QĐND - Ngày 17-4, tại Hà Nội, Ban chỉ đạo của Chính phủ về tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 đã tổ chức họp báo về kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 và những nhiệm vụ năm 2012 của Ban chỉ đạo.

Theo Ban chỉ đạo, về phân công quyền lực Nhà nước, Hiến pháp năm 1992 trong lần sửa đổi năm 2001 đã ghi nhận nguyên tắc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tuy nhiên, nguyên tắc này lại chưa thể hiện đầy đủ và nhất quán trong các chương, điều của Hiến pháp. Hiến pháp chưa xác định rõ cơ quan nào thực hiện quyền hành pháp, cơ quan nào thực hiện quyền tư pháp, do đó, các quy định về vị trí, chức năng và mối quan hệ của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước cũng chưa thực sự rõ ràng, rành mạch. Tổng kết của Chính phủ cho thấy, hạn chế bất cập này gây vướng mắc, cản trở việc thực hiện đúng vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước.

Trao đổi về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên, ủy viên Ban chỉ đạo tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 của Chính phủ cho biết, đề xuất sửa đổi khẳng định không theo nguyên tắc tổ chức tam quyền phân lập, mà theo nguyên tắc quyền lực thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan Nhà nước thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Việc sửa đổi Hiến pháp lần này cần tập trung vào trọng tâm là đổi mới tổ chức bộ máy Nhà nước, kế thừa những nhân tố hợp lý trong Hiến pháp năm 1992.

Đối với vấn đề quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, Hiến pháp năm 1992 đã ghi nhận khá đầy đủ các quyền và tự do cơ bản của con người, công dân, phù hợp với thông lệ quốc tế và các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia. Tuy nhiên, qua tổng kết cho thấy, cách thể hiện tại nhiều quy định của Hiến pháp năm 1992 còn chưa khoa học, chưa thể hiện đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân. Để sửa đổi, bổ sung, cần làm rõ, phân biệt quyền con người với quyền công dân. Quyền công dân chỉ nên bị hạn chế bởi luật do Quốc hội ban hành, Hiến pháp chỉ nên quy định những quyền cơ bản của công dân, của con người.

Một trong những nội dung tổng kết quan trọng khác đó là về Hội đồng nhân dân (HĐND) và ủy ban nhân dân (UBND). Kết quả tổng kết của Chính phủ về thực hiện Hiến pháp năm 1992 cho thấy, vị trí của HĐND, UBND chưa được xác định rõ, dẫn đến khó khăn cho Chính phủ trong việc chỉ đạo, đôn đốc. Phạm vi hướng dẫn, kiểm tra của Chính phủ với HĐND còn hạn hẹp, thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ đối với việc phê chuẩn chức danh bầu cử của chính quyền địa phương còn mang tính hình thức, thiếu hướng dẫn thực hiện. Hiến pháp cần quy định rõ chính quyền địa phương vừa tổ chức thực hiện văn bản của các cơ quan cấp trên, vừa thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong phạm vi những lĩnh vực được phân cấp, phân quyền.

Tổng kết của Chính phủ cũng đưa ra một số vấn đề về kỹ thuật lập hiến. Theo đó, Hiến pháp năm 1992 được ban hành trong bối cảnh hệ thống pháp luật của nước ta chưa được hoàn thiện, vì vậy, Hiến pháp đã làm thay nhiệm vụ của các đạo luật thông thường, nhất là về kinh tế, xã hội, một số nội dung quy định quá cụ thể nên nhanh chóng lạc hậu. Trong bối cảnh hiện nay, cần thiết thay đổi cách xây dựng hiến pháp để bảo đảm đúng nghĩa là một đạo luật gốc, có tính ổn định lâu dài.

Mạnh Hưng