Trong bài tham luận, PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đã chia sẻ ba thông điệp về phát triển văn hóa và con người Việt Nam.

Thứ nhất, văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển, mà phải trở thành một trụ cột của phát triển. Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn nêu rõ, chúng ta đã nói từ lâu rằng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Nhưng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đưa nhận thức ấy lên một bước mới khi xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững đất nước.

 PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương trình bày tham luận tại hội thảo.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn nhận định đây là một thay đổi rất căn bản. Nếu văn hóa là trụ cột, thì văn hóa phải có mặt ngay từ đầu trong các quyết sách về kinh tế, đô thị, giáo dục, khoa học - công nghệ, môi trường và đối ngoại.

“Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là trụ cột của phát triển, là một động lực tăng trưởng mới và phải hiện diện trong mọi quyết sách. Tôi rất tâm đắc với chữ “hiện diện”. Bởi phát triển cuối cùng không chỉ để có thêm của cải, mà để con người sống tốt hơn, tử tế hơn, sáng tạo hơn và có niềm tin hơn vào tương lai”, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Thứ hai, phải chuyển các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia. Theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, đất nước chúng ta không thiếu tài nguyên văn hóa, nhưng vấn đề là làm thế nào để những giá trị ấy đi vào đời sống bằng những con đường mới. Khi văn hóa đi vào sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm một cách có trách nhiệm, chúng ta không làm văn hóa “thấp đi” mà chúng ta đang mở rộng đời sống của văn hóa.

Tinh thần ấy cần được kết nối giữa Nghị quyết 80 về văn hóa với Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Văn hóa muốn trở thành động lực thì phải gặp công nghệ, gặp thị trường, gặp thể chế và gặp thế giới.

Thứ ba, muốn văn hóa trở thành động lực, chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển văn hóa. Theo PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Nhà nước không thể sáng tạo thay nghệ sĩ, không thể kinh doanh thay doanh nghiệp và cũng không thể áp đặt thị hiếu cho công chúng. Nhưng Nhà nước có thể kiến tạo môi trường để những ý tưởng tốt có cơ hội trở thành giá trị: Hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền tác giả, phát triển thị trường văn hóa minh bạch, tạo cơ chế tài chính phù hợp, xây dựng dữ liệu và hạ tầng văn hóa số, khuyến khích hợp tác công - tư và nuôi dưỡng tài năng trẻ.

 Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: quochoi.vn

PGS, TS Bùi Hoài Sơn cũng đã nhắc lại những định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Số hóa di sản không chỉ để lưu trữ, mà phải để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển” và khẳng định, đó chính là tinh thần cần theo đuổi: Không đóng băng văn hóa trong quá khứ, mà làm cho những giá trị đã được lịch sử chắt lọc tiếp tục sinh sôi trong đời sống mới.

PGS, TS Bùi Hoài Sơn nhận định, kỷ nguyên mới đòi hỏi chúng ta chuyển từ câu hỏi “chúng ta có những giá trị văn hóa gì?” sang câu hỏi “chúng ta làm gì để những giá trị ấy tạo ra sức mạnh cho đất nước?”.

Sức mạnh ấy trước hết nằm ở con người, mỗi con người Việt Nam có bản lĩnh nhưng cởi mở, căn cốt văn hóa nhưng giàu khả năng sáng tạo, tự tin hội nhập nhưng không đánh mất mình.

Sức mạnh ấy cũng nằm ở những di sản được sống cùng hiện tại, những tác phẩm chạm đến trái tim công chúng, ở những doanh nghiệp biết biến sáng tạo thành giá trị, ở những thành phố biết dùng văn hóa để nâng cao chất lượng sống và ở một quốc gia biết dùng văn hóa để xây dựng niềm tin, hình ảnh và vị thế.