Để mỗi lá phiếu thực sự là quyền lực của nhân dân

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, vai trò cốt lõi của MTTQ Việt Nam các cấp trong công tác bầu cử hiện nay được thể hiện như thế nào?

Đồng chí Hoàng Công Thủy: Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2025) khẳng định, MTTQ Việt Nam là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc...

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu “phát huy dân chủ XHCN và quyền làm chủ của nhân dân”. Tại Báo cáo tổng kết một số vấn đề về lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam đã khẳng định: “MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên đã thể hiện được vai trò trung tâm phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân dân, nhất là trong công tác bầu cử, xây dựng pháp luật, giám sát và phản biện xã hội”.

Đồng chí Hoàng Công Thủy. Ảnh: MTTQ Việt Nam

Đây là cơ sở chính trị, nền tảng pháp lý hiến định về vị trí, vai trò trọng yếu của MTTQ Việt Nam các cấp trong công tác bầu cử, một trong những thiết chế dân chủ quan trọng nhất của Nhà nước pháp quyền XHCN. Vai trò này được cụ thể hóa trong việc Mặt trận tham gia vào hầu hết các khâu quan trọng: Chủ trì, phối hợp xây dựng ban hành các nghị quyết, thông tri, hướng dẫn về công tác bầu cử; tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử; tổ chức hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp; tổ chức hội nghị cử tri, các cuộc tiếp xúc cử tri; tuyên truyền vận động cử tri thực hiện pháp luật về bầu cử; tiếp công dân, xử lý đơn thư và tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến công tác bầu cử và người ứng cử và giám sát toàn bộ quá trình bầu cử.

Thực hiện đúng yêu cầu tại Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 16-5-2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 trong việc bảo đảm cuộc bầu cử thực sự dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm. Tại kỳ bầu cử này, MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ động chuẩn bị triển khai thực hiện công tác bầu cử thuộc trách nhiệm của mình từ sớm, từ xa; đã tổ chức thành công 3 vòng hiệp thương và các công tác trọng tâm khác, đóng góp không nhỏ vào thành công của các bước trong quy trình bầu cử đến thời điểm hiện nay.

Thực tế cho thấy, trong cuộc bầu cử ĐBQH khóa XV và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 99,6%. Đó không chỉ là thành công về tổ chức mà còn phản ánh niềm tin xã hội. Trong đó, MTTQ các cấp chính là nhân tố góp phần chuyển hóa quyền bầu cử từ quy định pháp lý thành hành vi chính trị tự giác của người dân.

PV: Đồng chí cho biết vai trò của MTTQ Việt Nam các cấp trong công tác hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử?

Đồng chí Hoàng Công Thủy: Trong quy trình bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp, MTTQ Việt Nam các cấp giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ứng cử, bảo đảm phát huy dân chủ, lựa chọn đúng những người tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Với chức năng là liên minh chính trị, tổ chức đại diện cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc, MTTQ chủ trì các hội nghị hiệp thương theo đúng quy định của pháp luật, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan để thảo luận, thống nhất về cơ cấu, thành phần và số lượng người ứng cử.

Thông qua các bước hiệp thương dân chủ, khách quan và công khai, MTTQ các cấp góp phần lựa chọn, giới thiệu những người có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và uy tín, thực sự xứng đáng, đại diện cho cử tri tham gia cơ quan quyền lực nhà nước. Đồng thời, Mặt trận còn tổ chức lấy ý kiến nhận xét, tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người được giới thiệu ứng cử, qua đó bảo đảm quá trình lựa chọn ứng cử viên gắn chặt với sự đánh giá của nhân dân. Vai trò nòng cốt này của MTTQ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đại biểu, củng cố niềm tin của cử tri và bảo đảm thành công của cuộc bầu cử.

Đoàn Luật sư TP Hà Nội tuyên truyền cho cử tri phường Bồ Đề (TP Hà Nội) về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: HỒNG SÁNG

Trong cuộc bầu cử năm 2021, Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất phân bổ giới thiệu 1.076 người ứng cử ở 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (cả Trung ương và địa phương), đạt tỷ lệ bình quân là 2,15 lần so với tổng số đại biểu dự kiến được bầu (tỷ lệ này của kỳ bầu cử ĐBQH khóa XIV là 2,04 lần). Qua các vòng hiệp thương và lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, nơi công tác, sau hội nghị hiệp thương lần thứ ba, tổng số người ứng cử là 870 người (gồm 205 người ở Trung ương và 665 người ở địa phương), đạt tỷ lệ số dư 1,74 lần. Đến cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI lần này, tại Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất đã phân bổ giới thiệu 975 người ứng cử ở 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (cả Trung ương và địa phương), đạt tỷ lệ bình quân 1,95 lần so với tổng số đại biểu dự kiến được bầu (tỷ lệ này của kỳ bầu cử ĐBQH khóa XV là 2,15 lần). Đến hội nghị hiệp thương lần thứ ba, tổng số người ứng cử ĐBQH là 864 người (gồm 217 người ở Trung ương, 647 người ở địa phương), đạt tỷ lệ số dư là 1,73 người ứng cử trên 1 đại biểu được bầu. Đây chính là cơ chế xã hội kiểm chứng uy tín người ứng cử. Mặt trận không chỉ bảo đảm cơ cấu hợp lý theo yêu cầu của Chỉ thị số 46-CT/TW (về tỷ lệ nữ, trẻ, dân tộc thiểu số...) mà còn chú trọng yếu tố uy tín xã hội. Nhờ đó, danh sách ứng cử không chỉ đúng cơ cấu, thành phần, số lượng mà còn phù hợp nguyện vọng của cử tri và nhân dân.

PV: Vai trò của MTTQ các cấp trong tổ chức hội nghị cử tri và tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử của các ứng viên được phát huy như thế nào thời gian gần đây, thưa đồng chí?

Đồng chí Hoàng Công Thủy: Trong quy trình bầu cử, việc tổ chức các hội nghị cử tri nơi công tác, nơi cư trú là cơ chế để cử tri và nhân dân thực hiện quyền nhận xét, đánh giá, giám sát và bày tỏ sự tín nhiệm, thể hiện chính kiến đối với những người được giới thiệu ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND (gồm người được giới thiệu ứng cử và người tự ứng cử). Trong toàn bộ tiến trình này, MTTQ Việt Nam các cấp giữ vai trò trung tâm trong việc phối hợp tổ chức, bảo đảm các hội nghị được tiến hành dân chủ, khách quan, đúng quy định, nhưng vẫn phát huy được không khí đối thoại thẳng thắn, thực chất.

Theo quy định của Luật Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND, việc lấy ý kiến cử tri đối với người ứng cử phải được thực hiện công khai. Mặt trận chính là đơn vị chủ trì phối hợp với chính quyền và các tổ chức liên quan để tổ chức các hội nghị này. Trong cuộc bầu cử năm 2021, trên phạm vi cả nước đã tổ chức hàng trăm nghìn hội nghị cử tri nơi cư trú với tỷ lệ cử tri tham dự ở nhiều địa phương đạt từ 80% trở lên. Tại kỳ bầu cử này, chỉ trong thời gian 5 ngày (từ ngày 4 đến 8-2-2026), MTTQ Việt Nam đã hoàn thành việc tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú đối với tất cả những người được giới thiệu ứng cử sau hội nghị hiệp thương lần thứ hai với tỷ lệ tham gia của cử tri trên 90%. Điều này phản ánh mức độ quan tâm và trách nhiệm ngày càng cao của cử tri đối với người được giới thiệu ứng cử.

Đối với các cuộc tiếp xúc cử tri để người ứng cử thực hiện quyền vận động bầu cử, Mặt trận chủ trì các hội nghị tiếp xúc cử tri để người ứng cử được trình bày chương trình hành động trước cử tri, gặp gỡ, tiếp xúc và lắng nghe, trao đổi trực tiếp với cử tri. Thông qua các hoạt động này, MTTQ các cấp góp phần bảo đảm cử tri lựa chọn đại biểu không chỉ dựa trên hồ sơ hay cơ cấu mà dựa trên sự lắng nghe, quan sát, đánh giá trực tiếp và thể hiện sự tín nhiệm thực chất của cử tri đối với các ứng cử viên.

PV: Vai trò giám sát của Mặt trận trong toàn bộ quá trình bầu cử được thực hiện như thế nào thưa đồng chí?

Đồng chí Hoàng Công Thủy: Giám sát là một trong những chức năng quan trọng của MTTQ Việt Nam các cấp và được phát huy mạnh mẽ nhất trong công tác bầu cử ĐBQH và bầu cử đại biểu HĐND các cấp. Công tác kiểm tra, giám sát của MTTQ Việt Nam các cấp tập trung vào các khâu trọng tâm của công tác bầu cử, bao gồm: Việc thành lập và hoạt động của Hội đồng bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương; việc giới thiệu người ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND các cấp và việc nộp hồ sơ ứng cử của người ứng cử, người được giới thiệu ứng cử; việc tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử; tổ chức các hội nghị hiệp thương giới thiệu người ứng cử; việc lập, niêm yết danh sách cử tri; việc bỏ phiếu, kiểm phiếu.

Tại kỳ bầu cử này, MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ động xây dựng kế hoạch và đến nay đã tổ chức thực hiện các hoạt động giám sát kịp thời, hiệu quả. Từ nay đến ngày bầu cử, MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung tăng cường giám sát các địa bàn trọng điểm, các khâu then chốt của quy trình bầu cử, như việc tổ chức các hội nghị tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử của các ứng cử viên; việc niêm yết danh sách cử tri và giải quyết các vấn đề cử tri kiến nghị, phản ánh, tố cáo, khiếu nại về người ứng cử và công tác bầu cử, nhất là các công việc diễn ra trong ngày bầu cử để cuộc bầu cử bảo đảm thành công, đúng quy định của pháp luật, thực sự dân chủ, công khai, minh bạch, để mỗi lá phiếu thực sự là quyền lực của nhân dân.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!