Anh Nguyễn Hoàng Phương (40 tuổi, quê Quảng Ninh) là giáo viên dạy tiếng Việt và phiên dịch tại Vientiane (Lào). Trước đó, anh đã được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng vì nghĩ mình còn trẻ, sức khỏe tốt nên việc dùng thuốc không đều đặn.

Khoảng 0 giờ một ngày tháng 12-2025, anh đột ngột xuất hiện cơn đau đầu dữ dội kèm nôn liên tục. Chị Vân Anh, vợ anh, lập tức đưa chồng đến bệnh viện cấp cứu.

Hai bệnh viện tư nhân tại Lào lần lượt tiếp nhận người bệnh. Kết quả chụp cắt lớp cho thấy một ổ chảy máu lớn ở tiểu não - vùng nằm sát thân não, trong khoang sọ hẹp gọi là hố sau. Khối máu tụ chèn ép trực tiếp vào thân não và bít đường lưu thông dịch não tủy, gây giãn não thất cấp. Tri giác của anh Phương xấu đi từng giờ. Chị Vân Anh xin chuyển chồng sang Bệnh viện Quân đội 103 (Lào). Sau hai ngày điều trị nội khoa, tình trạng của anh tiếp tục diễn biến nặng hơn, rơi vào hôn mê sâu.

Các bác sĩ khi đó đều đưa ra tiên lượng rất dè dặt. Quãng đường từ Lào về Việt Nam chủ yếu là đèo dốc, việc rung lắc và thay đổi độ cao có thể khiến huyết áp, áp lực nội sọ dao động mạnh, làm chảy máu tái phát hoặc gây tụt hạnh nhân tiểu não qua lỗ chẩm, đe dọa tính mạng. Người bệnh có nguy cơ không qua khỏi ngay trong quá trình vận chuyển.

Sau khi được các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cấp cứu thành công, bệnh nhân đã bình phục và trở về cuộc sống thường ngày. 

Chị Vân Anh quyết định đưa chồng về Việt Nam. Thủ tục thông quan khẩn được hoàn tất ngay trong đêm. Xe cấp cứu đưa anh Phương đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nghệ An để hồi sức ban đầu rồi tiếp tục hành trình ra Hà Nội.

Anh Phương được đưa thẳng vào Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê sâu, điểm Glasgow chỉ còn 8 điểm. Nếu không được giải ép kịp thời, nguy cơ tử vong gần như chắc chắn.

Tại đây, các bác sĩ tiến hành dẫn lưu não thất ra ngoài để giải quyết tình trạng giãn não thất cấp, nhanh chóng kiểm soát áp lực nội sọ và giải phóng thân não khỏi tình trạng chèn ép.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: "Chảy máu tiểu não thể tích máu tụ lớn kèm hôn mê là một trong những thể đột quỵ nguy kịch nhất. Hố sau rất chật, chỉ cần vài mililít máu tăng thêm cũng đủ đẩy hạnh nhân tiểu não tụt qua lỗ chẩm, chèn ép trung khu hô hấp và tuần hoàn. Ranh giới giữa hồi phục và tử vong đôi khi chỉ tính bằng phút. Điều giúp chúng tôi giành lại cơ hội sống cho người bệnh là mô hình điều trị khép kín, từ chẩn đoán, dẫn lưu não thất đến hồi sức thần kinh đều được triển khai ngay trong Trung tâm Đột quỵ, không mất thời gian vận chuyển.

Sau can thiệp, tổn thương não ngừng tiến triển, bệnh nhân đáp ứng tốt với hồi sức, dần tỉnh lại, cai được máy thở rồi phục hồi từng chức năng thần kinh. 6 tháng sau ngày vượt qua ranh giới sinh tử, anh Phương đã trở lại Lào, tiếp tục đứng trên bục giảng dạy tiếng Việt và làm công việc phiên dịch. Mới đây, anh còn tự lái xe đưa vợ đi sinh em bé thứ ba rồi tự tay chăm sóc vợ con trong những ngày đầu sau sinh.

Các chuyên gia khuyến cáo, không tự ý bỏ thuốc điều trị tăng huyết áp. Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây vỡ mạch máu não dẫn đến chảy máu não và chảy máu tiểu não. Huyết áp trở về bình thường là nhờ thuốc, không phải dấu hiệu bệnh đã khỏi. Tự ý ngừng thuốc là sai lầm rất thường gặp, nhất là ở người trẻ. Đột quỵ không còn là bệnh của riêng người cao tuổi. Những người từ 30-45 tuổi, làm việc căng thẳng, ít vận động, hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia đều có nguy cơ mắc bệnh. Việc đo huyết áp định kỳ và tầm soát các yếu tố nguy cơ là rất cần thiết.

Khi nghi ngờ đột quỵ, người nhà tuyệt đối không cạo gió, chích máu đầu ngón tay, xoa dầu hoặc chờ người bệnh "tỉnh lại". Mỗi phút chậm trễ là hàng triệu tế bào thần kinh bị tổn thương. Không cho người bệnh ăn hoặc uống bất cứ thứ gì, kể cả thuốc, vì nguy cơ sặc rất cao nếu có rối loạn nuốt. Không tự ý dùng thuốc hạ huyết áp hoặc các loại thuốc "chống đột quỵ" truyền miệng. Hãy gọi 115 và đưa người bệnh đến cơ sở có đơn vị đột quỵ gần nhất.