QĐND - Sau khi hoàn thành phân giới cắm mốc (PGCM), lần đầu tiên trong lịch sử quản lý biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc có một đường biên giới được phân định rõ ràng, cùng hệ thống mốc giới ổn định. Đây là thành quả to lớn của trí tuệ, công sức, máu xương của nhiều cán bộ, nhân viên, chiến sĩ làm công tác PGCM. Để bảo vệ bền vững “tài sản” quốc gia vô giá này, giữ vững phên giậu biên cương... không chỉ là nhiệm vụ riêng của Bộ đội Biên phòng.

Đường biên giới trên bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc lần đầu tiên trong lịch sử được phân định, cắm mốc rạch ròi là một thành quả to lớn, nhất là khi đặc thù biên giới giữa hai nước chủ yếu đi qua vùng núi non hiểm trở, rừng sâu, vách đứng. Sinh sống, định cư ở khu vực biên giới chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số, mật độ phân bố không đều, trình độ dân trí hạn chế, đời sống, cơ sở hạ tầng còn nhiều khó khăn. Mặt khác, qua những biến cố, thăng trầm của lịch sử, đường biên, mốc giới cũ không còn nguyên trạng, rất khó tìm ra vị trí chính xác, cộng với trên thực địa còn rất nhiều bom, mìn, vật nổ... rất nguy hiểm. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt vùng biên cương cũng là khó khăn không nhỏ mà cán bộ, chiến sĩ làm công tác PGCM phải đối mặt... 

Bộ đội Biên phòng Đồn Pa Vệ Sử (Mường Tè, Lai Châu) cùng dân quân tuần tra, bảo vệ biên giới

Với ý chí kiên cường và tinh thần quyết tâm cao, các lực lượng chức năng của hai nước đã xác định được một đường biên giới và hệ thống cột mốc rõ ràng. Thành công đó càng được khẳng định khi ngày 14-7-2010, Nghị định thư về quản lý biên giới sau PGCM đã được Chính phủ hai nước Việt Nam và Trung Quốc chính thức công bố. Nghị định thư tập hợp các văn bản thống nhất về phương án xử lý các tình huống giữa hai bên, là cơ sở, căn cứ giải quyết những phát sinh trong quá trình quản lý và bảo vệ biên giới trong giai đoạn tiếp theo.

Những ngày hè, nhiệt độ nhiều nơi hơn 40 độ C, nhưng hành trang khi đi tuần tra biên giới của những chiến sĩ Đồn Biên phòng Dào San (Phong Thổ, Lai Châu) vẫn có cả chăn bông, áo, mũ mùa đông. "Hiện tượng lạ" này được Trung tá Vũ Cao Hãn, Chính trị viên đồn giải thích: “Vì địa hình đường biên giới đồn phụ trách rất phức tạp, nhiều vực sâu, núi cao, có nơi cao tới hơn1.758 mét, khí hậu nóng, lạnh thay đổi theo từng khu vực; nhiều nơi về đêm nhiệt độ xuống dưới 10 độ C. Với 19km chiều dài đoạn biên giới đồn đảm nhiệm tuần tra, có khi anh em phải đi bộ gần hết cả tuần. Đó là chưa kể những ngày đông giá rét, sương mù dày đặc, nhiều khi đi tuần tra, người trước chỉ cách người sau vài bước chân mà vẫn bị lạc nhau…”.

Rời Dào San, trên đường về Thác Bản Giốc (Cao Bằng) chúng tôi gặp một tình huống hú vía. Chiếc xe đang qua một triền núi có khúc cua tay áo, bỗng nghe đánh... rầm. Vụ va chạm quá mạnh và bất ngờ khiến mọi người trong xe ngã nhào. Lốp xe phanh cháy mặt đường, bốc mùi khét lẹt. Thì ra, xe của chúng tôi suýt "đấu đầu" với một xe tải đi ngược chiều, do tấm gương cầu cắm bên cạnh đường giúp lái xe dễ quan sát khi vào cua đã bị ai đó đập vỡ, mất tác dụng… Đã có nhiều vụ tai nạn xảy ra do nguyên nhân tương tự. Đại úy Nông Văn Hòa, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Đàm Thủy (Cao Bằng) cho biết: Do ý thức, trình độ dân trí của bà con dân tộc thiểu số còn thấp, hiểu biết pháp luật hạn chế, nên khi đi lao động, chăn thả trâu, bò... một số người đã đập phá mà không biết đó là hành vi vi phạm pháp luật, gây nguy hiểm cho người khác. 

Bên cột mốc cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn. 

Cột mốc biên giới thường ở những vị trí hẻo lánh và nếu không được quản lý, bảo vệ tốt cũng có thể bị xâm hại như gương cầu. Các cột mốc đều được làm từ đá hoa cương nguyên khối, rất bóng, đẹp, nhưng độ cứng không cao. Khi đi rừng hoặc làm nương, rẫy chỉ một hành động tò mò, vô thức như lấy rìu, dao, cuốc... gõ nhẹ là có thể làm vỡ hoặc sứt, mẻ cột mốc. 

Trung tướng Trần Hoa, Tư lệnh BĐBP cho biết: Ngay khi công tác PGCM được tuyên bố hoàn thành, Bộ tư lệnh BĐBP cùng các địa phương có đường biên giới đã tổ chức tiếp nhận và tiến hành quản lý biên giới theo Nghị định thư được ký giữa hai chính phủ; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các địa phương kiện toàn tổ chức, biên chế lực lượng tuần tra biên giới; chú trọng phát huy tinh thần “Biên phòng toàn dân” trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới. 

Bộ tư lệnh BĐBP chỉ đạo các đồn biên phòng xây dựng các mô hình tự quản đường biên, cột mốc tại các thôn, bản có đường biên giới và phát động phong trào “Tự quản đường biên, cột mốc” đến từng hộ gia đình trên khu vực biên giới; tham mưu, giúp chính quyền, nhân dân khu vực biên giới xây dựng các mô hình phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần; đẩy nhanh tiến độ làm đường tuần tra biên giới và xây dựng cơ sở hạ tầng, đưa bà con ra định cư tại những khu vực biên giới chưa có dân. Bộ tư lệnh BĐBP khẩn trương xây dựng, đề nghị cấp trên phê chuẩn kế hoạch phối hợp giữa BĐBP Việt Nam với Tổng đội Vũ cảnh và lực lượng Biên phòng Trung Quốc để tổ chức tuần tra chung biên giới trên bộ, như mô hình của BĐBP các tỉnh Lào Cai, Quảng Ninh đã và đang thực hiện hiệu quả thời gian qua.

Bài, ảnh: Mai Thu Anh- Hà Minh