Cách mạng Tháng Tám mở ra kỷ nguyên mới-kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội (CNXH) cho dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám tạo bước ngoặt vĩ đại của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ 20, đập tan quân phát xít Nhật, lật đổ ách thống trị hơn 80 năm của thực dân Pháp, xóa bỏ chế độ phong kiến lạc hậu đã tồn tại hàng nghìn năm để đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, từ chưa có tên trên bản đồ chính trị thế giới đến vị thế bình đẳng như các quốc gia, đưa người dân từ thân phận nô lệ lên vị thế làm chủ. Đồng thời, chấm dứt thời kỳ lịch sử lâu dài dân tộc ta sống trong đêm trường nô lệ để bước sang thời kỳ lịch sử hoàn toàn khác, với chế độ chính trị-xã hội do chính dân tộc ta, nhân dân ta tự quyết định tương lai, vận mệnh của mình.

Đồng bào Sài Gòn khởi nghĩa giành chính quyền, ngày 25-8-1945.  Ảnh tư liệu 

Cách mạng Tháng Tám để lại bài học quý về tổ chức, quy tụ và phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”. Người cũng chỉ rõ: “Thắng lợi của cách mạng là do sự phấn đấu, hy sinh và trí thông minh, sáng tạo của hàng triệu nhân dân”. Hiểu được giá trị của đại đoàn kết, sức mạnh lòng dân, Đảng ta chủ trương xây dựng, quy tụ, phát huy cao độ "thế trận lòng dân", tạo sự đoàn kết, đồng sức, đồng lòng làm cách mạng, vì Tổ quốc, vì chân lý độc lập, tự do và CNXH. Đó chính là tuyên truyền, giáo dục, giác ngộ để mọi tầng lớp nhân dân, các giai cấp, tôn giáo đều ra sức đồng lòng ủng hộ cách mạng, sẵn sàng hy sinh vì lợi ích chung của dân tộc. Nhờ đó, ý Đảng, lòng dân hòa quyện làm một, Đảng ta đã xây dựng được khối đại đoàn kết toàn dân vững chắc, huy động và phát huy được mọi tiềm lực trong nhân dân, sức mạnh vô địch của nhân dân để làm nên Cách mạng Tháng Tám vĩ đại.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám chứng minh tính đúng đắn, khoa học, cách mạng và làm phong phú hơn lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa. Cách mạng Tháng Tám là minh chứng thực tiễn sinh động của lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa, nhất là giải quyết mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và CNXH; giữa nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến; giữa vấn đề ruộng đất và dân cày... Thành công của Cách mạng Tháng Tám khẳng định vấn đề độc lập dân tộc chỉ có thể được giải quyết triệt để khi gắn liền với cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Vì vậy, Cách mạng Tháng Tám đã cổ vũ, động viên to lớn cho các dân tộc thuộc địa, bị áp bức đứng lên giành độc lập, tự do cho dân tộc mình, góp phần đập tan chủ nghĩa thực dân kiểu cũ, thúc đẩy sự sụp đổ không thể cứu vãn của hệ thống thuộc địa trên toàn thế giới.

Chính sự đồng thuận giữa ý Đảng, lòng dân đã làm nên Cách mạng Tháng Tám vĩ đại. Trong bối cảnh mới, ý Đảng và sức mạnh lòng dân vẫn là “chìa khóa” mở ra và quyết định thành công của kỷ nguyên cường thịnh dân tộc. Sức mạnh lòng dân phải tiếp tục được khơi dậy, quy tụ, phát huy dưới sự lãnh đạo của Đảng, trở thành "thế trận lòng dân" vững chắc trong kỷ nguyên mới. Do đó, cần thực hiện tốt một số nội dung sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới của dân tộc. Trong đó, cốt lõi là Đảng cần đổi mới phương thức lãnh đạo, chú trọng năng lực dự báo, tầm nhìn chiến lược trong hoạch định đường lối, chủ trương; đổi mới xây dựng, ban hành và nâng cao chất lượng các nghị quyết để bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng phản ảnh đúng thực tiễn cuộc sống người dân; đưa thực tiễn cuộc sống người dân, thực tiễn xã hội vào nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy đảng các cấp. Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; kiên quyết phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Nâng cao hiệu quả công tác dân vận của Đảng theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: Căn cơ nhất của công tác dân vận tạo ra "thế trận lòng dân" vững chắc. Đồng thời, chủ động đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc, giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng. Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là cốt lõi để củng cố niềm tin của nhân dân, từ đó tạo dựng và phát huy vững chắc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên hùng cường, thịnh vượng của dân tộc Việt Nam.

Hai là, tập trung xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, sát dân, gần dân, vì dân, để ý Đảng luôn gắn với lòng dân ngay từ cơ sở. Hiện nay, hệ thống chính trị đã được xây dựng, sắp xếp tinh gọn, khắc phục sự trùng lặp, chồng chéo, các cấp trung gian không cần thiết được loại bỏ. Chính quyền địa phương hai cấp đã chính thức vận hành từ ngày 1-7-2025; thể chế, bộ máy, con người, không gian lãnh thổ được tổ chức lại hợp lý. Mọi nhu cầu, nguyện vọng, khúc mắc của người dân cần phải được giải quyết ngay từ cơ sở. Tập trung hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN, xây dựng Chính phủ kiến tạo, liêm chính, hiệu lực, hiệu quả, tận tâm, tận lực phục vụ nhân dân; xây dựng Chính phủ số, hướng tới Chính phủ thông minh, đẩy mạnh Phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn dân; xây dựng hệ thống tiếp nhận và xử lý ý kiến, đóng góp của nhân dân thông qua các nền tảng số, ứng dụng di động và cổng thông tin điện tử, giúp người dân dễ dàng phản ánh nguyện vọng, kiến nghị nhanh chóng, thuận tiện. Đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, đánh giá tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả, phù hợp giữa ý Đảng với lòng dân ngay trong thực tiễn đời sống nhân dân.

Ba là, hoàn thiện cơ chế, chính sách gắn kết chặt chẽ giữa tăng trưởng, phát triển kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Mục tiêu CNXH chính là cuộc sống thụ hưởng về tinh thần, vật chất hiện thực của mỗi người dân, bởi nhân dân chính là chủ thể, là trung tâm, là động lực của mọi quá trình phát triển. Sinh thời, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khẳng định: Không chờ đến khi kinh tế đạt tới trình độ phát triển cao rồi mới thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, mà phải thực hiện tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Tổng Bí thư Tô Lâm cũng khẳng định: Phải xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn, nơi giáo dục, y tế được coi trọng hàng đầu, bảo đảm quyền cơ bản và sự phát triển toàn diện cho mọi người. Vì vậy, hệ thống cơ chế, chính sách phải đặt con người vào vị trí trung tâm và phải hướng tới mục tiêu phát triển xã hội. Mỗi chính sách đều lấy lợi ích của người dân làm căn cốt để tạo động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển.

Bốn là, phát huy dân chủ XHCN, thực hiện thực chất dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng. Theo đó, Nhà nước cần tiếp tục thể chế hóa thành các quy định của pháp luật, bảo đảm tính hệ thống, đồng bộ, nhất là vấn đề quyền con người, quyền công dân, quyền tự do tiếp cận, hưởng thụ các giá trị vật chất, tinh thần của người dân. Hoàn thiện cơ chế thực hành dân chủ, bảo đảm thực chất để người dân thực hiện và đấu tranh bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của mình. Mặt khác, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của bộ máy chính quyền các cấp trong thực hiện quyền thụ hưởng của người dân, bảo đảm tính công khai, minh bạch, hiệu lực và hiệu quả. Công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, cơ hội, cục bộ, lợi ích nhóm phải gắn với giải quyết tận gốc những mâu thuẫn phát sinh trong đời sống nhân dân.

Năm là, tiếp tục phát huy vai trò đội quân công tác của Quân đội trong xây dựng, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”, nhất là trên các địa bàn chiến lược, biên giới, biển, đảo. Một vấn đề cốt tử là các thế lực thù địch đang tìm mọi cách để "phi chính trị hóa" Quân đội, chia rẽ mối quan hệ máu thịt giữa quân với dân. Vì vậy, cần tiếp tục phát huy tốt hơn nữa chức năng đội quân công tác của Quân đội trong xây dựng, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”. Mỗi cán bộ, chiến sĩ là một “kênh” tuyên truyền, vận động nhân dân đồng thuận và ra sức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước. Phát huy mọi nguồn lực của Quân đội để tham gia phát triển kinh tế-xã hội gắn với thực hiện hiệu quả công tác dân vận, tập trung trên các địa bàn trọng điểm, chiến lược về quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo, biên giới, biển, đảo.

Sáu là, phát huy vai trò truyền thông của hệ thống cơ quan báo chí và sức mạnh của các nền tảng công nghệ để xây dựng, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”. Trong bối cảnh mới, các cơ quan báo chí bám sát tôn chỉ, mục đích để đẩy mạnh tuyên truyền đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước, lan tỏa mạnh mẽ những giá trị tốt đẹp. Đẩy mạnh ứng dụng những thành tựu công nghệ để phát triển các nền tảng truyền thông đa phương tiện, giúp người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo dễ dàng tiếp cận thông tin. Qua đó vừa tuyên truyền, vừa định hướng nhận thức, tư tưởng, hành động cho xã hội, tạo “lá chắn”, “hệ miễn dịch” cho xã hội và mỗi người dân trước những luận điệu sai trái, thù địch; củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” trên cả không gian thực và không gian mạng.

Thiếu tướng, PGS, TS HOÀNG VĂN PHAI, Phó giám đốc Học viện Chính trị

* Mời bạn đọc vào chuyên mục Giáo dục Khoa học xem các tin, bài liên quan.