Vì vậy, xây dựng, phát triển mạng lưới y tế cộng đồng là một trong những yêu cầu cấp bách đang được cấp ủy, chính quyền các địa phương ở Tây Nguyên đặc biệt quan tâm.

Chị Lê Thị Nhung, trú tại làng Le (xã Mô Rai, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum) được người nhà đưa đến bệnh xá trong tình trạng mệt lả, kiệt sức. Chị được nhân viên y tế chăm sóc, truyền nước và cho uống thuốc. Khi sức khỏe đã bình phục, chị tâm sự: “Mỗi lần con cái hoặc vợ chồng tôi đau ốm thì đều ra bệnh xá để bác sĩ thăm khám, cho uống thuốc. Ở bệnh xá giờ cũng có đội ngũ y sĩ, bác sĩ giỏi, tận tình và thuốc cũng tốt nên nhanh khỏi bệnh”. Tương tự như chị Nhung, chị Rơ Châm Phyul, trú tại làng Mơng (xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) đến Bệnh xá xã Ia Mơ Nông khám và được bác sĩ chẩn đoán viêm đại tràng. Chị được kê đơn thuốc và hướng dẫn cách ăn uống, sinh hoạt khoa học. Bác sĩ Siu Thúp, Bệnh xá trưởng Bệnh xá xã Ia Mơ Nông, cho biết: “Địa bàn xã có 80% đồng bào là người DTTS. Trước đây, bà con rất ít đến bệnh xá để khám bệnh, một mặt do những tập tục lạc hậu và thói quen tự chữa bệnh của người dân, mặt khác do khả năng khám, điều trị của bệnh xá còn hạn chế. Nay xã đạt chuẩn quốc gia về y tế, bệnh xá được đầu tư cả về nhân lực và trang thiết bị, cơ bản đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh (KCB) ban đầu của người dân”.

Bác sĩ tình nguyện TP Hồ Chí Minh giúp Bệnh xá xã Ia Mơ Nông (huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) khám bệnh.

Tìm hiểu thực tế chúng tôi được biết, mạng lưới y tế cơ sở (YTCS) của tỉnh trên địa bàn Tây Nguyên đều được tổ chức chặt chẽ từ thôn, làng, tổ dân phố đến huyện. Đặc biệt ở hai tỉnh Gia Lai và Kon Tum, 100% xã, phường, thị trấn có bệnh xá; ở cấp huyện, thị xã, thành phố có trung tâm y tế, bệnh viện, phòng khám đa khoa; đội ngũ nhân viên y tế, cộng tác viên dân số-kế hoạch hóa gia đình hoạt động ở tất cả thôn, làng, tổ dân phố. Ngoài ra còn có các bệnh xá quân dân y của các đơn vị quân đội đứng chân trên địa bàn. Tỉnh Kon Tum hiện có 68 xã được công nhận đạt bộ tiêu chí quốc gia về y tế, chiếm 66,7%. Tỷ lệ này ở Gia Lai là 73%.   

Mặc dù đã có nhiều chuyển biến, tiến bộ trong những năm qua, nhưng nhìn chung, tuyến YTCS ở khu vực Tây Nguyên vẫn chưa đáp ứng tốt nhu cầu KCB của người dân, nhất là người dân vùng sâu, vùng xa. Bình quân bệnh viện tuyến huyện chỉ đạt khoảng 35%, phòng khám đa khoa khu vực đạt 25% và tuyến xã đạt 50% danh mục kỹ thuật theo phân tuyến quy định. Các dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi chuyên môn của tuyến huyện, như: Phẫu thuật, kỹ thuật hồi sức cấp cứu chậm được triển khai; hầu hết chưa triển khai được một số chuyên khoa, như: Mắt, tai mũi họng, phục hồi chức năng…

Theo Giám đốc Sở Y tế tỉnh Gia Lai Mai Xuân Hải: Tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2025, 100% bệnh xá xã, phòng khám đa khoa khu vực có đủ điều kiện KCB bảo hiểm y tế và thực hiện đầy đủ các nội dung chăm sóc sức khỏe ban đầu, thực hiện tối thiểu 90% danh mục dịch vụ kỹ thuật của tuyến xã; 100% trung tâm y tế huyện thực hiện tối thiểu 90% danh mục dịch vụ kỹ thuật của tuyến huyện; 100% xã đạt tiêu chí quốc gia về y tế xã và 100% dân số được quản lý, theo dõi sức khỏe. Đây cũng là mục tiêu mà các tỉnh trên địa bàn Tây Nguyên phấn đấu đến năm 2025 phải đạt được. Nhiều giải pháp đang được cấp ủy, chính quyền và ngành y tế các địa phương triển khai ráo riết, như: Củng cố, hoàn thiện tổ chức mạng lưới YTCS; đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị; đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính; đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực…   

Khảo sát thực tế tại một số cơ sở y tế trên địa bàn hai tỉnh Gia Lai, Kon Tum, chúng tôi còn ghi nhận tâm lý của người dân muốn vượt tuyến để KCB khá phổ biến. Bà Nguyễn Thị Vinh, trú tại phường Chi Lăng (TP Pleiku, tỉnh Gia Lai), đăng ký khám bảo hiểm y tế tại Bệnh viện TP Pleiku nhưng rất ít khi đến đây KCB. Mỗi khi chẳng may đau ốm, bà thường đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Gia Lai để khám và điều trị. Theo bà Vinh, bệnh viện đa khoa tỉnh có cơ sở vật chất, trang thiết bị, chất lượng thuốc và trình độ của y sĩ, bác sĩ tốt hơn. Đại úy QNCN Vũ Thị Minh, Bệnh xá trưởng Bệnh xá quân dân y Công ty 732 (Binh đoàn 15), cho biết: “Bệnh xá quân dân y của Công ty 732 và Bệnh xá xã Đăk Kan (Ngọc Hồi, Kon Tum) cũng không thu hút được người dân đến khám, điều trị do ở gần bệnh viện huyện”. Như vậy, để nâng cao chất lượng tuyến YTCS, rất cần sự ủng hộ của cộng đồng. Ngoài nỗ lực nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, kỹ thuật theo phân tuyến, chính quyền các cấp cần đẩy mạnh tuyên truyền; đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ YTCS và thay đổi tâm lý của người dân...

Bài và ảnh: NGUYỄN ANH SƠN