Lâm Đồng nỗ lực về đích sớm trong lấy mẫu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Quy trình chặt chẽ

Theo thống kê của Ban chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS tỉnh Lâm Đồng (Ban chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng), toàn tỉnh hiện có 12 nghĩa trang liệt sĩ với 13.228 phần mộ, trong đó có 11 nghĩa trang cần lấy mẫu với 4.776 phần mộ chưa xác định được thông tin. Qua rà soát dữ liệu của các cơ quan chức năng, Lâm Đồng còn 3.422 liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ, có 2.215 thân nhân liệt sĩ thuộc diện cần thu nhận mẫu ADN để phục vụ đối sánh. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, Quân đội, Công an, y tế và các lực lượng khác.

Thực tế tại Lâm Đồng cho thấy, việc lấy mẫu HCLS gặp rất nhiều khó khăn. Phần lớn nghĩa trang trong tỉnh đã được nâng cấp, tôn tạo nên kết cấu mộ kiên cố, việc khai quật tốn nhiều thời gian, công sức và phải thực hiện hết sức cẩn trọng để không ảnh hưởng đến HCLS bên trong và kết cấu, thẩm mỹ của phần mộ bên ngoài. Khó khăn lớn hơn là nhiều mẫu xương đã phân hủy mạnh, cấu trúc không còn nguyên vẹn, rất khó nhận biết đâu là xương, đâu là răng hay dị vật. Thậm chí nhiều ngôi mộ không lấy được mẫu sinh phẩm, gây khó khăn cho công tác giám định và xác định danh tính liệt sĩ.

Các lực lượng lấy mẫu sinh phẩm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đắk Nông, tỉnh Lâm Đồng.

Không chỉ lấy mẫu, toàn bộ quá trình từ khai quật, chụp ảnh, gắn mã định danh, số hóa thông tin, niêm phong, bảo quản đến bàn giao đều phải bảo đảm tuyệt đối chính xác. Đại tá Nguyễn Thanh Quảng, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh Lâm Đồng, Phó trưởng ban chỉ đạo 515 tỉnh khẳng định, xác định danh tính liệt sĩ là nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt thiêng liêng, không cho phép xảy ra sai sót, nhầm lẫn. Vì vậy, kế hoạch phải được xây dựng và quán triệt chặt chẽ, công tác chuẩn bị phải hết sức chu đáo, từng phần mộ đều được khảo sát kỹ lưỡng, từng cán bộ tham gia lấy mẫu đều được lựa chọn và tập huấn bài bản trước khi thực hiện.

Nỗ lực về đích sớm

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, Ban chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng đã chủ động chuẩn bị từ sớm. Trước khi triển khai đồng loạt, tỉnh tổ chức tập huấn về lấy mẫu, số hóa dữ liệu, quản lý hồ sơ và bàn giao mẫu sinh phẩm; đồng thời tiến hành làm điểm, rút kinh nghiệm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Linh (Lâm Đồng) trước khi nhân rộng trong toàn tỉnh. Tại mỗi điểm, các tổ công tác thực hiện theo quy trình khép kín với nguyên tắc "Một hài cốt, tại một thời điểm" và “Một thời điểm chỉ mở 1 hài cốt” để tuyệt đối không xảy ra tình trạng nhiễm chéo ADN hoặc lẫn mẫu. Mỗi phần mộ được cấp một mã định danh gồm 10 chữ số, gắn với đầy đủ thông tin về vị trí, hình ảnh, hồ sơ và mẫu sinh phẩm. Hệ thống dữ liệu này sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu ADN quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đối sánh và xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới.

Không chỉ chú trọng quy trình kỹ thuật, Ban chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng còn yêu cầu các địa phương bảo đảm tuyệt đối yếu tố tâm linh và sự tôn nghiêm tại các nghĩa trang liệt sĩ. Trước khi tiến hành khai quật, lấy mẫu, ban tổ chức đều tiến hành lễ dâng hoa, dâng hương bày tỏ lòng thành kính, biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thực hiện nghi thức tâm linh theo truyền thống văn hóa dân tộc.

Quy trình lấy mẫu sinh phẩm, số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ ở Lâm Đồng được các lực lượng thực hiện khẩn trương, chặt chẽ.

Đội lấy mẫu HCLS toàn khâu được quán triệt quy trình, yêu cầu kỹ thuật và phân công cụ thể từng phần việc. Sau khi hoàn thành lấy mẫu, hài cốt được an táng trở lại đúng vị trí ban đầu, các phần mộ được vệ sinh sạch sẽ, hoàn trả nguyên trạng bảo đảm bền vững và thẩm mỹ. Theo Đại tá Nguyễn Thanh Quảng, đến nay, Ban chỉ đạo đã hoàn thành việc lấy mẫu ADN tại 9 trong tổng số 11 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Những ngày tới, các lực lượng sẽ triển khai lấy mẫu tại 2 nghĩa trang liệt sĩ còn lại, cụ thể: Lấy mẫu đối với 651 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Lâm Đồng, phường Cam Ly-Đà Lạt, dự kiến từ ngày 13-7 và lấy mẫu đối với 3.431 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận, xã Hồng Sơn, dự kiến từ ngày 10-8.

Song song với việc lấy mẫu hài cốt, Công an tỉnh Lâm Đồng đã triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. Đối với người cao tuổi, đau yếu hoặc đi lại khó khăn, lực lượng chức năng tổ chức các tổ lưu động đến tận nhà lấy mẫu hoặc bố trí phương tiện đưa đón, phấn đấu không bỏ sót bất kỳ trường hợp đủ điều kiện nào.

Các địa phương cũng tiếp tục đẩy mạnh rà soát hồ sơ, xác minh thông tin, đối chiếu danh sách liệt sĩ, thu thập thông tin từ thân nhân, cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử nhằm bổ sung dữ liệu phục vụ công tác giám định ADN. Nhiều đơn vị đã chủ động phối hợp với cựu chiến binh, người dân để tìm kiếm thêm thông tin về những liệt sĩ còn thiếu dữ liệu.

Theo kế hoạch, tỉnh Lâm Đồng sẽ hoàn thành việc lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang liệt sĩ trước ngày 15-11-2026, sớm hơn tiến độ chung của cả nước. Đây không chỉ là quyết tâm hoàn thành một chỉ tiêu chuyên môn mà còn thể hiện trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương đối với các anh hùng liệt sĩ. Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Lâm Đồng, thành viên Ban chỉ đạo 515 tỉnh, chia sẻ: "Đằng sau mỗi mẫu sinh phẩm là một hy vọng đoàn tụ sau nhiều thập niên của mỗi gia đình. Dữ liệu được số hóa hôm nay có thể trở thành chìa khóa giúp một phần mộ chưa biết tên xác định được danh tính, giúp một gia đình khép lại hành trình tìm kiếm người thân kéo dài hàng chục năm. Hành trình xác định danh tính liệt sĩ vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sự chủ động của Ban chỉ đạo 515 tỉnh cùng việc ứng dụng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, Lâm Đồng đang từng bước góp phần thực hiện trọn vẹn đạo lý "uống nước nhớ nguồn", "đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc".