QĐND Online – Sáng 13-5, tại Hà Nội, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã tổ chức Hội thảo khoa học “Đảm bảo môi trường sống của rùa hồ Gươm” với mục đích tập hợp đội ngũ các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực rùa mai mềm nước ngọt, bảo tồn đa dạng sinh học ... để tập trung thảo luận tìm giải pháp cải tạo, ổn định bền vững môi trường nước hồ, ổn định hệ sinh thái, tìm giải pháp cung cấp thức ăn cho rùa.

Hồ Hoàn Kiếm có giá trị lịch sử và sinh thái lớn, gắn liền với quá trình phát triển của Thủ đô và đất nước. Việc cải tạo môi trường hồ Hoàn Kiếm góp phần bảo vệ loài rùa quý đang là vấn đề được chính quyền TP Hà Nội và đông đảo bạn đọc quan tâm, nhằm tạo một hình ảnh đẹp hơn, văn minh hơn cho thắng cảnh nổi tiếng này.

Cần phải làm sạch nước hồ Hoàn Kiếm

Hồ Hoàn Kiếm có diện tích 11,4ha, chiều dài 700m, chiều rộng trung bình 200m, độ sâu trung bình 1,5-2m, lượng nước trong hồ khoảng 160.000 đến 200.000 m3. Theo kết quả khảo sát địa chất thuỷ văn và địa chất công trình khu vực hồ cho thấy nước trong hồ chủ yếu là nước mưa, một phần nước trong tầng trầm tích Holocene và tầng sét thấm xuyên nên trong hồ có nước quanh năm. Lớp bùn trong hồ có bề dày trung bình từ 0,6 – 0,8 m. Thành phần vi tảo trong hồ rất phong phú với sự xuất hiện của 61 loài thuộc 4 ngành: tảo lam, tảo lục, tảo silic và tảo mắt.

Hồ Hoàn Kiếm đang phải đối mặt với sự ô nhiễm nặng bởi chất lượng nước hồ ngày càng xấu đi với lớp trầm tích bùn lắng dày, sự tích tụ các chất ô nhiễm vô cơ – hữu cơ lâu ngày không có biện pháp khắc phục, cùng với nước thải, bùn thải theo mưa tràn vào hàng năm góp phần gây nên sự ô nhiễm kéo dài trong hồ. Các yếu tố môi trường tác động càng làm cho mật độ thực vật phù du có xu hướng gia tăng đáng kể.

Hội thảo khoa học “Đảm bảo môi trường sống của rùa hồ Gươm”

Hồ Hoàn Kiếm như một ao tù bị lão hoá với mực nước ngày càng cạn dần do bay hơi, mực nước trung bình hiện nay chỉ còn khoảng 1m. Bùn cát do mưa kéo xuống, gạch đá, vật thải … tích tụ đã làm lớp bùn lắng đọng trong hồ ngày càng dày, cản trở việc lưu thông nước hồ và các nguồn nước ngầm.

Tình hình ô nhiễm nước hồ ngày càng gia tăng đòi hỏi phải cải thiện chất lượng nước hồ, đảm bảo môi trường trong sạch cũng như bảo tồn các sinh vật quý hiếm, trong đó có rùa Hồ Gươm. Năm 2003, nước thải đã được tách ra khỏi hồ nhờ việc nâng mép hai đập tràn cống xả ra hồ tại phố Hàng Khay và Đinh Tiên Hoàng. Các đập tràn tại các cống xả đã tách được hầu hết nước thải đô thị chảy vào hồ. Tuy nhiên việc này đã làm giảm một lượng nước được đưa vào hồ trong mùa mưa.

Môi trường nước hồ Hoàn Kiếm cần phải được cải tạo để đảm bảo cảnh quan, tạo điều kiện sống phù hợp cho rùa quý và hệ động thực vật thủy sinh bằng các hoạt động thực tiễn như: cải thiện môi trường nước hồ, thu dọn các trướng ngại vật dưới lòng hồ, tạo lưu thông dòng chảy, bổ xung thêm lượng nước vào hồ, dùng chế phẩm xử lý tảo độc, làm sạch nguồn nước khẩn cấp.

Bổ sung thức ăn cho “cụ” rùa

Trong thời gian vừa qua, Hồ Gươm đã được UBND TP Hà Nội đầu tư nạo vét đáy hồ do vậy thể tích chứa nước phần nào đã được gia tăng, chất lượng nước trong hồ đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, qua hai lần bắt rùa, số lượng cá bắt được rất ít, hầu như không thấy do đó phần nào khẳng định lượng thức ăn có sẵn trong hồ để rùa có thể tự kiếm là rất khó. Hơn nữa rùa có kích thước cơ thể lớn, nhiều tuổi, khả năng di chuyển chậm nên việc tự kiếm mồi là rất khó khăn trong môi trường nghèo dinh dưỡng. Vì vậy biện pháp cần thiết bây giờ là phải cung cấp thức ăn tươi sống có sẵn trong hồ để rùa có thể tự kiếm sống.

Vấn đề cần giải quyết lúc này là phải tìm ra đối tượng thuỷ sản nào có thể thích nghi được với môi trường trong hồ? loại thuỷ sản đó có phải thức ăn ưu thích của rùa không? rùa có thể tự bắt được loài thuỷ sản này không?

Qua kết quả theo dõi các yếu tố môi trường trong hồ Hoàn Kiếm các năm qua, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản 1 đã định hướng được một số loài cá có thể thả vào hồ làm thức ăn cho rùa như: cá chép, cá mè, cá trắm...

Để cụ rùa có một sức khoẻ tốt trong môi trường hồ Hoàn Kiếm thì chúng ta không những phải cải tạo môi trường nước mà còn phải bổ xung nguồn thức ăn thường xuyên, sẵn có trong hồ để rùa tự kiếm thức ăn.

Bài và ảnh : Thanh Trà