Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Jon Kyl đã lên tiếng cáo buộc Nga trong vài năm gần đây đã vi phạm hiệp định cắt giảm vũ khí chiến lược (STAR-1) khi tiến hành nguyên cứu và chế tạo tên lửa đạn đạo xuyên lục địa mới RS-24.

Thượng nghị sĩ Jon Kyl. Ảnh: AP

Tuyên bố trên của ông J. Kyl đã được tờ The Washington Times đăng tải hôm 22-10.

Theo ông J. Kyl, việc phát triển tên lửa RS-24 (tên NATO - SS-27) là vi phạm quy định của STAR-1, vì thế hệ tên lửa đạn đạo chiến lược mới này của Nga có khả năng mang nhiều đầu đạn.

Để bảo vệ luận điểm của mình, ông J. Kyl đã đưa ra báo cáo của Ủy ban quốc gia đệ trình lên Quốc hội năm 2005. Trong đó đã nêu ra một loạt các vấn đề “ không thể giải quyết được” của START-1.

Vị Thượng nghĩ sĩ này thậm chí yêu cầu Nhà Trắng phúc đáp lại rằng, tại sao trong năm 2005 các báo cáo về việc chấp hành hiệp định START-1 không được công bố và các vấn đề liên quan đến việc Nga và Mỹ đã tuân thủ theo START-1 như thế nào kể từ năm 2005. Theo lời của cựu nhân viên Ủy bản nhà nước phụ trách các vấn đề xác nhận và tuân thủ (VCI) Paula A. DeSutter, kể từ năm 2005 tới này tình hình vẫn không thay đổi và Nga vẫn tiếp tục vi phạp START-1.

Theo quan điểm của ông J. Kyl, việc Nga vi phạm START-1 phải được coi như một vấn đề đặt lên bàn đảm phán với Nga trong việc thành lập một START mới.

Đại diện của Ủy ban nhà nước Philip J. Crowley cho biết, hiện tại các tài liệu liên quan tới việc tuân thủ START-1 trong tài khóa 2006-2008 vẫn chưa được chuẩn bị. Tuy nhiên, ông P. Crowley cũng nhấn mạnh, hiện tại công việc chuẩn bị các tài liệu nói trên đang được tiến hành và dự kiến sẽ đệ trình lên Hạ viện vào cuối năm 2009. Theo ông P. Crowley, bản báo cáo liên quan tới việc tuân thủ START-1 trong tài khóa 2006-2008 chứa đựng nhiều “vấn đề đáng lo ngại”.

Tháng 2-2009, một quan chức ngoại giao quân sự giấu tên trả lời hãng tin Nga Interfax cho biết, Mỹ đang vi phạm START-1. Mỹ đã vi phạm 10 điều khoản theo cam kết của nước này theo STATR-1 như: việc Mỹ không phá hủy các đầu đạn hạt nhân mà lại tháo dỡ và đem bảo quản trong kho và việc Mỹ không tuân thủ việc phá hủy các tên lửa chiến lược giai đoạn 2 như cam kết…

Như được biết, STAR-1 giữa Nga và Mỹ sẽ hết hiệu lực vào ngày 5-12 tới. Cả Nga và Mỹ hiện cũng nỗ lực soạn thảo một hiệp ước mới thay thế cho START-1. Tháng 7-2009, trong chuyến thăm Moscow của Tổng thống Mỹ Barack Obama, Nga và Mỹ đã ký kết thỏa thuận khung dọn đường cho việc soạn thảo một hiệp định cắt giảm vũ khí chiến lược mới. Tiếp đó,ngày 13-10, trong cuộc hội đàm tại Geneve giữa 2 Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và người đồng nhiệm Hillary Clinton cũng đã tiến hành thảo luận về vấn đề này.

Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa RS-24 là sản phẩm của Viện Nhiệt Moscow. Quá trình thử nghiệm loại tên lửa này đã bắt đầu từ tháng 5-2007. Theo kế hoạch việc triển khai loại tên lửa mới này sẽ diễn ra vào cuối năm 2009 và tới năm 2016, RS-24 và SS-27 sẽ tạo thành “nắm đấm hạt nhân chiến lược” của quân đội Nga.

Tuấn Sơn (theo Lenta)