộ Đảng, trong hệ thống chính trị. Nhiều ý kiến cho rằng, Trung ương cần phát động đợt sinh hoạt chính trị rộng khắp; giáo dục nâng cao nhận thức, chú trọng khắc phục tình trạng "thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh". Cùng với đó, việc quyết định bổ nhiệm người đứng đầu các tỉnh, thành phố phải là người khác địa phương hay không, cũng cần được nghiên cứu, tính toán thật kỹ thiệt hơn để vận dụng linh hoạt, không nên cứng nhắc. Bởi trên thực tế, không phải cán bộ nơi khác về giữ cương vị chủ chốt ở địa phương cũng phát huy được hết khả năng. Điều quan trọng nhất là cần xây dựng, ban hành cơ chế kiểm soát chặt chẽ quyền lực, giải quyết thấu đáo mối quan hệ giữa cá nhân người đứng đầu với tập thể cấp ủy; khắc phục triệt để tình trạng người đứng đầu biến quy trình CTCB trở thành công cụ để vụ lợi hoặc ban phát chức vụ cho cán bộ, đảng viên thuộc quyền.

GS, TS Phùng Hữu Phú, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương quan niệm: Thực chất "chạy chức, chạy quyền" là một dạng của "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Để chống được biểu hiện này trong CTCB, cần tiến hành đồng thời nhiều giải pháp đồng bộ, toàn diện, nhưng về trước mắt, cần tiến hành rà soát lại cán bộ lãnh đạo các cấp. Tập trung giải quyết những trường hợp mà dư luận có nhiều ý kiến. Kiên quyết xử lý kỷ luật đúng tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp đối với các vụ việc tiêu cực đã phát hiện trong thời gian gần đây. 

CÔNG MINH - NGỌC LONG - TẤN TUÂN