Dấu ấn của Trưởng ban Thường trực Quốc hội đầu tiên

Trưởng ban Thường trực đầu tiên của Quốc hội

Ngày 2-3-1946, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội (QH) khóa I khai mạc tại Nhà hát lớn Hà Nội với sự có mặt của gần 300 đại biểu. Trong vòng 4 giờ, QH đã hoàn thành những nhiệm vụ cơ bản, như: Thành lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến và một số cơ quan quan trọng của QH và Nhà nước, như: Ban Thường trực QH, Cố vấn đoàn, Kháng chiến ủy viên hội và Ban Dự thảo Hiến pháp. Tại kỳ họp này, QH đã quyết định bầu Ban Thường trực gồm 15 ủy viên chính thức và 3 ủy viên dự khuyết, do cụ Nguyễn Văn Tố làm Trưởng ban.

Trên cương vị là Trưởng ban Thường trực QH, cụ Nguyễn Văn Tố cùng các thành viên trong Ban Thường trực nhanh chóng bắt tay vào củng cố Nhà nước, xây dựng nền dân chủ, thống nhất dân tộc, sẵn sàng kháng chiến trong toàn quốc. Để thống nhất lực lượng của dân tộc, vấn đề là phải tập trung quyền lực vào một cơ quan điều hành quốc gia mạnh mẽ. QH đã công nhận và trao quyền bính cho Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Chính phủ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước QH và quốc dân đồng bào. Bên cạnh Chính phủ, Ban Thường trực QH có quyền hạn góp ý với Chính phủ, phê bình Chính phủ nếu làm trái lợi ích của quốc gia và dân tộc. Trong tình thế đặc biệt của nước nhà, nhiều vấn đề đối nội và đối ngoại quan trọng vẫn phải được thống nhất và giải quyết nhanh chóng nên trong nhiều phiên họp thường kỳ hoặc đặc biệt của Hội đồng Chính phủ đều có sự tham dự và góp ý của cụ Nguyễn Văn Tố với tư cách Trưởng ban Thường trực QH.

Ban Thường trực QH dưới sự chỉ đạo của cụ Nguyễn Văn Tố luôn chú trọng đến quyền lợi của quốc gia và nhân dân cùng Chính phủ trong việc thi hành những phương sách thích hợp để giữ gìn đời sống của nhân dân, tham gia vào công cuộc kiến thiết. Theo báo cáo về hoạt động của Ban Thường trực QH Nguyễn Văn Tố trình bày tại Kỳ họp thứ hai QH khóa I, Chính phủ đã gửi sang để Ban Thường trực xét 98 dự án sắc lệnh. Những đề nghị sửa đổi của Ban Thường trực QH đã được Chính phủ phần nhiều thực hiện.

Trong thời kỳ cụ Nguyễn Văn Tố giữ cương vị Trưởng ban Thường trực, QH đã thảo luận và thông qua nhiều nghị quyết về nội trị, ngoại giao, về việc thành lập Chính phủ mới, về quyền quan thế, về việc phát hành giấy bạc Việt Nam… Ngoài ra, Ban Thường trực còn nhận được nhiều đề nghị cải tạo đời sống ở hương thôn. Các đề nghị ấy đều được xem xét kỹ lưỡng và chuyển giao cho các cơ quan của Chính phủ.

Bên cạnh đó, để tăng cường tình đoàn kết dân tộc, vào ngày 3-5-1946, Ban Thường trực QH đã cử Linh mục Phạm Bá Trực cùng đi với phái đoàn Chính phủ vào Trung Bộ để giải thích cho đồng bào rõ chính sách quốc gia liên hiệp của Chính phủ Hồ Chí Minh. Ngày 14-8-1946, một phái đoàn QH gồm hai ông Nguyễn Trí và Dương Văn Du được cử vào Nam Trung bộ úy lạo các chiến sĩ. Mặt trận thống nhất dân tộc ngày càng được củng cố.

Tại Kỳ họp thứ hai QH khóa I, trên cương vị Trưởng ban Thường trực QH, cụ Nguyễn Văn Tố cùng các đại biểu biểu quyết tán thành danh sách Chính phủ mới, thảo luận và thông qua dự án Luật Lao động; thông qua bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử nước nhà, Hiến pháp đầu tiên trong cõi Á Đông.

Dấu ấn trong hoạt động đối ngoại của Quốc hội

Sáng 6-3-1946, Trưởng ban Thường trực QH Nguyễn Văn Tố tham dự cuộc họp đặc biệt của Hội đồng Chính phủ do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì. Sau khi nghe ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hội đồng bàn bạc và nhất trí sẽ ký Hiệp định sơ bộ với Pháp theo các điều kiện đã được thỏa thuận. Đây là một quyết sách lớn, vì vậy tất cả các vị có mặt đã cùng ký vào một biên bản đặc biệt và Chính phủ sẽ yêu cầu các vị vắng mặt ký sau. Tờ biên bản đặc biệt đó trở thành nghị quyết do toàn thể Hội đồng Chính phủ, Ủy ban Kháng chiến và Ban Thường trực QH trước quốc dân. Nội dung nghị quyết thể hiện sự tán thành ký hiệp định đình chiến và mở cuộc đàm phán chính thức với Chính phủ Pháp, theo những điều kiện Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa là một quốc gia tự do và Chính phủ Việt Nam bằng lòng để quân đội Pháp thay thế quân đội Trung Hoa.

Ký Hiệp định sơ bộ là bước “hòa để tiến” để thực hiện độc lập, tự do. Sau khi hiệp định được ký kết, Ban Thường trực QH hiệu triệu quốc dân đồng bào phải chuẩn bị mọi mặt, đoàn kết, bình tĩnh, tránh khiêu khích và tuân theo mệnh lệnh của Chính phủ. Tiếp đó, QH và Chính phủ đã xúc tiến thêm các hoạt động thúc đẩy mối quan hệ với Trung Hoa và Pháp.

Ngày 16-4-1946, thể theo đề nghị của Chính phủ, Ban Thường trực QH cử phái đoàn của QH gồm 11 đại biểu do Phó trưởng ban Thường trực QH Phạm Văn Đồng dẫn đầu sang thăm Pháp từ ngày 25-4 đến 16-5-1946. Với rất nhiều hoạt động, phái đoàn đã thu được những kết quả khả quan và dân chúng Pháp đều ước mong cho hai dân tộc Việt-Pháp chóng đi tới sự thỏa thuận.

Trong thời gian này, ở trong nước, nhất là Nam Bộ và Nam Trung bộ, thực dân Pháp thường xuyên có những thái độ khiêu khích, phản bội Hiệp định sơ bộ. Ban Thường trực QH dưới sự chỉ đạo của cụ Nguyễn Văn Tố luôn góp sức cùng Chính phủ giải quyết những khó khăn của đất nước. Ban Thường trực QH đã lên tiếng tố cáo những hành vi trái tín nghĩa của Pháp trước dư luận thế giới và hô hào quốc dân đồng bào đoàn kết chặt chẽ để sẵn sàng đối phó. Sau chuyến công tác của phái đoàn QH sang Pháp, tới cuộc đàm phán Việt-Pháp ở Fontainebleau, Tạm ước 14-9-1946 đã được ký chính thức, tiếp tục duy trì mối quan hệ hòa hữu với thực dân Pháp, tạo điều kiện cho quân và dân ta chuẩn bị về mọi mặt: Sức người, sức của và lực lượng để chuẩn bị cho một cuộc kháng chiến trường kỳ.

Dấu ấn điều hành các hoạt động tại Kỳ họp thứ hai, QH khóa I

Sau hơn 8 tháng kể từ Kỳ họp thứ nhất của QH, để tiếp tục phát triển thành quả của cách mạng và đối phó với những âm mưu, thủ đoạn mới của kẻ thù, theo yêu cầu của Chính phủ, Ban Thường trực QH đã triệu tập Kỳ thứ họp thứ hai tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 28-10 đến 9-11-1946. Cụ Nguyễn Văn Tố, Trưởng ban Thường trực QH đọc diễn văn khai mạc khẳng định những kết quả đạt được của Chính phủ và QH trong 8 tháng đã qua và nhấn mạnh: “Chúng ta tin chắc rằng nước ta, với sự đồng tâm nhất trí của toàn thể đồng bào sẽ giành được độc lập và đi tới vinh quang, hạnh phúc”.

Tại kỳ họp này, trong phiên chất vấn đầu tiên của QH Việt Nam, các ĐBQH đã đặt nhiều câu hỏi chất vấn Ban Thường trực và Chính phủ về các vấn đề thuộc lĩnh vực chính trị, ngoại giao, quân sự, kinh tế, tài chính, nội trị… Cụ Nguyễn Văn Tố, Trưởng ban Thường trực QH và các bộ trưởng đã trả lời những câu hỏi của các đại biểu. Cùng ngày, trước tình hình đất nước chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ, QH đã bầu Ban Thường trực gồm 18 vị do cụ Bùi Bằng Đoàn giữ chức Trưởng ban. Ngày 9-11-1946 cũng là ngày đánh dấu mốc cụ Nguyễn Văn Tố hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình trên cương vị Trưởng ban Thường trực QH.

Như vậy, trên cương vị Trưởng ban Thường trực QH với thời gian hơn 8 tháng (2-3-1946 / 9-11-1946), cụ Nguyễn Văn Tố đã có những đóng góp to lớn với cách mạng Việt Nam. Hoạt động của QH trong thời gian cụ Nguyễn Văn Tố làm Trưởng ban Thường trực QH đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng dân tộc và nhân dân cả nước, đã đưa ra được những quyết sách lớn vì nước, vì dân.

Đối với lịch sử QH, cụ Nguyễn Văn Tố là người giữ trọng trách Trưởng ban Thường trực QH đầu tiên, trong giai đoạn đầu thành lập QH, đặt nền móng cho tổ chức và hoạt động của QH Việt Nam sau này. Các thế hệ ĐBQH sẽ tiếp tục kế thừa và phát huy những giá trị mà cụ để lại trong công cuộc tiếp tục cải tiến, đổi mới nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của QH ngày nay.

NGUYỄN MẠNH HÙNG (Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội)