Đội quy tập mộ liệt sĩ 584 (Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị) hành quân đi tìm kiếm mộ liệt sĩ trên đất bạn Lào. Ảnh: HOÀNG LINH

Tròn một năm mở chuyên mục “Thông tin về mộ liệt sĩ” Báo Quân đội nhân dân nhận được hơn 2.000 lá thư, cuộc điện thoại; tiếp đón hơn 800 lượt người đến cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ, giúp nhiều thân nhân tìm được phần mộ liệt sĩ…

Trân trọng từng dòng tin

Tại Hội nghị phối hợp tuyên truyền, vận động cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ do Cục Chính sách, Tổng cục Chính trị tổ chức, Thượng tướng Bùi Văn Huấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị phát biểu: “Xây dựng và tổ chức Chuyên mục “Thông tin về mộ liệt sĩ” không chỉ góp phần giúp cho Đảng, Nhà nước, quân đội và thân nhân liệt sĩ đẩy mạnh việc tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ, xác định tên, quê quán, đơn vị cho các liệt sĩ… mà còn là việc làm thể hiện truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, có ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc. Xây dựng và tổ chức chuyên mục còn góp phần thực hiện chính sách hậu phương quân đội, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về lịch sử dân tộc, khẳng định công lao và sự cống hiến to lớn của các anh hùng liệt sĩ, thế hệ cha anh đi trước…”.

Định hướng của đồng chí Phó chủ nhiệm TCCT về trách nhiệm, lòng tri ân với các liệt sĩ luôn nhắc nhở các cán bộ, phóng viên, biên tập viên phải trân trọng từng thông tin. Mỗi thông tin dù chưa thật đầy đủ, cũng sẽ là cơ sở giúp việc tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ thuận lợi.

Thông tin gửi về Tòa soạn có trường hợp được ghi trên trang giấy học trò đã cũ với những nét chữ nguệch ngoạc. Cũng có khi là những cuộc điện thoại ngắn gọn, hoặc lời đề nghị: “Tôi muốn các đồng chí đến chỗ tôi, theo địa chỉ… Tôi có thông tin về mộ liệt sĩ”. Trước mỗi thông tin, chúng tôi đều tiến hành xác minh và hầu hết phải tìm đến gặp thân nhân liệt sĩ; người cung cấp thông tin để kiểm tra, củng cố thêm tư liệu trước khi đăng báo.

Cầu nối tìm và xác định hài cốt liệt sĩ

Từ khi Báo Quân đội nhân dân mở Chuyên mục Thông tin mộ liệt sĩ”, hầu như tuần nào Đại tá Ngô Công Đoàn, Trưởng phòng Hậu phương Quân đội (Cục Chính sách) cũng gọi điện trao đổi thông tin. Đại tá Ngô Công Đoàn cho biết: “Mỗi thông tin đăng trên báo, chúng tôi đều phối hợp với cơ quan chức năng xác minh. Nếu là thông tin về một phần mộ, khu mộ liệt sĩ chưa được quy tập, Cục Chính sách liên hệ với Bộ CHQS các tỉnh, đơn vị, đội quy tập mộ liệt sĩ ở khu vực đó, chỉ đạo việc xác định thông tin, tìm kiếm và tiến hành quy tập…”.

Qua mỗi lần giao ban với Cục Chính sách, khi nghe chúng tôi thông báo kết quả của chuyên mục (số thân nhân tìm thấy phần mộ liệt sĩ; thông tin gửi về chuyên mục, đặc biệt là thông tin cung cấp về nơi an táng liệt sĩ…), lãnh đạo Cục Chính sách đều đánh giá cao hiệu quả của chuyên mục, coi đó là cầu nối quan trọng để tổ chức tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ.

Nhận xét về hiệu quả của chuyên mục, Thượng tá Hồ Quý Luận, Phó trưởng phòng Chính sách Quân khu 5 khẳng định: “Đây là chuyên mục đặc biệt có tác dụng phục vụ công tác tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ. Điển hình như ở địa bàn Quân khu 5, năm tháng đầu năm 2009 chúng tôi đã nhận được 410 lá thư thông tin về mộ liệt sĩ (tăng 30%) so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoài ra, chúng tôi tiếp đón 300 lượt thân nhân ở khắp mọi miền Tổ quốc (phía Bắc nhiều hơn) về tìm mộ liệt sĩ. Có khoảng hơn nửa trong số những người về tìm mộ liệt sĩ cho biết lấy thông tin từ Chuyên mục “Thông tin về mộ liệt sĩ” trên Báo Quân đội nhân dân. 5 tháng đầu năm 2009, nhờ những thông tin của chuyên mục đã góp phần giúp các đội quy tập mộ liệt sĩ thuộc Quân khu 5 cất bốc được 216 bộ hài cốt liệt sĩ (tăng 47% so với cùng kỳ năm ngoái), trong đó cất bốc ở nước bạn Cam-pu-chia được 172 bộ hài cốt; nước bạn Lào: 44 bộ hài cốt. Như vậy, so với chỉ tiêu cất bốc hài cốt ở hai nước mà các đội quy tập mộ liệt sĩ của quân khu thực hiện đã đạt 72% so với cả năm. Những năm trước đây, việc tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ chỉ được tiến hành vào mùa khô, nhưng năm nay, mặc dù đang là mùa mưa, nhờ thông tin đầy đủ, chính xác hơn nên quân khu đã chỉ đạo các đội quy tập mộ liệt sĩ triển khai thực hiện nhiệm vụ đạt hiệu quả rất cao…”.

Các đồng chí: Đại tá Vũ Viết Hiền (Phó chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng, Bộ CHQS tỉnh Kon Tum); Trung tá Nguyễn Văn Xô (Đội trưởng, Đội quy tập mộ liệt sĩ K90, Quân khu 9); Thiếu tá Nguyễn Minh Sĩ (Đội quy tập mộ liệt sĩ K93, Bộ CHQS tỉnh An Giang); Thiếu tá Nguyễn Gia Doanh (Trưởng Ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh Đắc Lắc)… hầu như tuần nào cũng gọi điện về Tòa soạn cung cấp thông tin về các phần mộ liệt sĩ vừa được quy tập; khi hỏi thêm về thông tin mà chuyên mục vừa đăng. Thậm chí, có lần nửa đêm, Đại tá Vũ Viết Hiền gọi điện báo tin: “Qua thông tin chuyên mục vừa đăng, kết hợp với thông tin do các cựu chiến binh (CCB) và nhân dân địa phương cung cấp, Đội quy tập mộ liệt sĩ K53, Bộ CHQS tỉnh Kon Tum đã phát hiện và quy tập được hai bộ hài cốt liệt sĩ tại tọa độ 98557 – 58775, cách bản Đắc Mế 3km và cách làng Măng Tôn (Cà Chua) 5km về phía Nam, thuộc tỉnh Rát-ta-na-ki-ri, Cam-pu-chia… Hai bộ hài cốt còn tương đối nguyên vẹn. Trong số các di vật kèm theo hài cốt có một chiếc bình tông trên nắp khắc chữ “Y tá”, thân bình tông có chữ “Hòa”…”.

Sau khi chuyên mục đăng danh sách 133 liệt sĩ thuộc Sư đoàn 3 (Sao Vàng) hiện đang an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Hoài Châu, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, do đồng chí Mai Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Hoài Châu và Ban liên lạc CCB Sư đoàn 3 tại Hà Nội cung cấp, đến nay, đã có 26 thân nhân liệt sĩ tìm được phần mộ. Mới đây, đồng chí Mai Hồng Thái viết thư bày tỏ tình cảm với chuyên mục. Thư có đoạn viết: “Được sự giúp đỡ của các đồng chí trong Ban liên lạc CCB Sư đoàn 3 tại Hà Nội và Chuyên mục Thông tin về mộ liệt sĩ” đã giúp chúng tôi đăng tải danh sách trên Báo Quân đội nhân dân. Cấp ủy, chính quyền và nhân dân xã Hoài Châu thực sự xúc động và mong rằng thời gian tới, Báo tiếp tục cung cấp những thông tin quý giúp thân nhân nhiều gia đình sớm tìm thấy phần mộ của liệt sĩ...”.

Những kỷ niệm khó quên

Đầu năm 2009, phóng viên Báo Quân đội nhân dân về xóm 3, xã Cẩm Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, gặp cụ Nguyễn Thị Hai, mẹ của liệt sĩ Thái Bá Sơn. Dù đã hơn 90 tuổi nhưng cụ Hai vẫn khỏe và minh mẫn. Thấy chúng tôi mặc quân phục, cụ Hai níu tay, gặng hỏi: “Rứa chú có biết thằng Sơn nhà tui hy sinh, chôn ở mô không?”. Chúng tôi chẳng dám trả lời, chỉ sợ làm cụ Hai thêm đau lòng. Một tuần sau, thông tin về liệt sĩ Thái Bá Sơn được đăng trên Chuyên mục “Thông tin về mộ liệt sĩ”… Báo đăng buổi sáng thì 23 giờ đêm, cụ Hai gọi điện cho chúng tôi, nghẹn ngào: “Dù chưa tìm được hài cốt của con nhưng tui thấy vui lên rất nhiều. Vì biết, rứa là các đồng chí, đồng đội của con tui vẫn quan tâm, hằng ngày trèo đèo, lội suối tìm kiếm từng phần mộ các liệt sĩ, trong đó có con tui”.

Trong số các CCB tìm đến Báo Quân đội nhân dân cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ, cảm động nhất là trường hợp CCB Nguyễn Văn Pháp. Ông Pháp vượt hơn 1.000km từ thôn Xuân Thái, xã Ea Đắc, huyện Krông Năng, tỉnh Đắc Lắc đến Báo Quân đội nhân dân để cung cấp thông tin về phần mộ 11 liệt sĩ mà ông và đồng đội trực tiếp an táng bên bờ sông Sê-pôn. Đã hơn 40 năm trôi qua nhưng ông Pháp vẫn nhớ như in hình ảnh từng đồng đội anh dũng hy sinh trong mỗi trận đánh khi đơn vị tham gia đánh các mục tiêu: Sân bay Tà Cơn, cứ điểm Tà Mây – Làng Vây, tại huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị năm 1968.

Thời gian tới, Chuyên mụcThông tin về mộ liệt sĩ” mong tiếp tục nhận được sự giúp đỡ, cung cấp thông tin về phần mộ các liệt sĩ của các tầng lớp nhân dân trong xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả việc tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ.

Bài và ảnh: TRỊNH PHÚ SƠN