Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Thể thao dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch là khí hydro sunfua (H₂S), một loại khí độc có thể xuất hiện trong hầm biogas và gây tử vong chỉ trong thời gian rất ngắn nếu hít phải ở nồng độ cao. “H₂S không phải là toàn bộ khí biogas mà là một thành phần có trong hỗn hợp khí biogas được sinh ra trong quá trình phân hủy yếm khí chất thải chăn nuôi. Khi tích tụ ở nồng độ cao trong không gian kín, khí này có thể trở thành “sát thủ vô hình”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cho biết.

Bệnh nhân ngộ độc khí độc trong hầm biogas được điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: DIỆU HIỀN 

Về cơ chế gây độc, H₂S tác động rất nhanh lên cơ thể. Não và tim, hai cơ quan tiêu thụ nhiều oxy nhất sẽ bị tổn thương đầu tiên, khiến người bị ngộ độc nhanh chóng mất ý thức, ngừng hô hấp và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Đáng lưu ý, ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng, khi nồng độ tăng lên trên khoảng 100-150ppm, khí này sẽ làm tê liệt khứu giác chỉ sau thời gian ngắn. Người lao động không còn ngửi thấy mùi và dễ lầm tưởng môi trường đã an toàn, trong khi nồng độ khí độc vẫn tiếp tục tăng. Ở mức rất cao, chỉ sau vài nhịp hít, nạn nhân có thể đột ngột gục ngã, mất ý thức và ngừng thở. Ngoài H₂S, các hầm biogas còn tiềm ẩn nguy cơ thiếu oxy nghiêm trọng do oxy bị tiêu hao trong quá trình phân hủy chất hữu cơ. Vì vậy, ngay cả khi nồng độ H₂S không quá cao, người xuống hầm vẫn có thể bị ngạt do thiếu oxy.

Theo chuyên gia, nguyên tắc quan trọng nhất khi xảy ra sự cố là tuyệt đối không xuống hầm cứu người nếu không có thiết bị bảo vệ hô hấp chuyên dụng. Khẩu trang y tế, khẩu trang vải hay khẩu trang chống bụi đều không có khả năng lọc khí H₂S. Thay vào đó, cần nhanh chóng báo động, gọi lực lượng cứu hộ, mở nắp hầm và thông gió cưỡng bức bằng thiết bị chuyên dụng. Chỉ khi đã kiểm tra nồng độ oxy và khí độc đạt ngưỡng an toàn, hoặc người cứu hộ được trang bị bình thở độc lập cùng dây an toàn, mới được tiếp cận nạn nhân. Sau khi đưa người bị nạn ra khỏi khu vực nguy hiểm, cần nhanh chóng hồi sức tim phổi nếu cần thiết và cho thở oxy 100% trong khi chờ cấp cứu.

Để phòng tránh những tai nạn tương tự, bác sĩ khuyến cáo, cần thay đổi nhận thức trong quá trình sử dụng hầm biogas. Theo đó, trước khi xuống hầm hoặc thực hiện công việc bảo dưỡng, cần sử dụng thiết bị chuyên dụng để kiểm tra nồng độ H₂S, oxy và các loại khí dễ cháy như methane. Đồng thời phải thông gió cưỡng bức liên tục, trang bị dây đai an toàn, không làm việc một mình và luôn có người giám sát ở bên ngoài. Bên cạnh đó, việc tập huấn định kỳ về an toàn lao động, trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và xây dựng quy trình ứng phó khi xảy ra sự cố là những giải pháp cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro. "Điều đau lòng là trong nhiều vụ tai nạn hầm biogas, người tử vong không chỉ là người xuống hầm đầu tiên mà còn có cả những người lao xuống cứu theo phản xạ. Muốn cứu được người khác, trước hết phải bảo đảm an toàn cho chính mình. Chỉ một chút chủ quan cũng có thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng", bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh.