Bài 1: Hiệu ứng lớn, lan tỏa sâu rộng

“Thấm, ngấm” vào thực tiễn cách mạng và đời sống xã hội

Giữa tháng 5, nắng trải dài trong vùng lòng chảo Ba Điền, huyện Ba Tơ, Quảng Ngãi. Nhìn từ xa, vùng đất một thời xảy ra “đại dịch” hiện lên với màu vàng óng của cánh đồng lúa đang vào mùa gặt. Đây đó, tiếng trẻ em đọc bài ê a; tiếng cười, tiếng nói rộn rã bên những nương sắn, nương ngô… Giữa khung cảnh ấy, chúng tôi cảm nhận sự bình yên trở lại ở nơi từng được ví là “vùng đất chết”. Như hiểu lòng “khách”, đồng chí Phạm Văn Bút, Bí thư Đảng ủy, kiêm Chủ tịch UBND xã Ba Điền, nở nụ cười hiền, nói:

- Có được cuộc sống hôm nay, nhân dân Ba Điền thực sự mang ơn Bộ đội Cụ Hồ, nhất là những đóng góp của cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS huyện Ba Tơ.

Trong điều kiện sóng to, gió lớn, cán bộ, chiến sĩ Vùng Cảnh sát biển 2 đã nỗ lực giúp người dân huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) kịp trở về đất liền đón Tết Nguyên đán Bính Thân 2016. 

Theo đồng chí Bút, tháng 4-2012 là thời điểm “bệnh lạ” bùng phát đỉnh điểm ở Ba Điền; tốc độ bệnh tật lây lan chóng mặt, cùng thông tin dồn dập về những ca tử vong vì căn bệnh lạ, khiến dư luận lo lắng. Người dân Ba Điền đồn đoán và rỉ tai nhau phải bỏ làng đi nơi khác… Trước thực tế đó, cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS huyện Ba Tơ (Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi, Quân khu 5) là những người đầu tiên tức tốc hành quân vào bản cùng ở với nhân dân. Chưa rõ căn nguyên của “bệnh lạ”, nên không ít người cũng “sởn gai ốc”, vì nhỡ đâu “bệnh lạ vướng vào thân”…Thế nhưng, với quan điểm: “Việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm”, cán bộ, chiến sĩ đơn vị đã đến vận động từng người dân ở lại bản, thực hiện nếp sống vệ sinh, biết nghe lời thầy thuốc…Khi “bệnh lạ” qua đi, đồng bào H’re nơi đây reo vui: “Bộ đội đã đuổi được con ma rừng!”; lãnh đạo địa phương ghi nhận: “Như vậy, có nghĩa là bộ đội đã dám hi sinh vì dân!”. Còn cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS huyện Ba Tơ lại xác định, đó là việc bình thường mà mình phải làm, là cách thực hiện Chỉ thị 03, một cách học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ.

Một ví dụ khác, hiện nay người dân các tỉnh: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa…đến cơ quan công an làm chứng minh nhân dân chỉ mất chưa đầy 15 phút; hơn nữa, chứng minh nhân dân sẽ được gửi đến tận nhà dân qua đường bưu điện. Rồi chuyện, công an một số thành phố chủ trương sử dụng xe đạp, xe gắn máy về nhà dân, đến với các tổ dân phố để nắm tình hình, giải quyết công việc, vụ việc…, được người dân ghi nhận, đồng tình.

Mới đây, tại TP Đà Nẵng, Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức giao lưu điển hình tiêu biểu “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” giai đoạn 2011-2015. Qua đó, chúng tôi được trực tiếp gặp gỡ, được nghe rất nhiều câu chuyện thú vị về những điển hình tiêu biểu xuất sắc trong học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ. Đó là câu chuyện về tinh thần chủ động, sáng tạo bảo quản, sử dụng vũ khí của Thượng úy Chamaléa Tuân (Bộ CHQS tỉnh Ninh Thuận); tấm gương “lương y như từ mẫu” của bác sĩ Trần Thị Hải Vân (Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng); sáng kiến đưa kiến thức lịch sử về hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa vào giảng dạy trong nhà trường của thầy giáo Trần Văn Vàng (Trường THCS Đức Chánh, Mộ Đức, Quảng Ngãi)… Đặc biệt, câu chuyện về chị Hồ Thị Vối, dân tộc Pa Cô, hiện là Chủ tịch HĐND xã A Túc (huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị) khiến nhiều người thực sự cảm kích. Những năm trước, nhà chị nghèo lắm, ngày ngày vợ chồng phải lên rẫy trỉa ngô, trồng sắn để lo cái ăn cho 10 nhân khẩu trong gia đình. Vậy mà, chị đã tự nguyện nhận 6 trẻ mồ côi về nuôi, chấp nhận lam lũ, khó nhọc để nuôi các cháu khôn lớn thành người…

Và còn nữa hàng triệu tấm gương sáng về đạo đức, đang cần mẫn học tập và làm theo tấm gương Bác Hồ. Đó là bác sĩ Bùi Đình Lĩnh, Giám đốc Trung tâm Y tế quân dân y huyện Phú Quý (Bình Thuận) tự nguyện cống hiến, gắn bó suốt gần 30 năm nơi đảo xa, chấp nhận hy sinh tình cảm gia đình chỉ với tâm nguyện duy nhất là được chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nơi đảo tiền tiêu. Hay câu chuyện về họa sĩ Đặng Ái Việt, dù đã ở tuổi 70, nhưng nhiều năm qua, bà “một mình một xe” đi khắp mọi miền Tổ quốc để ký họa chân dung của hơn 1.600 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng LLVT nhân dân trên mọi miền đất nước. Bà xem đó là một cách tri ân, đền ơn với những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc…Có lẽ, đó là lý do đồng chí Nguyễn Thị Phương Hoa, Vụ trưởng, Trưởng Bộ phận chuyên trách giúp việc thực hiện Chỉ thị 03, Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định:

- 5 năm qua, thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị, khắp nơi từ miền núi đến đồng bằng, từ biên cương đến hải đảo, người người  thi đua học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ. Đó là minh chứng và là căn cứ khẳng định, Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị đã thực sự "thấm, ngấm" vào thực tiễn cách mạng và đời sống xã hội".

Cuộc "chấn hưng" về đạo đức xã hội

Nhận xét về bức tranh đạo đức xã hội hiện tại, Cựu chiến binh, Đại tá Nguyễn Trọng Hàm-chiến sĩ quyết tử bảo vệ Thủ đô năm 1946 (năm nay 95 tuổi đời, 75 tuổi Đảng, hiện ở ngõ 1035, phố Hồng Hà, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) phấn khởi nói:

- Tôi chứng kiến 3 thời kỳ của đất nước, gắn bó cả cuộc đời với Thủ đô, từng ngược xuôi khắp mọi miền Tổ quốc, tôi thấy đâu đâu cũng có người tốt, việc tốt, ngành nào, đoàn thể, tổ chức nào cũng có phong trào thiết thực, ý nghĩa vì đất nước, vì đồng bào…Tôi cho rằng, khi cái tốt được “lộ thiên” nhiều, có nghĩa là nền tảng đạo đức xã hội từng bước được “chấn hưng”.

PGS, TS tâm lý học Nguyễn Văn Môn (Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng) khẳng định: Thực hiện Chỉ thị 03 đã tạo ra một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng trong toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Kết quả thu được rất to lớn, là “cuộc cách mạng” thực sự trên lĩnh vực đạo đức xã hội, do Đảng ta khởi xướng. Đó cũng là cách để đất nước xây dựng, chuẩn bị nền tảng kiến trúc thượng tầng cho chủ nghĩa xã hội. Nếu trước năm 2011, Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã tạo ra những cao trào, phong trào rộng khắp, có tác dụng kêu gọi, cổ vũ, hiệu triệu mọi người cùng làm theo Bác; thì đến nay, Chỉ thị 03 giúp mỗi người tự giác học, tự giác làm, có nghĩa là việc học theo Bác xuất phát từ nhu cầu tự thân; hướng vào chiều sâu của nội hàm chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đức xã hội.

Trước khi thực hiện Chỉ thị 03, không ít lần, “tiếng chuông” cảnh tỉnh về sự xuống cấp đạo đức xã hội được gióng lên. Thực tế đó cũng là điều khó tránh khỏi với các quốc gia đang phát triển, bởi lẽ, trong giai đoạn quá độ lên CNXH, khi đất nước vận hành theo cơ chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, có nghĩa là chấp nhận cả những yếu tố, tác động tiêu cực đến nền kinh tế và đời sống xã hội. Trong nhiều văn kiện của Đảng tại các kỳ Đại hội VIII, IX, X, XI đều chỉ rõ: Mặt trái nền kinh tế thị trường đã và đang làm chao đảo nhiều giá trị tinh thần nói chung, giá trị đạo đức, vốn được coi là truyền thống đạo đức. Trong đời sống xã hội đã có những biểu hiện, hiện tượng coi nhẹ giá trị chuẩn mực dân tộc, chạy theo thị hiếu không lành mạnh. Một bộ phận trong các tầng lớp nhân dân, các thành phần xã hội, khi mưu cầu lợi ích cá nhân đã chà đạp lên những khuôn mẫu, giá trị đạo đức truyền thống. Nạn tham nhũng, buôn lậu, làm giàu bất chính và các tệ nạn xã hội khác đang phát triển.

Đặc biệt, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng đã chỉ rõ: “…Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức kỷ luật, sa đọa về đạo đức và lối sống”. Nói về vấn đề này, Trung tướng Trần Quang Phương, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 5, khẳng định:

- Trước thực tế tình hình đạo đức trong Đảng, trong xã hội có những biểu hiện suy thoái, xuống cấp, việc Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị 03 có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đây là chủ trương đúng đắn, khởi phát cho một cuộc cách mạng trên lĩnh vực tư tưởng, đạo đức, nhằm chấn hưng đạo đức xã hội.

Thực tiễn đã chứng minh tính đúng đắn của việc ban hành Chỉ thị 03. Với mục đích “tạo chuyển biến mạnh mẽ và sâu rộng hơn nữa về ý thức tu dưỡng, rèn luyện, nâng cao đạo đức cách mạng, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội thực dụng, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn tham nhũng, tiêu cực”, Chỉ thị 03 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng: Vừa có tác dụng phòng ngừa cái xấu; vừa đẩy lùi và răn đe tiêu cực; vừa “tưới trồng, vun xới” những yếu tố, thành tố tích cực của đạo đức xã hội, trên cơ sở chuẩn mực đạo đức cách mạng, đạo đức truyền thống.

Nói về giá trị và thành công của Chỉ thị 03, GS, TS Phạm Ngọc Anh, Viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng: Ngoài ý nghĩa thực tiễn to lớn, Chỉ thị 03 còn có giá trị lý luận sâu sắc; đã tạo tư duy mới, cơ chế mới và điều kiện thuận lợi cho việc đẩy mạnh nghiên cứu, đi đến tổng kết những giá trị ổn định nhất, bền vững nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức; xác định những chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam thời đại mới. Chỉ thị 03 cũng tạo nền tảng cho việc ban hành các văn bản, hướng dẫn, xác lập cơ chế trong việc tiến hành liên kết, hợp tác quốc tế, nhằm tôn vinh các giá trị đạo đức Hồ Chí Minh ở nước ngoài; khẳng định giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam... Một thành công nổi bật nữa là sau 5 năm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chỉ thị 03, Đảng ta đã từng bước hoàn thiện tư duy, nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng đạo đức cách mạng trong tình hình mới. Đó cũng là lý do Trung ương xác định thêm thành tố xây dựng Đảng vững mạnh về đạo đức trong Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, làm tiền đề cho công tác xây dựng Đảng, xây dựng đạo đức xã hội trong thời gian tới.

 (còn nữa)

Bài và ảnh: PHẠM QUÂN - TẤN TUÂN - TIẾN DŨNG