Trong Chiến dịch thanh niên tình nguyện (TNTN) hè năm 2016, chúng tôi đã đến nhiều địa phương, đơn vị khảo sát kết quả của chiến dịch. Ở đó, các chương trình tình nguyện luôn nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của cán bộ, đoàn viên, thanh niên (ĐVTN) và kết quả đạt được cũng khá tốt. Tuổi trẻ các ngành, địa phương đã phát huy tinh thần xung kích vì cuộc sống cộng đồng, an sinh xã hội... TNTN có mặt ở khắp mọi miền Tổ quốc thực hiện những công việc giúp ích cộng đồng. Tuy nhiên, một số nơi triển khai chiến dịch TNTN vẫn còn chồng chéo, chưa đạt tính bền vững, tính lan tỏa.
Cán bộ Ban Thanh niên Quân đội và lãnh đạo Trung đoàn 50 (Bộ CHQS TP Hải Phòng) tham quan khu trưng bày mô hình xung kích, tình nguyện trong huấn luyện của tuổi trẻ đơn vị.
Một ngày đầu tháng 7-2016, chúng tôi tới trụ sở Tỉnh đoàn Thanh Hóa. Trời vừa sáng mà cán bộ các ban của Tỉnh đoàn đã bận rộn với việc điều phối lực lượng thanh niên của nhiều cơ quan, đơn vị tham gia hoạt động tình nguyện. Trò chuyện với các đồng chí cán bộ Tỉnh đoàn, chúng tôi được biết, ngoài việc chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức đoàn trong tỉnh tổ chức hoạt động tình nguyện, các anh chị còn kiêm thêm việc liên hệ với cấp ủy, chính quyền từng địa phương để nắm chương trình, nội dung cũng như hiệu quả hoạt động tình nguyện của các tổ chức đoàn nơi khác đến đăng ký tình nguyện tại địa bàn. Anh Hoàng Văn Thanh, Trưởng ban Thanh niên nông thôn, cho biết: Tới thời điểm này, Thanh Hóa đón nhận hơn 60 đoàn TNTN, nhưng hầu hết các đoàn không thông qua Tỉnh đoàn mà trực tiếp liên hệ với đơn vị, địa phương nơi đoàn đến làm tình nguyện nên công tác điều phối hết sức khó khăn. Nhiều khi công việc của các đoàn tình nguyện chồng lấn nhau, những vấn đề địa phương cần thì đoàn tình nguyện lại chưa giúp được.
Tại tỉnh Bến Tre, các đội TNTN của tỉnh đã giúp đỡ người dân địa phương xây dựng, củng cố nhiều công trình nông thôn mới. Tuy nhiên, việc động viên các tầng lớp nhân dân cùng tham gia còn có khó khăn nhất định. Một số xã, người dân địa phương chưa có sự liên kết với phong trào của thanh niên, từ đó sức lan tỏa của chiến dịch tình nguyện chưa cao. Trên phạm vi toàn quốc, nhiều địa phương, đơn vị chưa quan tâm, chú trọng đến công tác tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ cần thiết cho thanh niên khi tham gia các hoạt động tình nguyện. Trường hợp ba sinh viên Trường Đại học Ngoại thương gặp nạn khi tham gia tình nguyện là một ví dụ điển hình của vấn đề này.
Các điểm cần rút kinh nghiệm trong hoạt động tình nguyện ở các địa phương, đơn vị mà chúng tôi có dịp tìm hiểu đã được các đại biểu dự Hội nghị tổng kết Chiến dịchTNTN hè năm 2016 do Trung ương Đoàn tổ chức mới đây bàn thảo sôi nổi. Hội nghị thống nhất cho rằng: Chiến dịch TNTN hè còn một số đơn vị chuyển biến chậm, chưa bắt kịp các chủ trương, định hướng của Trung ương Đoàn trong tổ chức lực lượng theo khối đối tượng; chưa quan tâm đến các trọng tâm trong chiến dịch. Việc triển khai một số chương trình tình nguyện mới dừng lại ở quy mô hẹp, chủ yếu ở tuyến tỉnh và hoạt động theo thời điểm, chưa được tổ chức thường xuyên, tính lan tỏa còn thấp. Nhiều tỉnh, thành đoàn chưa quan tâm tổ chức, điều phối các đội hình tình nguyện “Mùa hè xanh” tại địa bàn; chưa thực hiện tốt công tác kết nối, phối hợp với các đội hình từ địa phương khác đến tham gia hoạt động tình nguyện và địa phương tiếp nhận đội hình. Công tác nắm tình hình, kết nối với các đội hình học sinh, sinh viên, TNTN quốc tế còn hạn chế. Công tác tập huấn cho các đội hình chưa được quan tâm, đầu tư đúng mức; tập huấn các kỹ năng cần thiết khi tham gia hoạt động tình nguyện đối với TNTN chưa được chú trọng ở một số địa phương.
Nói về nguyên nhân những điểm cần rút kinh nghiệm trong hoạt động tình nguyện, anh Lê Quốc Phong, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, cho rằng: Một số địa phương chưa thật sự chủ động trong triển khai kế hoạch tình nguyện phù hợp với tình hình thực tế và đặc điểm riêng của địa phương mình, còn trông chờ vào sự hướng dẫn, chỉ đạo của trên; một số tổ chức đoàn chưa có sự chuẩn bị dài hơi về các hoạt động tình nguyện. Việc kết nối nguồn lực, kết nối các lực lượng tình nguyện có nơi còn mang tính tự phát.
Trong những ngày này, tuổi trẻ cả nước đang tích cực chuẩn bị thực hiện Chương trình “Xuân biên giới-Tết hải đảo” năm 2017 do Trung ương Đoàn phát động. Các hoạt động tình nguyện hướng về chăm lo Tết cho người nghèo đang được các cấp bộ đoàn tích cực triển khai. Cùng với đó, nhiều tổ chức đoàn của các địa phương, đơn vị cũng đang triển khai Chiến dịch TNTN mùa đông năm 2016 với kết quả bước đầu rất đáng biểu dương, như: Tặng người dân, trẻ em vùng cao, biên giới nhiều chăn ấm, quần áo ấm, đồ dùng học tập. Các đội tình nguyện tham gia cùng địa phương xây dựng “Nhà nhân ái”, “Nhà bán trú cho em”, “Trường đẹp cho em”...
Để phong trào tình nguyện của tuổi trẻ đạt hiệu quả thiết thực, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã xác định: “Phát triển quy mô và nâng cao chất lượng các hoạt động tình nguyện, bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước và ngành, địa phương; tham gia giải quyết những việc khó, những vấn đề bức xúc trong xã hội...”. Theo chúng tôi, các cấp bộ đoàn từ Trung ương tới cơ sở cần tiếp tục quán triệt những nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ. Quán triệt thực hiện tốt Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Các tổ chức đoàn tích cực tham mưu với cấp ủy Đảng, chính quyền và ban chấp hành Đoàn cấp trên lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát hoạt động tình nguyện của tuổi trẻ. Tuyên truyền giáo dục cho cán bộ, ĐVTN nâng cao nhận thức về phong trào TNTN. Triển khai các nội dung tình nguyện phù hợp với điều kiện của địa phương, đơn vị, đặc thù của từng đối tượng thanh niên. Nâng cao tính liên kết, phối hợp giữa các lực lượng tình nguyện. Các cấp bộ đoàn cần tổ chức tốt các hoạt động tình nguyện thường xuyên, tình nguyện ngắn hạn, tình nguyện tại chỗ. Các tổ chức đoàn kịp thời nhân rộng điển hình tiên tiến, những mô hình hay trong phong trào TNTN; quan tâm tới lợi ích của thanh niên tham gia hoạt động tình nguyện...
Thực hiện tốt các hoạt động tình nguyện sẽ phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo của thanh niên tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền của Tổ quốc.
Bài và ảnh: PHẠM THU HẰNG