QĐND - Trong kho tàng các giá trị văn hóa của dân tộc Việt Nam thì tiềm năng sức mạnh từ Chiến thắng Điện Biên Phủ là vô tận, nó như một điểm sáng góp phần khơi dậy ý chí, quyết tâm cho các thế hệ hôm nay. Nhân kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ và hưởng ứng Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” của quân đội thì vấn đề khơi nguồn sức mạnh văn hóa dân tộc từ Chiến thắng Điện Biên Phủ vào mỗi cán bộ, chiến sĩ quân đội ta trong tình hình mới có ý nghĩa quan trọng và cần thiết.

Tiếp cận, đánh giá Chiến thắng Điện Biên Phủ có thể ở nhiều phương diện khác nhau, nhưng ở phương diện văn hóa - sức mạnh văn hóa dân tộc thì nó có tính bao trùm và ở trình độ cao nhất. Chỉ có cách tiếp cận từ góc độ văn hóa dân tộc mới có thể lý giải và thấy hết tầm vóc lớn lao của Chiến thắng Điện Biên Phủ. Có thể thấy, Chiến thắng Điện Biên Phủ không đơn thuần là vấn đề quân sự, tài thao lược về nghệ thuật quân sự, mà cơ bản và cốt lõi là vấn đề văn hóa, sức mạnh văn hóa dân tộc Việt Nam. Không hiểu được điều đó, cho nên nhiều học giả phương Tây cho đến nay vẫn chưa giải thích được tại sao đối với một đội quân nhà nghề, thiện chiến, có tướng giỏi, quân hùng, có vũ khí phương tiện chiến tranh hiện đại mà vẫn bị thất bại thảm hại ở Điện Biên Phủ.

Đại tá Nguyễn Khắc Tiếp (91 tuổi, bên trái), CCB Điện Biên Phủ viếng thăm Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 4-5-2014, gặp rất nhiều người, nhiều miền quê, nhiều thế hệ tỏ lòng kính trọng. Trong số ấy, có các CCB chống Mỹ, họ gặp nhau nghẹn ngào, vui sướng như gặp người thân. Ảnh: Xuân An.

Không phủ nhận vai trò những nhân tố khác trong chiến tranh, nhưng với dân tộc ta đánh giặc bằng sức mạnh của văn hóa là quan trọng nhất, là nét độc đáo nhất có một không hai trên thế giới. Tư tưởng: Đem đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo (Nguyễn Trãi) đã thể hiện rõ sức mạnh văn hóa dân tộc trong chiến tranh. Khái quát ấy không chỉ là sự tổng kết lịch sử mấy nghìn năm dựng nước gắn liền với giữ nước, mà còn là một định hướng cho các thế hệ sau tiếp nối, kế thừa, phát huy. Đến Quang Trung đánh giặc không phải vì địa vị Hoàng đế của mình, mà vì giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ta. Đánh cho để dài tóc, đánh cho để răng đen... đã phản ánh giá trị văn hóa và sức mạnh văn hóa dân tộc rất sâu sắc.

Truyền thống đánh giặc bằng sức mạnh văn hóa đã phát triển đến đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cũng tô thắm truyền thống đánh giặc bằng sức mạnh văn hóa dân tộc. Trên thế giới chưa có cuộc cách mạng xã hội nào giành thắng lợi mà ít tốn xương máu của quần chúng nhân dân như trong cuộc cách mạng này. Đó là nhờ sức mạnh của chính nghĩa, của sức mạnh văn hóa dân tộc, của toàn dân đánh giặc. Tiếp nối truyền thống đó, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược đã làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954) "Lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu" (Tố Hữu). Ở đó đã hội tụ, kết tinh toàn bộ những giá trị, những nhân tố tạo nên sức mạnh văn hóa dân tộc Việt Nam trong cuộc đọ sức về quân sự một cách quyết liệt và cuối cùng thắng lợi thuộc về nhân dân ta. Việt Minh chấp nhận thách đố của thực dân Pháp thực hiện trận quyết chiến chiến lược ở Điện Biên Phủ cũng xuất phát từ căn nguyên văn hóa. Biểu hiện sự chấp nhận này như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng. Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa”. Diễn biến của Chiến dịch Điện Biên Phủ cho thấy vai trò của sức mạnh văn hóa dân tộc Việt Nam rất to lớn, bởi đã huy động tối đa những tiềm năng sức mạnh vật chất và tinh thần, đặc biệt là truyền thống văn hóa cho thực hiện mục đích hòa bình, độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội. Kết cục của Chiến dịch Điện Biên Phủ, những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc ta lại được nhân lên và được lan tỏa không chỉ trong nước, mà còn trên toàn thế giới. Những tù, hàng binh quân đội Pháp được hưởng chính sách khoan hồng, khoan dung, độ lượng của dân tộc ta đã làm cho họ và cả thế giới phương Tây phải kính phục.

Noi gương các thế hệ cha anh, đặc biệt các thế hệ tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, các thế hệ hôm nay hướng tới những chiến thắng tầm vóc như Chiến thắng Điện Biên Phủ trong sự nghiệp đổi mới đất nước ở lĩnh vực kinh tế, khoa học, công nghệ, giáo dục hay bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc,… Để có được những chiến thắng tầm vóc như Chiến thắng Điện Biên Phủ trong điều kiện hiện nay, chúng ta vẫn phải hội tụ được sức mạnh có tính tổng hợp và cơ bản là sức mạnh từ văn hóa dân tộc có tính đặc sắc Việt Nam.

Đối với quân đội ta, Cuộc vận động "Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” đã và đang được hưởng ứng một cách sâu rộng trong toàn quân. Vấn đề khơi dậy sức mạnh văn hóa dân tộc trong Chiến thắng Điện Biên Phủ là một phương diện, một nội dung cụ thể cho cuộc vận động này có kết quả thiết thực. Biểu tượng Bộ đội Cụ Hồ được xuất hiện trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và nó được phát triển đến đỉnh cao nhất là ở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Những tấm gương lấy thân mình lấp lỗ châu mai; lấy thân mình chèn pháo; lấy thân mình làm giá súng và toàn bộ ý chí sẵn sàng hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc, của cả nước ra trận đã đưa biểu tượng văn hóa Bộ đội Cụ Hồ đến đỉnh cao nhất.

Khơi dậy sức mạnh văn hóa dân tộc trong Chiến thắng Điện Biên Phủ để thực hiện thắng lợi cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thì trước hết mỗi cán bộ, chiến sĩ tự giáo dục, rèn luyện để làm sống lại những hình ảnh ấy trong điều kiện mới hiện nay. Những đức tính hy sinh, lòng dũng cảm của Bộ đội Cụ Hồ ở Chiến dịch Điện Biên Phủ vẫn có thể xuất hiện ở những cán bộ, chiến sĩ quân đội ta hiện nay. Khơi dậy, làm lan tỏa những giá trị từ những tấm gương về đức tính hy sinh của Bộ đội Cụ Hồ trong Chiến dịch Điện Biên Phủ để hun đúc, phát triển tinh thần chiến đấu bảo vệ từng tấc đất, từng vùng trời, vùng biển, biên giới, hải đảo… của Tổ quốc trong tình hình mới. Tinh thần, sức mạnh văn hóa dân tộc trong Chiến thắng Điện Biên Phủ đã sản sinh ra những cán bộ, chiến sĩ sẵn sàng đối mặt với hy sinh trong thời bình. Mỗi hành động anh dũng trong giúp dân chống thiên tai, giải phóng những mảnh đất đang còn bom, mìn, vật nổ phục vụ cho phát triển kinh tế, quốc kế dân sinh cũng đang tỏa sáng những giá trị văn hóa trong tình hình mới.

Tinh thần, sức mạnh văn hóa dân tộc trong Chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn có thể tôi luyện các thế hệ cán bộ, chiến sĩ vươn tới những đỉnh cao trí tuệ của thời đại, nắm bắt khoa học công nghệ hiện đại, sử dụng vũ khí công nghệ cao để vươn xa tầm bảo vệ độc lập chủ quyền dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ. Những cống hiến ấy không phải chỉ là vấn đề trí tuệ, mà còn là vấn đề văn hóa. Ngoài nguồn sức mạnh của trí tuệ còn phải có nguồn sức mạnh từ tầng sâu, chiều cao, bề rộng của văn hóa dân tộc, đặc biệt là sức mạnh văn hóa dân tộc.

Chiến thắng Điện Biên Phủ sẽ từng bước đi vào chiều sâu của lịch sử, nó trường tồn trên con đường đi đến tương lai tươi sáng của dân tộc, bởi sự tiếp nối và phát huy không ngừng của các thế hệ khác nhau. Mỗi con người, mỗi cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang, trong quân đội cần xác định cho mình trách nhiệm tôn vinh và tiếp nối truyền thống Điện Biên Phủ bằng những suy nghĩ, thái độ, động cơ và hành vi cụ thể để làm cho văn hóa dân tộc không ngừng được làm giàu giá trị trong tình hình mới.

Đại tá, TS NGUYỄN VĂN THANH