NSND Ngô Mạnh Lân: “Thể hiện đề tài về bộ đội phải có thần thái”

NSND Ngô Mạnh Lân không chỉ là một nhà nghiên cứu điện ảnh, đạo diễn phim hoạt hình, một người thầy, một nhà khoa học mà còn là một họa sĩ. Sinh năm 1934 tại Hà Nội, ông đến với mỹ thuật từ rất sớm, 16 tuổi ông tham gia khóa học đầu tiên của Trường mỹ thuật Việt Nam trên núi rừng Việt Bắc. Tốt nghiệp, ông vào phục vụ trong quân đội, từng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ và có nhiều ký họa về chiến tranh.

Nhắc đến các tác phẩm tranh của ông, người ta không thể quên: Trước giờ xuất kích (1964, sơn dầu), Nữ dân quân ngoại thành (1968, sơn dầu), Chiến sĩ Điện Biên (2000, sơn dầu), Chuẩn bị đánh đồn A1... cùng một số tranh hình tượng thiếu nữ, phong cảnh, tĩnh vật vẽ ở trong nước và ở Nga.

Năm 1954,  tốt nghiệp khóa Mỹ thuật kháng chiến, ông được cử đi học ở Liên Xô (cũ). Khởi đầu sự nghiệp là một họa sĩ, cuộc đời của ông gắn bó với phim hoạt hình, làm việc tại xưởng phim hoạt họa búp bê Việt Nam (nay là Hãng phim hoạt hình Việt Nam).

NSND Ngô Mạnh Lân với tác phẩm “Bộ đội Cụ Hồ-truyền thống vẻ vang”.

Trong sự nghiệp làm phim của mình, NSND Ngô Mạnh Lân đã cho ra đời 17 bộ phim hoạt hình. Một trong những bộ phim đầu tay nhưng đã khẳng định tài năng của ông đó là “Mèo con” (dựa theo truyện ngắn “Cái Tết của mèo con” của nhà văn Nguyễn Đình Thi), ngoài ra còn rất nhiều bộ phim đã đoạt giải và để lại ấn tượng sâu sắc cho khán giả như: “Chuyện ông Gióng”, “Con sáo biết nói”, “Những chiếc áo ấm”...

Không chỉ đóng góp cho hoạt hình Việt Nam những bộ phim hấp dẫn mà ông còn đưa ra sáng kiến chuyển từ cách gọi phim hoạt họa thành hoạt hình. Chính ông là người đầu tiên vẽ Dế mèn (truyện ngắn “Dế mèn phiêu lưu ký” của nhà văn Tô Hoài) vào năm 1959, khi “Dế mèn phiêu lưu ký” lần đầu tiên xuất bản bằng tiếng Nga và ông đang học ở Liên Xô (cũ).

Ngoài ra ông còn có những tác phẩm minh họa tranh truyện được đông đảo thiếu nhi Việt Nam yêu thích như: Trê cóc, Tú Uyên...

Trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật, ông có nhiều đóng góp tích cực trong sáng tác và nghiên cứu giảng dạy ở hai lĩnh vực chủ yếu là phim hoạt hình và đồ họa ứng dụng. Là một trong những người có công đầu xây dựng nền móng hội họa nghệ thuật Việt Nam, ông từng tham gia làm nhiều phim hoạt hình và giành giải thưởng lớn trong nước và quốc tế.

Với tác phẩm “Bộ đội Cụ Hồ-truyền thống vẻ vang”, NSND Ngô Mạnh Lân là họa sĩ cao tuổi nhất có tác phẩm tham dự triển lãm.  Ông chia sẻ về những kỷ niệm gắn bó với thời kỳ kháng chiến, về những khó khăn thực hiện tác phẩm khi bước vào độ tuổi 80. Lấy ý tưởng về hai sự kiện quan trọng nhất là chiến thắng Điện Biên Phủ và giải phóng hoàn toàn miền Nam 30-4-1975, ông đã thể hiện niềm vui, sự hân hoan của cả dân tộc khi cuộc kháng chiến thắng lợi.

Với chất liệu bột màu, sự tinh tế trong từng nét bút và quan trọng hơn hết là ông đã hóa thân thành chính nhân vật để cảm nhận, để sáng tác, bức tranh đã hiện lên sống động và chân thực, làm người xem như sống lại với chiến thắng năm xưa dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyễn Giáp. NSND Ngô Mạnh Lân chia sẻ: “Cái khó khi thể hiện đề tài bộ đội là làm sao thể hiện được các nhân vật có thần thái, có hồn, từ điệu bộ cho đến gương mặt”.

Những tác phẩm của ông sẽ sống mãi với thời gian. Đó là những tài sản văn hóa nghệ thuật đầy giá trị trong cuộc đời người nghệ sĩ.

Bài, ảnh: THÚY NGUYỄN – LAN ANH