Chủ động định hướng phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân

Trong quá trình xây dựng nền quốc phòng Việt Nam XHCN, trước hết cần xác định rõ nhiệm vụ quốc phòng, chủ động định hướng phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Khoa học quản lý hiện đại coi định hướng phát triển là yếu tố quan trọng hàng đầu để điều khiển một cách khoa học sự vận động, phát triển của con người và xã hội, nhất là đối với lĩnh vực quốc phòng luôn có những tình huống chiến lược diễn ra rất khẩn trương và phức tạp, tác động trực tiếp và mạnh mẽ đến sự ổn định và phát triển của đất nước.

Nghiên cứu sự điều chỉnh chiến lược của các thế lực thù địch thời gian gần đây và dự báo trong những năm tới cho thấy, diễn biến hòa bình (DBHB) là vấn đề chủ yếu nổi lên trong chiến lược của các thế lực thù địch nhằm chống phá độc lập dân tộc và CNXH ở Việt Nam, khi có điều kiện và thời cơ chúng có thể tiến hành “cách mạng màu” để thúc đẩy nhanh việc xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng và chế độ XHCN ở nước ta; đồng thời không loại trừ khả năng xảy ra xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ, kể cả chiến tranh xâm lược kiểu mới của địch.

Từ nghiên cứu dự báo sự vận động, phát triển của tình hình, cần xác định nhiệm vụ quốc phòng của chúng ta trong thời kỳ mới tập trung đấu tranh làm thất bại chiến lược DBHB của các thế lực thù địch, dập tắt cuộc “cách mạng màu” của chúng, đồng thời chủ động phòng ngừa, sớm phát hiện và triệt tiêu những yếu tố bất lợi có thể dẫn đến xung đột vũ trang, chiến tranh cục bộ và sẵn sàng đối phó thắng lợi với chiến tranh xâm lược kiểu mới của địch, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong mọi tình huống.

Chủ động giữ nước ngay từ thời bình

Ảnh minh họa. Nguồn Internet

Có lẽ, do đất nước ta liên tục trải qua những cuộc chiến tranh, nên trong nhận thức của không ít cán bộ, đảng viên và nhân dân thường gắn bảo vệ Tổ quốc với chiến tranh nhân dân. Thực ra, tư duy chiến lược về bảo vệ Tổ quốc gắn trực tiếp với tư duy chiến lược về quốc phòng toàn dân. Khi chiến tranh xảy ra mới chuyển hóa tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân thành sức mạnh chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc. Mục tiêu chủ yếu của chiến tranh nhân dân là đánh thắng chiến tranh xâm lược của địch để bảo vệ Tổ quốc, còn mục tiêu của quốc phòng toàn dân mang tính tổng hợp và toàn diện hơn nhiều, trong đó ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ chiến tranh là thượng sách, đúng với bản chất của quốc phòng Việt Nam là hòa bình và tự vệ, với tinh thần chủ động, tích cực giữ nước ngay từ thời bình.

Trong thời kỳ mới, chúng ta cần chủ động định hướng phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân, đáp ứng những yêu cầu mới của nhiệm vụ quốc phòng bảo vệ Tổ quốc. Trước hết, mục tiêu chiến lược của phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân nhằm xây dựng nền quốc phòng Việt Nam XHCN vững mạnh, đấu tranh làm thất bại chiến lược DBHB và “cách mạng màu” của các thế lực thù địch, ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ xung đột vũ trang và chiến tranh, bảo đảm cho đất nước luôn chủ động về chiến lược trong mọi tình huống.

Nghiên cứu sự điều chỉnh chiến lược của các thế lực thù địch cho thấy mục tiêu chủ yếu của chiến lược DBHB và “cách mạng màu”, của chiến tranh xâm lược kiểu mới không phải là xâm chiếm lãnh thổ, mà làm chuyển hóa bộ máy lãnh đạo, điều hành đất nước và chế độ xã hội theo quỹ đạo của chủ nghĩa tư bản. Đối với Việt Nam, các thế lực thù địch tập trung xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng và chế độ XHCN. Do đó, trong định hướng phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân, chúng ta cần coi trọng hàng đầu nhiệm vụ bảo vệ độc lập dân tộc gắn chặt với bảo vệ chế độ XHCN, bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định và phát triển bền vững của đất nước.

Cần quán triệt tư tưởng chiến lược tiến công trong phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân, ra sức bồi đắp thế và lực để giữ nước ngay từ thời bình, kết hợp chủ động phòng, chống chiến lược DBHB và “cách mạng màu” của các thế lực thù địch với tích cực khắc phục nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ ta, kiên quyết giữ vững định hướng XHCN; đồng thời chủ động phòng ngừa, sớm phát hiện và triệt tiêu những yếu tố bất lợi có thể dẫn đến xung đột vũ trang và chiến tranh.

Đây là vấn đề có tính quy luật được đúc kết từ thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của dân tộc ta, là bài học sâu sắc rút ra từ sự thăng trầm của CNXH hiện thực, từ sự mất ổn định và lâm vào khủng hoảng của một số nước trong khu vực và trên thế giới. Cần thường xuyên chăm lo xây dựng đất nước mạnh lên về mọi mặt, giữ vững ổn định bên trong là chủ yếu, đồng thời chủ động đấu tranh ngăn chặn mọi nguy cơ từ bên ngoài.

Phát huy tiềm lực, sức mạnh chính trị-tinh thần

Tư tưởng chủ đạo trong phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân là “lấy dân làm gốc”. Đây là một đặc trưng bản chất của quốc phòng Việt Nam-nền quốc phòng thực sự của dân, do dân và vì dân. Điều này được thể hiện sâu sắc trong tất cả các yếu tố hợp thành tiềm lực và sức mạnh quốc phòng, nhất là trong lực lượng và thế trận quốc phòng toàn dân-nội dung cốt lõi, quan trọng nhất tạo nên nền quốc phòng toàn dân vững mạnh.

Trong xây dựng lực lượng quốc phòng, cần chú trọng hai thành phần chủ yếu là lực lượng chính trị và LLVT nhân dân. Trong xây dựng lực lượng chính trị, trước hết cần coi trọng xây dựng hệ thống chính trị, nhất là các tổ chức Đảng và bộ máy chính quyền từ Trung ương đến cơ sở thực sự trong sạch vững mạnh, gắn bó mật thiết với nhân dân, lãnh đạo và quản lý điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội có uy tín và hiệu quả, động viên và tổ chức toàn dân tích cực tham gia xây dựng tiềm lực và sức mạnh quốc phòng của đất nước. Đặc biệt chăm lo bồi dưỡng, phát huy tiềm lực và sức mạnh chính trị-tinh thần của dân tộc. Đây cũng là một đặc trưng bản chất, đồng thời là một ưu thế vượt trội trong tiềm lực và sức mạnh quốc phòng Việt Nam.

Trong xây dựng thế trận quốc phòng trước hết cần coi trọng xây dựng cơ sở chính trị-xã hội vững mạnh, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, thể hiện rõ nét ở sự đoàn kết đồng lòng của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý điều hành tập trung thống nhất của Nhà nước. Cần hướng mạnh về cơ sở, xây dựng thế trận xã (phường) vững mạnh, làm nền tảng, gắn kết chặt chẽ với các thành phần khác, tạo nên thế trận của khu vực phòng thủ quận (huyện) và tỉnh (thành phố), hợp thành hệ thống phòng thủ vững chắc của quân khu và cả nước.

Cần quán triệt quan điểm tổng hợp, lấy dựa vào nội lực là chủ yếu trong phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân. Thường xuyên chăm lo bồi dưỡng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, được định hướng và quy tụ bởi chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, do Đảng lãnh đạo và Nhà nước quản lý điều hành. Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế-xã hội với tăng cường quốc phòng-an ninh và đối ngoại. Kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại, tranh thủ sự ủng hộ và giúp đỡ của các nước, các tổ chức và phong trào quốc tế, tạo được thế đan xen lợi ích giữa nước ta với các nước, tránh rơi vào thế đối đầu, bị cô lập hoặc lệ thuộc vào nước ngoài, không để bị động về chiến lược. Cần coi trọng kế thừa và phát triển phương châm chiến lược “giữ cho trong ấm ngoài êm”, kế sách chiến lược “thêm bạn bớt thù” và phương lược “viễn nhu” (bảo vệ Tổ quốc từ xa) trong lịch sử quốc phòng Việt Nam. Đây cũng là một nguyên tắc chiến lược trong phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân ở nước ta.

Luôn giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với xây dựng tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân. Đây là nguyên tắc chiến lược quan trọng nhất, thể hiện sâu sắc đặc trưng cơ bản nhất của nền quốc phòng kiểu mới-nền quốc phòng XHCN, gắn liền với Tổ quốc kiểu mới-Tổ quốc XHCN và cơ chế lãnh đạo, quản lý xã hội kiểu mới, trong đó sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là nhân tố giữ vai trò chủ yếu quyết định.

Đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh và LLVT nhân dân là những lĩnh vực rất hệ trọng và nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến sự hưng thịnh hay suy vong của quốc gia dân tộc và chế độ XHCN, nên phải luôn giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng. Cần tỉnh táo và kiên quyết đấu tranh chống “phi chính trị hóa LLVT”, đáng chú ý là xu hướng đòi “quốc gia hóa quân đội”, yêu cầu “luật hóa mọi vấn đề về tổ chức và hoạt động của quân đội” và “quân đội chỉ hành động theo pháp luật”. Thực chất, đó là sự bài xích cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với quân đội, từng bước tách quân đội ra khỏi sự lãnh đạo của Đảng. Sẽ mắc sai lầm rất nghiêm trọng về chiến lược, nếu xa rời nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực quốc phòng - an ninh và LLVT nhân dân. Đây là bài học lớn rút ra từ sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô (trước đây) và các nước XHCN Đông Âu trong những năm cuối thế kỷ XX, cũng là bài học rất sâu sắc được đúc kết từ thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Tư duy mới về nuôi quân và dùng quân

Đặc trưng cơ bản và biểu hiện tập trung của tiềm lực và sức mạnh quốc phòng là ở tiềm lực và sức mạnh quân sự, trực tiếp là chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu toàn diện và trình độ sẵn sàng chiến đấu cao của quân đội. Do đó cần đẩy mạnh xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và ngày càng hiện đại, làm nòng cốt trong sức mạnh quốc phòng toàn dân. Cần khắc phục nếp nghĩ “nuôi quân ba năm dùng một giờ”, coi xây dựng quân đội chỉ để dùng trong chiến tranh và lo đối phó với chiến tranh. Tư duy mới về quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân coi việc “nuôi quân” và “dùng quân” luôn thống nhất hữu cơ, được thực hiện thường xuyên, liên tục trong cả thời bình và thời chiến. Thực tiễn đã chứng minh và khẳng định: Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ là lực lượng nòng cốt trong sức mạnh của chiến tranh nhân dân, mà trước hết và thường xuyên là lực lượng nòng cốt của sức mạnh quốc phòng toàn dân, trong đấu tranh quốc phòng và các hoạt động quân sự phi chiến tranh để giữ nước ngay trong thời bình. Quân đội không chỉ là đội quân chiến đấu, mà còn là đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, thực hiện có hiệu quả công tác dân vận, nhất là ở những nơi còn nhiều khó khăn, gian khổ và trong những tình huống chính trị-xã hội phức tạp, thực sự là một cầu nối vững chắc giữa Đảng và Nhà nước với nhân dân.

Trong xây dựng quân đội cần tập trung vào hai vấn đề chủ yếu và đang đặt ra rất cấp thiết:

Một là nâng cao bản lĩnh chính trị, có sức đề kháng mạnh mẽ để chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn DBHB, “phi chính trị hóa quân đội” của các thế lực thù địch, có khả năng miễn dịch tốt để ngăn chặn sự xâm nhập, lây lan của những hiện tượng tiêu cực trong đời sống xã hội, không để bị tha hóa biến chất.

Hai là nâng cao sức mạnh chiến đấu và trình độ sẵn sàng chiến đấu để đủ sức răn đe, đẩy lùi và sẵn sàng đập tan mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch, kể cả khi chúng tiến hành chiến tranh xâm lược kiểu mới.

Bản lĩnh chính trị và sức mạnh chiến đấu của quân đội phải được phát triển lên tầm cao mới, không những để phòng, chống có hiệu quả chiến lược DBHB và “cách mạng màu” của các thế lực thù địch, đối phó thắng lợi với mọi tình huống phức tạp có thể xảy ra, mà còn là nhân tố đặc biệt quan trọng góp phần giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa bình, bảo đảm cho đất nước luôn chủ động về chiến lược trong mọi tình huống, buộc các thế lực thù địch phải cân nhắc khi toan tính những âm mưu, thủ đoạn chống phá độc lập dân tộc và CNXH ở nước ta.

Trong thời kỳ mới, chủ động định hướng phát triển tiềm lực và sức mạnh quốc phòng toàn dân là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, liên quan trực tiếp đến sự hưng thịnh hay suy vong của quốc gia dân tộc và sự sống còn của chế độ XHCN. Có định hướng phát triển đúng mới nâng cao được sức mạnh quốc phòng Việt Nam XHCN, bảo đảm cho đất nước luôn chủ động về chiến lược trong mọi tình huống, ổn định và phát triển bền vững.

Trung tướng, PGS, TS Nguyễn Tiến Bình