Tình cờ trên một chuyến xe, tôi quen anh Đào Thanh Dũng, quê ở Phú Mỹ 2, xã Phú Hội, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Đó là một người đàn ông có gương mặt hiền hậu, đượm buồn. Biết tôi là bộ đội, anh cởi mở hẳn. Anh nói: “Gia đình tôi rất biết ơn các anh bộ đội An Nhơn-Bình Định!”. Vậy là qua anh, tôi biết thêm một câu chuyện thật cảm động, ấm áp tình người.

Anh Dũng kể: “Tôi là giáo viên. Cả nhà tôi, 6 anh em ruột hiện nay cũng đều làm giáo viên. Anh tôi là Hai Ánh, trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, nếu không bị bắt đi quân dịch, chắc ảnh cũng làm thầy giáo. Anh bị ngụy quyền bắt quân dịch, đưa ra tận Bồng Sơn, Bình Định. Khi gia đình nhận được tin anh tử trận ở An Nhơn, mẹ tôi tức tốc mua vé máy bay ra miền Trung tìm xác anh tôi. Đến nơi thì các huyện đã hoàn toàn giải phóng, chỉ còn thị xã Quy Nhơn cũng đang rục rịch giải phóng. Bơ vơ giữa đất khách, mẹ tôi vô vọng không biết tìm con nơi đâu, thất thểu bắt xe trở về”.

Suốt 20 năm ròng, gia đình không tìm được hài cốt của anh Ánh. Vậy mà thật may mắn, tháng 8-1995, anh Dũng nhận một lá thư từ anh Đặng Văn Sáu, cán bộ Ban CHQS huyện An Nhơn, Bình Định.

Thư báo rằng, trong quá trình cất bốc mộ liệt sĩ, cán bộ Ban CHQS huyện An Nhơn phát hiện được mộ của anh Ánh cùng một số giấy tờ. Cả nhà mừng không thể tả, cử anh Phạm Duy Thái là con rể và người em trai là Đào Thanh Hùng ra An Nhơn.

Được anh Sáu, anh Thắng và các cán bộ Ban CHQS huyện An Nhơn giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện đi lại cất bốc, vài ngày sau, hài cốt anh Ánh đã được đưa về nhà cùng với tất cả các giấy tờ, tư trang, trong đó có cả chiếc dây chuyền vàng 1,8 chỉ. Thì ra, lâu nay nấm mộ nhỏ trên bờ ruộng mà người dân xã Nhơn An nghĩ là liệt sĩ và chỉ cho bộ đội chính là mộ anh Ánh. Tuy không phải là đối tượng quy tập nhưng các cán bộ Ban CHQS huyện An Nhơn đã cất bốc và chôn cất hài cốt anh Ánh rất chu đáo. Việc làm giàu lòng nhân ái của các anh Bộ đội Cụ Hồ ở Ban CHQS huyện An Nhơn mang đến cho gia đình anh Ánh niềm tin yêu vào cuộc sống.

Anh Dũng chậm rãi lấy trong ví ra một bức thư đánh máy của Ban CHQS huyện An Nhơn đã ngả màu cùng bức ảnh chụp 4 người đàn ông mặc thường phục và giới thiệu đây là tấm hình chụp chung hai anh em anh và anh Sáu, cùng người lái xe của Ban CHQS huyện An Nhơn năm 1995. Anh nói rằng lâu nay anh luôn giữ bức ảnh trong người như giữ gìn kỷ vật quý giá nhất của gia đình. Tôi thông báo với anh Dũng rằng, anh Sáu, trợ lý chính sách Ban CHQS huyện An Nhơn - người trong bức ảnh đã mất. Anh lái xe hết nghĩa vụ quân sự cũng đã ra quân, nhưng tôi sẽ chuyển câu chuyện và tấm lòng của gia đình anh đến Ban CHQS huyện An Nhơn. Anh Dũng mừng lắm và nói rằng rất mong đón tiếp những ân nhân của gia đình khi các anh có dịp về Nhơn Trạch, Đồng Nai...

HỒNG VÂN