QĐND - Suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, đoàn kết luôn là cội nguồn sức mạnh bảo đảm thắng lợi của dân tộc. Danh tướng thời Trần thế kỷ XIII Trần Hưng Đạo từng nói: “Lúc hoạn nạn thì cùng nhau sống chết, lúc nhàn hạ thì cùng nhau vui cười”. Hưng Đạo Vương cho rằng, nước Đại Việt chiến thắng là nhờ “vua tôi đồng lòng, anh em hòa mục, cả nước đấu sức lại”, “phải đồng lòng như cha con một nhà”, “phải tự lúc bình thì khoan sức cho dân, để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là cái thuật giữ nước hay hơn cả”.

Kế thừa, phát huy truyền thống của dân tộc, từ năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã giương cao ngọn cờ đại đoàn kết toàn dân tộc, đưa sự nghiệp đấu tranh cách mạng của giai cấp và dân tộc đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Khi khởi đầu sự nghiệp cách mạng với biết bao khó khăn, gian khổ, Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ sức mạnh đoàn kết của toàn dân, phải bắt đầu từ dân, có dân thì có tất cả. Người nhấn mạnh: “Sự nghiệp làm nên bởi chữ đồng, toàn dân đồng tâm, hiệp lực thì nhất định chiến thắng”.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công là nhờ sức mạnh toàn dân tộc thực hiện đường lối giải phóng dân tộc của Đảng và Bác Hồ, với ý chí tự lực, tự cường, toàn thể quốc dân quyết đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Nhờ sức mạnh đoàn kết, cả dân tộc Việt Nam đã bền bỉ, kiên cường kháng chiến suốt 30 năm chống thế lực thực dân, đế quốc mạnh nhất, giành lại độc lập, thống nhất hoàn toàn, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. Với sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, công cuộc đổi mới xây dựng CNXH của chúng ta đã giành được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Thế và lực của đất nước không ngừng phát triển trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, bảo đảm cho đất nước phát triển bền vững.

Ảnh minh họa.

Trong bản Di chúc lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, cho nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã đoàn kết, tổ chức và lãnh đạo nhân dân ta hăng hái đấu tranh tiến từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”[1]. Người căn dặn: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sự đoàn kết và thống nhất của Đảng. Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau” [2].

Thực hiện lời di huấn của Bác Hồ, Đảng ta và nhân dân không ngừng đoàn kết để xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân. Các đại hội của Đảng đều nêu cao chủ đề: Đoàn kết, Dân chủ, Trí tuệ, Đổi mới và thực hiện nghiêm túc trong thực tế. Mọi biểu hiện mất đoàn kết đều bị phê phán và sửa chữa; kiên quyết đấu tranh chống các thế lực thù địch có âm mưu và hành động phá hoại sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, đoàn kết gắn bó giữa Đảng với nhân dân và đoàn kết dân tộc. Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) do Đại hội XI của Đảng thông qua (tháng 1-2011) đã tổng kết 5 bài học lớn của cách mạng Việt Nam, trong đó có bài học về đoàn kết. “Không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết: Đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế. Đó là truyền thống quý báu và là nguồn sức mạnh to lớn của cách mạng nước ta”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”[3].

Lịch sử có những sự kiện không thể nào quên. Lễ tuyên bố độc lập ngày 2-9-1945 biểu thị sức mạnh và vị thế của đất nước, dân tộc, với bản Tuyên ngôn lịch sử và lời thề giữ vững nền độc lập. Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954 “chấn động địa cầu” là bản hùng ca của tinh thần đoàn kết, sức mạnh của dân tộc. Những ngày đầu tháng 9-1969, cả dân tộc đau thương vĩnh biệt Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu với ý chí đoàn kết, thực hiện những lời thề trước anh linh của Người. Đại thắng mùa Xuân 1975 là chiến thắng của dân tộc, của chủ nghĩa anh hùng và trí tuệ Việt Nam. Đại hội VI của Đảng (tháng 12-1986) đã nhìn thẳng vào sự thật, quyết tâm sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, đổi mới để tiến lên. Những ngày đầu tháng 10-2013, cả đất nước và toàn dân tiếc thương Đại tướng Võ Nguyên Giáp và cũng là biểu thị ý chí, sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, biết ơn và nguyện tiếp bước các nhà lãnh đạo tiền bối. Thời gian qua, khi biển Đông có những diễn biến phức tạp, chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc bị xâm phạm, cả dân tộc đã đoàn kết thành một khối, hành động dưới sự lãnh đạo, điều hành của Đảng và Nhà nước, biểu thị tình đoàn kết, lòng yêu nước sâu sắc.

Chớ ai nghi ngờ về sức mạnh đoàn kết của Đảng và dân tộc Việt Nam. Các thế lực thù địch đừng hy vọng phá hoại khối đoàn kết vững chắc đã được tôi luyện, thử thách suốt chiều dài lịch sử của dân tộc và cách mạng. Trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước theo con đường XHCN và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, củng cố và tăng cường sức mạnh đoàn kết vẫn là vấn đề quan tâm hàng đầu của Đảng, Nhà nước, của toàn dân, toàn quân.

Đoàn kết là truyền thống, là quy luật tồn vong và phát triển của dân tộc, là vấn đề chiến lược của cách mạng. Cơ sở của khối đại đoàn kết toàn dân tộc là tình yêu đất nước. Ở Việt Nam, yêu nước phát triển từ tình cảm thành tư tưởng, thành chủ nghĩa yêu nước. Đó cũng là nét đặc sắc của văn hóa Việt Nam. Từ buổi đầu dựng nước đã cố kết con người bởi truyền thuyết trăm trứng, trăm con. Việt Nam phát triển từ cái gốc là một gia đình lớn với tình ruột thịt, nghĩa đồng bào “Người trong một nước phải thương nhau cùng”. Cơ sở vững chắc của tinh thần đoàn kết là mục tiêu, là khát vọng độc lập, tự do thiêng liêng, cao cả trong mỗi người Việt Nam, trong toàn thể cộng đồng.

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam và lãnh tụ Hồ Chí Minh lãnh đạo sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, mục tiêu độc lập dân tộc luôn gắn liền với con đường XHCN. Chỉ có độc lập dân tộc hoàn toàn và vững chắc mới có điều kiện để xây dựng một xã hội tốt đẹp - CNXH, vì tự do, hạnh phúc của dân tộc, của mỗi con người. Và chính CNXH bảo đảm cho độc lập dân tộc bền vững. Độc lập - Tự do - Hạnh phúc là sự hội tụ những giá trị chân chính của độc lập dân tộc và CNXH với chân lý "Không có gì quý hơn độc lập tự do".

Trong công cuộc đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn chú trọng phát huy dân chủ XHCN và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Đại hội XI của Đảng (tháng 1-2011) nhấn mạnh: “Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới. Lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng; xóa bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung… để tập hợp, đoàn kết mọi người vào mặt trận chung, tăng cường đồng thuận xã hội. Đại đoàn kết toàn dân tộc phải dựa trên cơ sở giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích giữa các thành viên trong xã hội. Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, là cơ sở vững chắc để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc”[4].

Đó là những quan điểm rất cơ bản cần được nhận thức đúng đắn và hành động tích cực. Đảng ta cũng yêu cầu các cấp ủy Đảng và chính quyền phải thường xuyên đối thoại, lắng nghe, học hỏi, tiếp thu ý kiến, giải quyết các khó khăn, vướng mắc của nhân dân; tin dân, tôn trọng những người có ý kiến khác; làm tốt công tác dân vận, có cơ chế, pháp luật để nhân dân bày tỏ chính kiến, nguyện vọng và thực hiện quyền làm chủ của mình.

Đoàn kết phải dựa trên những chính sách đúng đắn, cụ thể, phát huy vai trò và đóng góp thiết thực của giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức, doanh nhân; chú trọng vai trò của thế hệ trẻ, của phụ nữ, của cựu chiến binh, người cao tuổi. Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, thương yêu, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển. Phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo; động viên các tổ chức tôn giáo, chức sắc, tín đồ sống tốt đời, đẹp đạo, tham gia đóng góp tích cực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đoàn kết 90 triệu người trong nước và hơn 4 triệu đồng bào định cư ở nước ngoài - bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc được tập hợp, tổ chức trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân luôn được tăng cường tổ chức, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động. Đoàn kết trên cơ sở đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước không ngừng hoàn thiện, đồng thời mỗi giai cấp, tầng lớp, lực lượng xã hội, mỗi cá nhân đóng góp công sức, của cải và trí tuệ phát triển thực lực, nội lực của đất nước vì một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đoàn kết luôn đòi hỏi sự thống nhất giữa ý chí và hành động, giữa nói và làm, giữa tình cảm sâu nặng và trách nhiệm lớn lao trước đất nước và dân tộc.

PGS, TS NGUYỄN TRỌNG PHÚC, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

[1] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 15, trang 622.

[2] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 15, trang 622.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB CTQG, H, 2011, trang 65-66.

[4] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB CTQG, H, 2011, trang 239-240.