Trong đời sống văn hóa của người Sán Chay ở xã Phú Đình (Thái Nguyên), múa Tắc xình (múa cầu mùa) mang ý nghĩa thiêng liêng, gửi gắm ước nguyện về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng yên vui. Điệu múa cũng thể hiện đạo lý nhớ ơn tổ tiên, gắn kết các thế hệ và phản ánh niềm tin của người dân lao động vào sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Múa Tắc xình là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian độc đáo, gắn chặt với đời sống sản xuất của người Sán Chay. Điệu múa gồm 9 động tác cơ bản như: Thăm đường, lập làng, bắt quyết, mài dao, phát nương dọn rẫy, tra mố, hái lượm, mừng mùa vụ và chim gâu. Mỗi động tác đều mô phỏng các hoạt động lao động quen thuộc như phát nương, tra hạt, bắt cá, đuổi thú... Từ những công việc hằng ngày ấy, người dân đã sáng tạo, cách điệu thành những động tác múa giản dị nhưng giàu ý nghĩa, phản ánh sinh hoạt và tinh thần đoàn kết của cộng đồng. Trải qua thời gian dài tồn tại và phát triển, múa Tắc xình đã được cộng đồng người Sán Chay gìn giữ, lưu truyền qua nhiều thế hệ.
 |
Người dân xã Phú Đình múa Tắc xình.
|
Tại Trường THCS Phú Đình, việc đưa múa Tắc xình vào hoạt động ngoại khóa đã trở thành nét quen thuộc. Sau giờ học đầu tuần, các em học sinh lại tập trung tại câu lạc bộ văn nghệ để học múa và hát những làn điệu dân tộc do các nghệ nhân địa phương truyền dạy. Cô giáo Nguyễn Thị Tuyết Lệ, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Đình cho biết: “Múa Tắc xình của người Sán Chay là nghi lễ tạ ơn thần linh sau mỗi mùa thu hoạch, đồng thời cầu mong năm mới thuận lợi, mùa màng bội thu. Các động tác tuy giản dị nhưng chứa đựng nhiều triết lý sâu sắc. Chúng tôi mong muốn các em học sinh hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống này”.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Lê Ngọc Linh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Đình khẳng định: “Múa Tắc xình tuy mộc mạc nhưng mang ý nghĩa thiêng liêng, được đồng bào coi như nhịp cầu kết nối giữa trời và đất, giữa quá khứ và hiện tại, giữa các thế hệ. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị của điệu múa này, gắn với phát triển du lịch văn hóa tại vùng ATK”.
Người Sán Chay ở tỉnh Quảng Ninh sống tập trung chủ yếu ở huyện Ba Chẽ. Người Sán Chay có nhiều phong tục tập quán mang tính riêng biệt; trong đó có tục cưới hỏi.