Sau 3 cuộc hội kiến với các nhà lãnh đạo Indonesia, địa danh đầu tiên Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm trong ngày đầu ở Jakarta là Bảo tàng quốc gia Indonesia-một trong những bảo tàng lâu đời và lớn nhất Đông Nam Á. Tiếp đó, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến thăm Nghĩa trang Anh hùng dân tộc Kalibata. Tại đây, Tổng Bí thư đặt vòng hoa, viếng các chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến tranh giành độc lập của Indonesia,...
Thông điệp về sự trân quý lịch sử, được Tổng Bí thư nhắc lại trong bài nói chuyện tại Trung tâm nghiêu cứu CSIS và khẳng định trong tất cả các cuộc hội đàm, hội kiến, trò chuyện với quan chức và công chúng Indonesia về mối quan hệ bang giao có từ rất sớm giữa hai dân tộc. Tại Trụ sở Đại sứ quán Việt Nam ở Indonesia hiện đang lưu giữ một tấm ảnh khổ lớn về chân dung Bác Hồ và Tổng thống Sukarno. Nhìn vào tấm ảnh đặc biệt ấy, Đại sứ Việt Nam tại Indonesia Hoàng Anh Tuấn chia sẻ với mọi người về chuyến thăm đến xứ sở vạn đảo của Bác Hồ vào năm 1959. Lần ấy, Bác đi hết tỉnh này qua tỉnh khác; hàng triệu người dân nước bạn ra đón chào, hô vang: “Hi-dup Pa-man Hồ!” (Bác Hồ muôn năm!), "Indonesia - Việt Nam, Hi-dup Pa-man Hồ!". Ngày 28-2-1959, tại Thủ đô Jakarta, Tổng thống Sukarno và Thủ tướng Giuanđa mở tiệc chiêu đãi Đoàn đại biểu Việt Nam. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết nghĩa anh em với Tổng thống Sukarno và nhận con gái Tổng thống Indonesia làm con nuôi... Câu chuyện ấy còn vẹn nguyên trong trí nhớ của bà Megawati Sukarnoputri, Chủ tịch Đảng Dân chủ đấu tranh (PDI-P) hôm nay. Tiếp Tổng Bí thư tại nhà riêng, bà Megawati Sukarnoputri nói rằng, bà luôn dành cho Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh một tình cảm đặc biệt thiêng liêng.
Bốn tháng sau chuyến thăm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 24-6-1959, trước cuộc mít tinh của 20 vạn đồng bào Thủ đô tại Quảng trường Ba Đình chào mừng Tổng thống Indonesia Sukarno sang thăm Việt Nam, Bác Hồ đã có bài phát biểu chào mừng và ứng khẩu hai câu thơ: “Nước xa mà lòng không xa/Thật là bầu bạn, thật là anh em”. Sau 5 ngày lưu lại Việt Nam, trong buổi tiễn tại Sân bay Gia Lâm đầy lưu luyến, Tổng thống Sukarno đã hô to: "Việt Nam muôn năm".
Và lần này cũng vậy, tình bầu bạn, anh em thể hiện rất rõ trong sự tiếp đón trọng thị, tình cảm nồng hậu của các lãnh đạo Indonesia dành cho Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhiều lần chia sẻ, ngoài sự tương đồng về lịch sử, Việt Nam và Indonesia còn rất nhiều điểm tương đồng khác cần được gìn giữ, phát huy. Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại ASEAN Nguyễn Hoành Năm chia sẻ, tuy cách nhau hơn 4 tiếng đồng hồ bay, nhưng múi giờ Việt Nam hoàn toàn trùng khít với giờ Indonesia. Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều và đất đai phì nhiêu, cũng tương tự như các địa phương phía Nam của Việt Nam, đã tạo lên hình ảnh ngút ngàn cây xanh trên xứ vạn đảo hiền hòa. Thế nhưng, trong nhiều điểm tương đồng, nét tương đồng lớn nhất là tình cảm và thiện chí của lãnh đạo và nhân dân hai nước dành cho nhau.
Bà Megawati Sukarnoputri rất hạnh phúc khi nhắc lại sự kiện hai nước sớm thiết lập quan hệ ngoại giao (30-12-1955). Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đến nay, mối quan hệ đó tiếp tục được thúc đẩy, với việc ký kết nhiều hiệp định, thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực và là Đối tác chiến lược của nhau. Cùng với đó, sự hợp tác giữa các địa phương hai nước cũng góp phần thắt chặt quan hệ song phương. Điển hình là quan hệ đối tác giữa tỉnh Kiên Giang với Kalimantan, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu-thành phố Padang, thành phố Đà Nẵng-thành phố Xơmarang...
Trò chuyện với cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam tại Indonesia, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đánh giá cao vai trò của Indonesia trong mối quan hệ song phương, với cộng đồng khu vực và thế giới. Sự coi trọng vai trò của nước bạn được thể hiện sinh động ở việc Việt Nam lựa chọn thời điểm đến thăm xứ sở vạn đảo lần này. Chuyến thăm của Tổng Bí thư diễn ra trong dịp kỷ niệm 50 năm thành lập ASEAN; khi mà đại hội thể thao SEA Games 29 đang sôi nổi tại Malaysia. Đặc biệt, đây còn là thời điểm hai nước kỷ niệm 72 năm Quốc khánh ở mỗi nước. Đó là những dữ liệu minh chứng cho ý nghĩa của chuyến thăm đặc biệt lần này.
Thêm một sự trùng lặp ngẫu nhiên lý thú: Khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng bắt đầu chuyến thăm chính thức xứ sở vạn đảo, cũng là ngày mà hai đội tuyển Việt Nam - Indonesia thi đấu trong khuôn khổ môn bóng đá nam SEA Games 29. Khoảng 15 giờ 30 phút ngày 22-8, trước lúc diễn ra hội kiến giữa Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với Chủ tịch Hội đồng đại biểu Nhân dân (tức Hạ viện) Indonesia Setya Novanto, tại tầng 3, Trụ sở Quốc hội Cộng hòa Indonesia, nhân viên lễ tân và phóng viên hai nước tranh thủ theo dõi chương trình bình luận trước trận bóng đá Việt Nam - Indonesia. Tất cả những công dân của hai đất nước đều hồ hởi, vui vẻ trò chuyện với tinh thần cổ động thể thao trong sáng và tình đoàn kết hữu nghị bầu bạn, anh em. Hòa mình vào không khí ấy, một đồng chí cán bộ ở Bộ Công thương Việt Nam nói: “Người Indonesia rất thân thiện, chu đáo, tế nhị và có trách nhiệm với bạn bè”.
Trên đường đưa các phóng viên theo Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam để tác nghiệp, anh tài xế người Indonesia vui tính cho biết, mỗi ngày, người dân theo đạo Hồi ở Indonesia thường cầu nguyện hai lần vào buổi sáng và buổi tối. Anh bảo, hôm nay sẽ có nhiều người dân Indonesia cầu nguyện cho cuộc sống tươi đẹp; cầu nguyện cho tình hữu nghị Việt Nam - Indonesia cùng bạn bè ASEAN và thế giới hòa bình, an lạc, phát triển...
Có lẽ bởi thế, chỉ ở Jakarta hai ngày ngắn ngủi, chúng tôi đã cảm nhận, khám phá được ít nhiều về những nét tương đồng đáng quý giữa Việt Nam - Indonesia. Đó là cơ sở để vững tin về tình hữu nghị "Thật là bầu bạn, thật là anh em" ngày càng tốt đẹp, tươi sáng.
NGUYỄN TẤN TUÂN (Ghi chép của Phóng viên Báo Quân đội nhân dân)