Phát triển tên lửa đối hải công nghệ cao

QĐND - Tên lửa đối hải (TLĐH) đóng vai trò quan trọng trong tác chiến trên biển và các khu vực bờ biển, dùng để tiến công các mục tiêu trên biển, chủ yếu là các hạm tàu nổi và tàu ngầm. TLĐH bao gồm: Tên lửa hải đối hải, được phóng từ tàu nổi hoặc tàu ngầm; không đối hải được phóng từ máy bay; đất đối hải được phóng từ bờ và trên mặt đất.

Cũng như các loại vũ khí khác, TLĐH không ngừng được nghiên cứu phát triển và hoàn thiện, được ứng dụng những tiến bộ mới vào nâng cấp, nâng cao hiệu quả chiến đấu và hạ giá thành nghiên cứu chế tạo, khai thác sử dụng. TLĐH hiện nay phát triển theo xu hướng vượt qua hệ thống phòng không của tàu đối phương; tiến công đồng thời từ nhiều hướng; tăng khả năng tàng hình, gây nhiễu và chống nhiễu... Khả năng vượt hệ thống phòng không có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả chiến đấu của TLĐH vì hầu hết TLĐH đều có chế độ tự dẫn giai đoạn cuối với xác suất bắn trúng mục tiêu rất cao. Khác với tên lửa phòng không, mục tiêu của TLĐH (thường là hạm tàu) to hơn nhiều và lại chuyển động chậm, cho nên nếu không có hệ thống phòng không chống trả thì mục tiêu rất dễ bị tiêu diệt. Hệ thống phòng không của các tàu chiến hiện đại ngày càng có những tính năng kỹ thuật, chiến thuật ưu việt, hiệu quả chiến đấu rất cao, đó là “rào cản” chính ngăn TLĐH bay đến mục tiêu.

Tên lửa đối hạm Kh-35 của Nga rời bệ phóng. Ảnh sưu tầm.

Nâng cao khả năng SSCĐ của TLĐH là một trong những hướng ưu tiên của hải quân các nước. Các TLĐH hiện đại được chú trọng về độ tin cậy; vận chuyển, phóng và bảo quản trong ống phóng kín. Chúng được ứng dụng công nghệ thông tin để trợ giúp người điều khiển hoặc chỉ huy lựa chọn phương án phóng; tự động kiểm tra trước khi phóng; mở rộng góc đổi hướng bay ngay sau khi phóng nhằm tăng khả năng cơ động, thậm chí có thể cơ động 3600 bằng cách phóng thẳng đứng... Các TLĐH hiện đại còn được chú ý thiết kế nhằm làm giảm kích thước, trọng lượng, tăng khả năng cơ động của phương tiện mang-phóng như xe bệ, tàu chiến hoặc máy bay, tăng khả năng sống còn trên mặt đất và tạo yếu tố bí mật, bất ngờ bằng việc phóng từ nơi khuất nấp sau núi, hoặc ở những khu địa hình phức tạp mà đối phương khó phát hiện...

Để hạ giá thành nghiên cứu chế tạo và khai thác sử dụng, ngày nay, các quốc gia thường dùng các biện pháp chính là: Tận dụng tối đa các thiết bị và mô-đun tiêu chuẩn đã chế tạo đạt chất lượng ổn định; bảo quản, vận chuyển và phóng đều trong ống kín (container); đa năng hóa tên lửa đối hải để có thể phóng từ mặt đất, chiến hạm hoặc từ máy bay sau khi thay đổi một vài mô-đun và phần mềm của máy tính trên khoang; áp dụng rộng rãi phương pháp mô-đun hóa, đảm bảo khả năng lắp lẫn các bộ phận của tên lửa.

TLĐH hiện đại có tầm bắn xa và việc nâng tầm bắn bằng cách tiếp tục giảm suất tiêu hao nhiên liệu của động cơ tua-bin phản lực hai luồng; giảm kích thước trọng lượng bằng việc ứng dụng các vật liệu mới có tính năng vừa bền vừa nhẹ và các thiết bị điện-điện tử nhỏ gọn hơn. Về độ cao, TLĐH bay cực thấp trên đỉnh sóng biển, có khi chỉ cách vài mét, hoặc bay rất cao ngoài tầm của tên lửa phòng không. TLĐH hiện đại ngày càng nâng cao về tốc độ, hiện nay chúng đã đạt tốc độ hành trình siêu âm từ 2M đến 3M (M là tỷ số giữa tốc độ tên lửa và tốc độ âm thanh). Đặc biệt, hải quân một số nước đang thử nghiệm những mẫu tên lửa hành trình siêu vượt âm đạt tốc độ từ 6M đến 7M. Hiện nay, các nước Nga, Mỹ, Pháp và Trung Quốc đã và đang nghiên cứu phát triển các loại động cơ phản lực không khí dòng thẳng có lực đẩy lớn, kích thước nhỏ và suất tiêu hao nhiên liệu rất thấp. Tên lửa Yakhont (Nga) sử dụng loại động cơ này đạt tốc độ bay 2,5M.

Sự phát triển mạnh mẽ và phổ biến của các lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ thông tin, điều khiển, vật liệu, mô phỏng... đưa vào ứng dụng khiến TLĐH ngày càng hiện đại và thông minh. Tên lửa đối hải KASM của Hàn Quốc lắp máy tính với phần mềm thông minh, các thiết bị dẫn đường quán tính có độ chính xác cao. Các thiết bị này cho phép tạo ra nhiều quỹ đạo linh hoạt gây bất ngờ cho đối phương, đa dạng hóa hướng tấn công, phối hợp các hướng tấn công khác nhau của các TLĐH trong cùng một loạt bắn, gây khó khăn cho việc tổ chức chống trả của tàu địch. Các quỹ đạo bay của tên lửa đối hải có thể lập trình linh hoạt ngay trước lúc phóng để tránh núi, các đảo ven bờ và các khu vực có thể có cụm hỏa lực phòng không của đối phương. Ngoài ra, với quỹ đạo linh hoạt như vậy sẽ làm đối phương khó phán đoán điểm xuất phát của TLĐH để tổ chức đánh trả.

Việc nâng cao khả năng chống nhiễu cho TLĐH tập trung ở bộ phận đầu tự dẫn. Các tên lửa hiện đại sử dụng đầu tự dẫn vô tuyến chủ động có xử lý tương can, có chế độ nhảy tần hoặc sử dụng các đầu tự dẫn thụ động có khả năng nhận dạng ảnh nhiệt. Ngoài ra có thể sử dụng các đầu tự dẫn đa phổ (làm việc trên nhiều dải tần khác nhau: từ dải ánh sáng nhìn thấy, dải hồng ngoại, dải sóng mm và dải sóng cm). Tên lửa có thể trang bị các thiết bị gây nhiễu tích cực hoặc thả mục tiêu giả và ứng dụng công nghệ tàng hình, giảm dấu hiệu bộc lộ ở tất cả các dải sóng nhằm nâng cao hiệu quả chiến đấu.