Chiến công đầu và truyền thống vẻ vang
Ngày 29-4-1966, Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Trung đoàn Ra-đa 293 với nhiệm vụ là “tai, mắt” dẫn đường cho Không quân ta chiến đấu, cảnh giới vùng trời, bảo đảm ra-đa cho các lực lượng đánh máy bay địch.
Thượng tá Trần Công Hùng, Chính ủy trung đoàn cho biết: Chỉ sau hơn 2 tháng huấn luyện, ngày 10-7-1966, trung đoàn đã bắt đầu phát sóng ra-đa cảnh giới vùng trời phía Bắc của Tổ quốc; ngày 19-7-1966, đơn vị đã lập chiến công đầu khi dẫn đường cho biên đội máy bay Mig-17 cất cánh từ Nội Bài bắn rơi 1 máy bay F105 của không quân Mỹ. Để thể hiện tinh thần, quyết tâm đánh giặc, lãnh đạo trung đoàn đã đề nghị cấp trên đặt tên cho đơn vị là “Đoàn Phù Đổng”. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, cán bộ, chiến sĩ Đoàn Phù Đổng đã phát hiện gần 52.400 tốp máy bay địch, trong đó có 251 tốp B-52; trực tiếp và tham gia dẫn đường bổ trợ cho không quân đánh 614 trận, bắn rơi 173 máy bay địch. Đặc biệt, trong Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” cuối tháng 12-1972, Trung đoàn 293 cùng với các đơn vị bạn đã dũng cảm chiến đấu, phát hiện sớm máy bay B-52, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Cán bộ, chiến sĩ Trạm ra-đa 26, Trung đoàn 293 thực hiện Ngày kỹ thuật.
Phát huy truyền thống hào hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng khi về thăm đơn vị năm 1984: “Mắt người Việt Nam vốn rất sáng. Mắt các chiến sĩ ra-đa càng phải sáng hơn…”, trong thời kỳ mới, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 293 đã lập nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc, được tặng nhiều phần thưởng cao quý; đặc biệt, năm 2004, đơn vị vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân...
Xứng đáng là "tai, mắt" tin cậy…
Trò chuyện với chúng tôi, Trung sĩ Trần Minh Vương, nhân viên báo vụ 15W, Trạm ra-đa 26, Trung đoàn 293 tỏ ra khá hiểu biết về truyền thống và nhiệm vụ của đơn vị: “Được công tác tại Trạm ra-đa 26-Phân đội được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân năm 2015, tôi rất tự hào. Tôi và đồng đội xác định rõ, là bộ đội ra-đa thì “mắt” luôn phải sáng, có nghĩa là phải làm chủ vũ khí trang bị, khí tài, nâng cao cảnh giác, SSCĐ cao, quản lý vững chắc vùng trời, không để sót, lọt hoặc hoang báo mục tiêu”.
Trung sĩ Trần Minh Vương kể cho chúng tôi nghe nhiều việc mà mình được chứng kiến, thể hiện sinh động tình cảm, sự đoàn kết gắn bó cán-binh. Ví như, khi đơn vị tổ chức làm đường bê tông quanh sân bóng, cán bộ, chiến sĩ của trạm đều trực tiếp lao động, không có tình trạng cán bộ “chỉ tay năm ngón”. Hay trường hợp Binh nhất Bàng Văn Truyền, dân tộc Dao, quê Hải Dương, bố mất sớm, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn, thường xuyên được cán bộ, trực tiếp là Thiếu úy Vũ Tiến Dũng, Đài trưởng P18 gặp gỡ, động viên và gọi điện về gia đình hỏi thăm. Trường hợp Binh nhất Lê Văn Sơn, nhập ngũ tháng 2-2015 thì tháng 4-2015 mẹ mất, cán bộ đơn vị đã chia sẻ, động viên kịp thời... giúp Sơn vơi đi nỗi buồn, hoàn thành nhiệm vụ được giao... “Lẽ ra tôi đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự và ra quân, nhưng chính sự đoàn kết nhất trí, tình đoàn kết gắn bó như anh em một nhà giữa cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị và khát khao cống hiến, nên tôi xin ở lại để được phục vụ lâu dài trong quân đội. Đó cũng là yếu tố tinh thần quan trọng để chúng tôi nỗ lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ”-Trung sĩ Trần Minh Vương chia sẻ.
Theo Thượng tá Phùng Thanh Sơn, Trung đoàn trưởng: Những năm gần đây, nhiệm vụ SSCĐ, quản lý vùng trời của Trung đoàn 293 rất nặng nề, phức tạp, bởi tần suất bay qua vùng trời đơn vị quản lý ngày càng lớn, trong khi vùng trời quản lý rộng, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, quản lý chặt chẽ vùng trời được phân công, đơn vị coi trọng nâng cao chất lượng huấn luyện, làm chủ khí tài mới cải tiến; duy trì nghiêm nền nếp canh trực, chế độ SSCĐ; kịp thời phát hiện tốp lạ, tốp đột nhập, các tốp không có trong kế hoạch dự báo bay…
Các trạm ra-đa của Trung đoàn 293 đóng quân phân tán, nhiều trạm ở vùng cao của các tỉnh Sơn La, Lào Cai, Yên Bái... Các trạm phải trực ban chiến đấu nhiều phiên mỗi ngày; trực 100% quân số khi diễn ra các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, vào dịp các ngày lễ lớn... Thượng úy Phạm Văn Phi, Trạm trưởng Trạm ra-đa 26 cho biết: “Chúng tôi xác định huấn luyện tốt là yếu tố hàng đầu để hoàn thành nhiệm vụ. Trạm phân công trực theo kíp đài; bố trí đủ các kíp theo biên chế, sẵn sàng nhận nhiệm vụ khi có lệnh; khi trực tăng cường có kíp chiến đấu giỏi nhất và trạm trưởng trực tiếp có mặt tại sở chỉ huy”.
Thượng tá Trần Công Hùng, Chính ủy Trung đoàn khẳng định: Tự hào truyền thống vẻ vang của Đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân qua 50 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành (29-4-1966/29-4-2016), để thực hiện tốt phương châm “mắt của bộ đội ra-đa phải luôn sáng”, Đảng ủy, chỉ huy trung đoàn thường xuyên đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục truyền thống thông qua sinh hoạt, học tập, các cuộc thi tìm hiểu, hệ thống pa-nô, khẩu hiệu, truyền thanh nội bộ... Đặc biệt, đơn vị chú trọng xây dựng tình đoàn kết gắn bó, ý thức sẵn sàng tương trợ giúp đỡ lẫn nhau, để mỗi trạm ra-đa là một “gia đình lớn”, từ đó cán bộ, chiến sĩ xác định ý chí quyết tâm phấn đấu vượt mọi khó khăn, nỗ lực luyện rèn, làm chủ trang bị khí tài mới, hiện đại, xứng đáng và thực sự là "tai, mắt" tin cậy trong quản lý, bảo vệ bầu trời Tổ quốc.
Bài và ảnh: NGUYỄN CÔNG