Những công việc ấy thường cần nguồn lực không hề nhỏ, trong khi ngân sách nhà nước khó có thể đáp ứng mọi nhu cầu. Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam là một trong số ít quỹ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa được hình thành nhằm kết nối sự đóng góp của tổ chức, cá nhân với những hoạt động cụ thể trong lĩnh vực di sản.

Ê kíp sử dụng công nghệ livestream để giới thiệu về chùa Quan Âm (TP Hồ Chí Minh). 

Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 1260/QĐ-BNV ngày 12-11-2013 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đây là quỹ xã hội hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, có phạm vi hoạt động toàn quốc, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Nguồn lực của quỹ được hình thành từ đóng góp ban đầu của các sáng lập viên, nguồn vận động tài trợ và sự đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật.

PGS, TS Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam, cho biết: “Từ khi thành lập đến nay, đây là quỹ xã hội ngoài công lập duy nhất về di sản văn hóa có phạm vi hoạt động toàn quốc. Quỹ do những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa và những người yêu di sản cùng gây dựng với mục đích nâng cao nhận thức của người dân, giáo dục tình yêu di sản và huy động nguồn lực hỗ trợ các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa”.

Trong 13 năm hoạt động, quỹ đã tài trợ hơn 10 tỷ đồng cho các hoạt động di sản văn hóa trên cả nước. Giá trị của mô hình không chỉ nằm ở số tiền đã huy động mà còn ở khả năng kết nối nhà đầu tư với chủ sở hữu và đơn vị quản lý di sản. Thông qua vai trò trung gian này, nguồn lực xã hội được đưa đến những địa chỉ và nhu cầu cụ thể, thay vì dừng lại ở những lời kêu gọi chung.

Quỹ đã phối hợp, hỗ trợ hoạt động tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Hà Nội; Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải tại Thái Nguyên; Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt ở Vĩnh Long và nhiều chương trình của Hội Di sản văn hóa Việt Nam. Những hoạt động này cho thấy phạm vi hỗ trợ của Quỹ không bó hẹp trong việc tu bổ di tích mà còn hướng tới bảo tồn không gian văn hóa, phát huy giá trị cộng đồng và lan tỏa nhận thức về di sản.

Trong những năm gần đây, Quỹ mở rộng hoạt động sang số hóa, giáo dục trải nghiệm và truyền thông cộng đồng thông qua chương trình dLocals quảng bá di sản, văn hóa và sản phẩm địa phương trên nền tảng số; bộ thẻ HeritageFlash XR ứng dụng công nghệ thực tế ảo để giới thiệu Hoàng thành Thăng Long, vịnh Hạ Long; Cuộc thi “Di sản văn hóa Việt Nam qua hội họa”; ra mắt Câu lạc bộ Di sản văn hóa tiếng Việt; cùng các hoạt động xuất bản sách ảnh, thúc đẩy văn hóa đọc, khởi nghiệp gắn với di sản và tổ chức sự kiện cộng đồng.

Những dự án này cho thấy bảo tồn di sản ngày nay không chỉ diễn ra tại nơi di sản hiện hữu. Khi được số hóa, được kể lại bằng ngôn ngữ hội họa, giáo dục trải nghiệm hoặc truyền thông trực tuyến, di sản có thể tiếp cận các nhóm công chúng mới, đặc biệt là người trẻ.

Sang nhiệm kỳ thứ ba, giai đoạn 2024-2029, Quỹ đặt mục tiêu củng cố tổ chức, phát triển nguồn vốn và đa dạng hóa hoạt động; tiếp tục hướng tới vai trò là đầu mối kết nối nhà đầu tư với chủ sở hữu di sản, đồng thời phối hợp thực hiện các chương trình, dự án và sự kiện để vừa bảo toàn vốn, vừa tạo thêm kinh phí cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.