Trải lòng trên những cung đường Tây Bắc

Chẳng bận nào lên Tây Bắc công tác mà tôi không được trò chuyện với “cánh” lái xe con của Quân khu 2, được du dương trong những làn điệu dân ca, dân vũ, và được nhìn thấy vẻ hiền khô ở những thiếu nữ các dân tộc miền sơn cước súng sính trong trang phục đa sắc màu gợi cảm. Song bức tranh vùng cao còn có cả những cung đường mong manh lưng sườn núi, chạy sát xuống vực sâu, uốn éo vắt ngang trên một số con đèo đặc biệt hiểm trở như: Ô Quy Hồ, Khau Phạ, Pha Đin... Qua đó, màu sắc giao thông nơi đây càng trở nên sống động và huyền bí hơn rất nhiều.

Nhớ lại chuyến công tác của đoàn cán bộ Cục kỹ thuật Quân khu 2 hồi đầu năm mà tôi đi khởi hành từ thành phố Việt Trì (Phú Thọ) lúc mặt trời còn chưa bị đánh thức. Đây là dịp đến thăm và kiểm tra các kho, trạm sửa chữa vũ khí, trang bị đóng quân ở vùng sâu, vùng xa thuộc tỉnh Điện Biên. Trong phút giải lao trên đỉnh đèo Pha Đin, Trung úy QNCN Nguyễn Mạnh Cường (lái xe)  tâm sự: “Mùa xuân ít lốc, ít mưa, thuận lợi cho việc đi lại, nhưng riêng cuộc hành trình lần này mới được hơn hai phần ba quãng đường lên Điện Biên mà tôi đã phải cho xe nghỉ dọc đường mấy bận để thay lốp, vá xăm, để xe mát máy... thì quả thật là xưa nay hiếm. Ngán nhất là đoạn đường hình chữ A, chữ Z ở vị trí lưng đèo đất đá sạt lở tứ tung, với nhiều khúc cua tay áo, chỉ vừa cho một chiếc ôtô tải lách qua cũng đủ để cho những ai yếu bóng vía ngồi trên xe phải rợn...tóc gáy. Nhưng cho dù những cung đường lên Tây Bắc có hiểm trở đến thế nào đi chăng nữa, thì tôi vẫn hoàn toàn tự tin vào tay lái của mình”.

Những con đèo Tây Bắc nói chung, đèo Pha Đin nói riêng luôn là đề tài thú vị nhất trong câu chuyện của những người từng vượt qua nó! Bây giờ, đường đèo đã được mở rộng ra, bớt cao hơn nhưng vẫn còn  nhiều biển báo “Lái xe chú ý,  đoạn đường thường xảy ra tai nạn”. Điều đó chẳng ngoa chút nào khi chúng tôi xuống tới sườn đèo bên địa bàn huyện Tuần Giáo (Điện Biên) chứng kiến tới 2 vụ tai nạn ôtô. Một chiếc xe du lịch 12 chỗ đang nằm “tàng hình” dưới vực, chiếc còn lại là “con tải cẩu” bị va vào thành núi nhưng cũng may chỉ bị bẹp tí tẹo phần ca bin. Thấy thế, cả đoàn dừng lại hỏi thăm và được biết lái xe tên Bẩy may mắn thoát hiểm chỉ bị xước xát nhẹ. Bẩy nói theo giọng bỗ bã của lính xế đường trường: “Xe bò lên đèo đã khổ, nhưng đến lúc đổ đèo (xuống) thì còn “nhục” hơn nhiều. Chỉ cần sơ sẩy một chút thôi là mặt cánh tài xế bọn em lại xanh như đít nhái...”.

Phút giải lao trên những cung đường tây Bắc

Tất cả các tuyến đường Tây Bắc đều chằng chịt những đoạn quanh co, trùng điệp và đã từng gây ra rất nhiều vụ tai nạn giao thông thảm khốc cho tài xế và hành khách. Nhưng với tính cẩn thận và trình độ tay nghề cao, cũng như khả năng làm chủ tốc độ trên địa hình hiểm trở mà cánh lái xe con đã luôn đem lại sự an toàn cho những chuyến lên vùng cao công tác của các thủ trưởng Quân khu . Cũng may dạo ấy lên Điện Biên, tôi đã gặp và được nghe Trung úy Dương Văn Nguyên, lái xe Đội quy tập mộ liệt sĩ ( Bộ tham mưu Quân khu 2) tâm sự: “Nghề lái xe thật vất vả. Quá trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ của ta hi sinh trên đất bạn Lào vô cùng gian khó, đường cơ động chủ yếu là rừng núi, nhiều đoạn có độ dốc lớn rất nguy hiểm... Bởi thế, sau mỗi ngày hành quân làm nhiệm vụ, tôi lại cần mẫn, tỉ mỉ kiểm tra tình trạng kỹ thuật xe thì hôm sau mới yên tâm chạy qua địa hình hiểm trở được”.
Tôi còn nhớ y nguyên dịp theo Thiếu tướng Phạm Ngọc Châu, Phó chính uỷ Quân khu 2 đến thăm và kiểm tra các đội công tác xây dựng cơ sở tại một số xã đặc biệt khó khăn ở tỉnh Lào Cai vào cuối tháng tư vừa qua. Những tuyến đường nơi đây liên tục phải đối mặt với các vụ sạt lở đất đá làm ách tắc giao thông, gây nguy hiểm cho người cũng như phương tiện qua lại. Suốt cuộc hành trình đó, chúng tôi được hai chiếc xe MITSUBISIH 3.0 cùng “con” U OÁT “già” luôn tự tin lăn bánh vào những cung đường nhìn thấy rõ sự hiểm nguy  nằm sau vẻ hùng vĩ của núi rừng. Lái xe điều khiển vô-lăng ngoắt trái rồi đảo về bên phải liên tục. Có những đoạn đường, vệt lốp buộc phải chính xác đến từng cen-ti-mét.

Hiểm nguy là như thế, nhưng có niềm tin nên mọi người ngồi trên xe vẫn cảm nhận được mây núi bồng bềnh, giai điệu mượt mà ở bản Tình ca Tây Bắc…và những lời chia sẻ kinh nghiệm điều khiển ôtô con đời mới của lái xe Đào Anh Tuấn: “Việc lái xe ổn định ở tốc độ phù hợp sẽ giúp tăng mức an toàn và tiết kiệm được nhiên liệu. Đặc biệt trong điều kiện giao thông hiểm trở, thì tài xế cần phải tuân thủ các nguyên tắc sử dụng dây an toàn đúng cách, thường xuyên điều chỉnh ghế, gương chiếu hậu hợp lý, không tăng tốc đột ngột và phanh gấp, bật tín hiệu đèn khi rẽ. Đồng thời, thường xuyên giữ đúng quy định về khoảng cách an toàn với xe phía trước là yếu tố tránh được tai nạn. Để làm tốt điều này, lái xe cần tuân theo “quy tắc 4 giây”. Bởi, 4 giây là khoảng thời gian cần thiết cho tài xế tiếp nhận thông tin từ phía trước, và đưa ra phản ứng kịp thời với những thay đổi đột xuất”.

Sau khi chúng tôi đến thăm, kiểm tra huyện đội Bát Xát và Đoàn KT-QP B45 rồi lại tiếp tục cuộc hành trình vượt đèo dốc khá căng thẳng nhưng lại thú vị với  những khúc cua quá gấp làm cả 2 tài xế phải hết sức thận trọng căn đường để đến với Đội công tác xây dựng cơ sở số 4 tại xã Lao Chải của huyện đội Sa Pa. Khí hậu ở đây mát mẻ đã dẫn đến cảm xúc của lái xe và các thành viên trong đoàn công tác tăng thêm phần lãng mạn khi nhìn thấy sương giăng trên sườn núi và nương ngô của đồng bào dân tộc Mông ở dưới các thung lũng xanh mướt. Tôi quan sát thấy, mỗi khi vượt những cung đường hiểm trở, là một lần lái xe  huy động tối đa những kinh nghiệm trong việc xử lý các tình huống, điều khiển vô-lăng phải chính xác đến từng cen-ti-mét. Đồng thời luôn giữ  sự điềm tĩnh ở từng khúc cua để đem lại cho mọi người ngồi sau sự tin cẩn mà quên đi đèo cao, vực sâu ...”

Tạm biệt Sa Pa, chúng tôi lại bắt đầu với cuộc hành trình đến thăm và kiểm tra Đội công tác xây dựng cơ sở số 2 của huyện đội Bảo Thắng. Cung đường này tương đối bằng phẳng, cho nên mọi người trên xe thoải mái ngắm cảnh và suy ngẫm mọi điều...Thiếu úy Lê Văn Tuân, lái xe Phòng dân vận Quân khu vừa điều khiển vô-lăng, vừa t âm sự: “Thời bình mà cuộc sống người lính chúng ta vẫn khổ quá các thủ trưởng ạ!". Tôi hiểu, anh không than vãn cho mình, mà đấy là sự đồng cảm dành cho cán bộ, chiến sỹ của các đội công tác xây dựng cơ sở ( Bộ CHQS tỉnh Lào Cai) đang ngày đêm “cắm” bản và ở dưới những mái nhà dột nát”.

Hai chuyến công tác vùng cao dài ngay, vất vả và hiểm nguy có thể coi là kỷ lục. Song tình cảm giữa trung du với miền núi, giữa chúng tôi với lái xe, giữa quân với dân đã vượt lên trên tất cả...

Bài và ảnh Tô Văn Binh