Lần tăng phí đường cao tốc gần đây nhất là ngày 1-4 trên tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và Quốc lộ 5. Cụ thể cao tốc Hà Nội – Hải Phòng tăng 25%, Quốc lộ 5 tăng 50%.
Việc tăng phí được các doanh nghiệp giải thích rằng, do chi phí đầu tư lớn, vốn vay của các ngân hàng thương mại phải chịu lãi suất cao, chi phí nâng cấp, bảo trì, bảo dưỡng cũng không thấp… Nghe có vẻ hợp lý nhưng cũng phải hiểu rằng, các phương tiện tham gia giao thông ngoài việc phải đóng phí cao tốc thì mỗi đầu xe cũng phải trả phí bảo trì đường bộ qua giá xăng, phí đường bộ hằng năm trên mỗi đầu xe.
Hiện nay, mức phí trên đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng và cao tốc TP Hồ Chí Minh – Long Thành – Dầu Giây khoảng 2.000 đồng/1km. Nếu so sánh với chi phí giá nhiên liệu phải tiêu hao cho một chiếc xe ô tô con loại trung bình là khoảng 10 lít xăng/100km (giá xăng A92 là 14.940 đồng/lít) thì mức phí 200.000 đồng/100km trên đường cao tốc hiện nay đã cao hơn giá nhiên liệu. Mọi sự so sánh đều khập khiễng nhưng như thế để thấy rằng, mức phí đường cao tốc trên mỗi phương tiện giao thông khi lăn bánh là khá cao.
Có ý kiến cho rằng, mức phí đường cao tốc ở Việt Nam hiện nay rẻ hơn so với các quốc gia trong khu vực như: Thái Lan, Singapore, Malaysia… Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là chỉ số GDP và thu nhập bình quân đầu người của chúng ta lại thấp hơn các nước trên khá nhiều. Vì vậy, nếu nói mức phí đường cao tốc của chúng ta thấp hơn các nước trong khu vực phải chăng điều đó chỉ phản ánh được hiện tượng của vấn đề?
Việc đầu tư xây dựng đường cao tốc theo hình thức BOT cần đảm bảo 3 yếu tố đó là: Hoàn vốn cho nhà đầu tư, sức chịu đựng phí của nhân dân và tốc độ tăng trưởng kinh tế, nhưng với việc thu phí và tăng phí như hiện nay thì người dân đang là đối tượng phải chịu thiệt thòi nhất.
Để đảm bảo hài hòa được 3 yếu tố trên cần phải có sự điều hành dứt khoát, linh hoạt của cơ quan quản lý nhà nước, mà ở đây cụ thể là Bộ Giao thông Vận tải. Vì vậy, trước mỗi dự án xây dựng đường cao tốc theo hình thức BOT, ngoài các thủ tục pháp lý cần thiết thì việc cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu các doanh nghiệp phải có phương án tài chính cũng như lộ trình tăng phí đường bộ hợp lý là rất cần thiết.
Gần đây nhất, Tổng công ty Đầu tư phát triển Đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã có văn bản trình Bộ Giao thông Vận tải xin điều chỉnh tăng phí đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình. Tuy nhiên, sau đó Bộ Giao thông Vận tải đã có văn bản trả lời chưa đồng ý tăng phí trên tuyến cao tốc này. Điều đó cho thấy, sự điều hành hợp lý của cơ quan quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp đầu tư xây dựng đường cao tốc theo hình thức BOT, tránh tình trạng tăng phí quá nhiều. Hơn nữa, các doanh nghiệp không thể cứ viện cớ chi phí đầu tư, bảo trì, bảo dưỡng và áp lực trả nợ ngân hàng lớn… mà đề xuất tăng phí liên tục. Lúc đó, phí lại chuyển thành giá mất rồi.
VIỆT CƯỜNG