QĐND - Mỹ đã trao cho Áp-ga-ni-xtan quy chế một đồng minh chính không thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), tạo nền tảng lâu dài cho hợp tác an ninh và quốc phòng giữa hai nước trong bối cảnh các lực lượng của Mỹ chuẩn bị rút khỏi Áp-ga-ni-xtan vào năm 2014.

Thông tin trên đã được Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn (Hillary Clinton) thông báo nhân chuyến thăm bất ngờ tới quốc gia Nam Á này ngày 7-7. “Chúng ta thấy đây là biểu tượng mạnh mẽ cho cam kết của chúng tôi với tương lai Áp-ga-ni-xtan”, bà Hi-la-ri cho biết tại cuộc họp báo sau cuộc hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà Ha-mít Ca-dai (Hamid Kazai). Quy chế mới nói trên sẽ chính thức có hiệu lực ngay lập tức, tạo điều kiện cho Áp-ga-ni-xtan mua các trang thiết bị quốc phòng của Mỹ. Ngoài ra, các đồng minh chính của Mỹ không thuộc NATO còn được hưởng các chương trình vay đảm bảo của Chính phủ Mỹ dành cho xuất khẩu vũ khí.

Tổng thống Áp-ga-ni-xtan Ca-dai (phải) và Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri tại cuộc họp báo sau hội đàm hôm 7-7 ở Ca-bun. Ảnh: AP.

Đây là lần đầu tiên chính quyền của Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) trao quy chế này cho một quốc gia. Với hành động này, Áp-ga-ni-xtan đã bước vào một câu lạc bộ hẹp gồm những quốc gia được hưởng các quan hệ ưu đãi với Mỹ. Các nước khác trong nhóm này gồm Pa-ki-xtan, I-xra-en, Ai Cập, Nhật Bản, Hàn Quốc, Gioóc-đa-ni, Ác-hen-ti-na, Ô-xtrây-li-a và Niu Di-lân. Quan hệ đồng minh sẽ cho phép các quốc gia được phân phối hàng hóa quốc phòng và quyền dự trữ những tài sản quân sự Mỹ. Ngoài ra, các đồng minh ngoài NATO này cũng sẽ hưởng lợi từ chương trình bảo lãnh vay vốn của Mỹ, chương trình mà có thể sao lưu các khoản vay do các ngân hàng tư nhân phát hành để tài trợ xuất khẩu vũ khí. Tuy nhiên, các nước này sẽ không được đảm bảo an ninh như các thành viên đầy đủ của Liên minh phương Tây.

Trước đó, Tổng thống Ô-ba-ma đã cam kết tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO tổ chức tại Chi-ca-gô vào tháng 5 rằng Áp-ga-ni-xtan sẽ không bị cộng đồng quốc tế bỏ rơi khi quân đội nước ngoài rút khỏi nước này vào năm 2014. NATO hiện có tổng cộng 130.000 binh lính đang đồn trú tại Áp-ga-ni-xtan nhằm giúp Chính quyền Ca-bun đấu tranh chống lại sự nổi dậy của các tay súng Ta-li-ban. Lực lượng này sẽ về nước vào cuối năm 2014 sau khi hoàn tất tiến trình chuyển tiếp. Tuy nhiên, Mỹ và Áp-ga-ni-xtan đã ký Hiệp định đối tác chiến lược bao gồm các cam kết thúc đẩy dân chủ, quản lý hiệu quả và tăng cường an ninh lâu dài bằng cách cung cấp quỹ nước ngoài cho quân đội Áp-ga-ni-xtan. Ngoài ra, hiệp định cũng sẽ cho phép Mỹ duy trì sự hiện diện quân sự giới hạn tại Áp-ga-ni-xtan nhằm huấn luyện các binh sĩ và thực hiện sứ mệnh chống khủng bố.

Giới phân tích đánh giá, quy chế đồng minh mà Mỹ trao cho Áp-ga-ni-xtan là cơ sở cho mối quan hệ dài hạn giữa hai nước. Thông qua đó, chính quyền Ô-ba-ma muốn khẳng định với người dân Áp-ga-ni-xtan rằng Mỹ sẽ không bỏ rơi họ, đồng thời phát đi thông điệp mạnh mẽ tới phiến quân Ta-li-ban rằng Mỹ sẽ vẫn ở lại Áp-ga-ni-xtan để hỗ trợ cho lực lượng an ninh non trẻ của Áp-ga-ni-xtan. Điều quan trọng hơn, quy chế này là lời nhắc nhở đối với những nước láng giềng của Áp-ga-ni-xtan như Pa-ki-xtan rằng, họ phải tích cực hơn trong việc tìm ra một giải pháp hòa bình cho cuộc chiến đã bước sang năm thứ 11.

Trong một diễn biến có liên quan, chỉ ít giờ sau khi Ngoại trưởng Mỹ công bố trao quy chế đồng minh phi NATO cho Áp-ga-ni-xtan, Ngoại trưởng Nhật Bản Côi-chi-rô Ghêm-ba (Koichiro Gemba) cho biết, các nhà tài trợ quốc tế sẽ cam kết viện trợ tổng cộng hơn 16 tỷ USD trong vòng 4 năm từ nay đến năm 2015 cho Áp-ga-ni-xtan trong hội nghị về viện trợ quốc tế cho Áp-ga-ni-xtan diễn ra ngày 8-7.

Ngọc Hà