Trong kỷ nguyên số, internet mở ra nhiều cơ hội học tập, sáng tạo và kết nối cho trẻ em, những chủ nhân tương lai của đất nước. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những thách thức ngày càng phức tạp như xâm hại, bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, rò rỉ dữ liệu cá nhân hay tiếp cận nội dung độc hại, có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tinh thần và quá trình phát triển của trẻ.

Nhằm ứng phó hiệu quả với các nguy cơ này, hệ thống pháp luật liên quan đến môi trường mạng đã được hoàn thiện với các đạo luật quan trọng như: Luật Trẻ em, Luật An ninh mạng (sửa đổi), Luật An toàn thông tin mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân... Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 3 nghị định, 1 quyết định và 1 quy chế phối hợp liên ngành về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; phê duyệt Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em giai đoạn 2021-2030; Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021-2025” nhằm cụ thể hóa các văn bản quốc tế và các tuyên bố của ASEAN về bảo vệ trẻ em.

Cần xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em. Ảnh: DIỆP CHÂU 

Việt Nam đặc biệt coi trọng truyền thông, giáo dục và nâng cao năng lực số như một giải pháp trọng tâm. Công nghệ chỉ thực sự an toàn khi con người có đủ hiểu biết, kỹ năng để sử dụng nó một cách chủ động và có trách nhiệm. Các chương trình tập huấn, bồi dưỡng kiến thức được triển khai rộng rãi tới cán bộ, giáo viên, cha mẹ và chính trẻ em, góp phần giúp họ nhận diện rủi ro, ứng xử văn minh, biết cách tự bảo vệ mình trên môi trường mạng. Các chiến dịch như “Không một mình-Cùng nhau an toàn trực tuyến”, “vaccine số”, hay Cuộc thi “Học sinh với an toàn thông tin” đã lan tỏa thông điệp về văn hóa sử dụng internet nhân văn, tôn trọng và bao dung, hướng tới hình thành môi trường mạng lành mạnh để trẻ em được bảo vệ, được lắng nghe và phát triển toàn diện.

Cùng với hoàn thiện thể chế, các mô hình hỗ trợ trẻ em trên không gian mạng được triển khai hiệu quả. Việt Nam đã thiết lập “Mạng lưới ứng cứu, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng”, “Câu lạc bộ Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng”, kết nối đồng bộ với Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để tiếp nhận, xử lý các vụ việc liên quan. Các cơ quan chức năng tăng cường phối hợp trong phòng ngừa, điều tra, xử lý hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em. Nhiều biện pháp kỹ thuật và nghiệp vụ được các đơn vị chuyên trách về an ninh mạng triển khai nhằm phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi gây hại. Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, internet, mạng xã hội được yêu cầu nâng cao trách nhiệm xã hội, chủ động kiểm soát nội dung, ngăn chặn truy cập đến thông tin độc hại, chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em.

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao gia tăng và mang tính xuyên biên giới, Việt Nam coi hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt. Việt Nam thường xuyên phối hợp với các cơ quan thực thi pháp luật và tổ chức quốc tế, đặc biệt trong khuôn khổ Interpol để nâng cao năng lực, chia sẻ kinh nghiệm, thông tin và công nghệ. Đồng thời, chủ động thúc đẩy các cơ chế, hiệp định song phương, đa phương và duy trì hợp tác chặt chẽ với các tổ chức quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em. Qua đó, đóng góp tích cực vào nỗ lực chung vì một môi trường mạng an toàn toàn cầu.

Bên cạnh những kết quả quan trọng, theo Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vẫn còn đối mặt nhiều khó khăn như phương thức phạm tội ngày càng tinh vi; kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế; việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các quốc gia còn vướng mắc; nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này chưa đáp ứng yêu cầu. Điều đó đòi hỏi tiếp tục tăng cường hợp tác, đầu tư, đổi mới phương thức bảo vệ trẻ em trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.

Với tinh thần trách nhiệm và đoàn kết quốc tế, Việt Nam cam kết tiếp tục tham gia chủ động, hiệu quả vào các cơ chế hợp tác toàn cầu về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. “Chúng tôi mong muốn các quốc gia, tổ chức quốc tế và các nền tảng số cùng tăng cường trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính sách, pháp luật, thúc đẩy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp công nghệ, đồng thời mở rộng các cơ chế hợp tác nhằm ứng phó hiệu quả với tội phạm mạng xuyên quốc gia. Việt Nam sẵn sàng phối hợp đào tạo, nâng cao năng lực, chuyển giao và ứng dụng công nghệ mới, góp phần bảo vệ trẻ em tốt hơn trong kỷ nguyên số. Bằng nỗ lực chung và cam kết hành động mạnh mẽ, chúng ta có thể xây dựng một không gian mạng nơi mọi trẻ em đều được tôn trọng, bảo vệ và trao quyền để phát huy tối đa tiềm năng của mình”, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh.