Những điểm nhấn và dấu ấn

Đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương là định hướng quan trọng được Đại hội XIII của Đảng ta xác định nhằm phát huy tối đa vai trò của công tác đối ngoại trong các cơ chế quốc tế đa phương, từ đó tăng cường sức mạnh tổng hợp của đất nước.

Trên cơ sở định hướng đó, ngoại giao đa phương những năm gần đây được triển khai một cách chủ động, bài bản song cũng rất linh hoạt, ghi dấu ấn đậm nét. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, tình hình khu vực và thế giới liên tiếp chứng kiến những biến động trên nhiều lĩnh vực, từ thiên tai, đại dịch và những thách thức an ninh phi truyền thống đến xung đột, chiến tranh, cạnh tranh thương mại gay gắt; cùng với đó là sự thay đổi về chính sách của một số nước. Trước những khó khăn, thử thách của thời cuộc càng khẳng định giá trị của những thành tựu mà ngoại giao đa phương đã gặt hái được.

Đoàn Việt Nam dự Hội nghị ASEAN - Anh diễn ra tháng 7-2025 ở Malaysia. Ảnh: Bộ Ngoại giao 

Thông qua việc tham gia một cách chủ động và phát huy vai trò tại các cơ chế đa phương quan trọng của khu vực và toàn cầu như APEC, ASEAN... và đặc biệt là Liên hợp quốc, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm, đóng góp hiệu quả vào công việc chung của cộng đồng quốc tế và thúc đẩy hợp tác đa phương. Với uy tín và kinh nghiệm được tích lũy trong những lần tham gia trước đây, Việt Nam tiếp tục được bầu đảm nhiệm các vai trò quan trọng, điển hình là: Thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025; thành viên Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) nhiệm kỳ 2021-2023; thành viên Hội đồng Chấp hành Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ nhiệm kỳ 2025-2027... Đồng thời, Việt Nam đã tổ chức thành công các sự kiện mang tầm quốc tế như Diễn đàn Tương lai ASEAN, Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam hay gần đây nhất là Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng vào năm 2025...

Việc Tổng thư ký Liên hợp quốc thăm chính thức Việt Nam hai lần trong nhiệm kỳ qua là minh chứng rõ nét cho sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với đóng góp và uy tín của Việt Nam.

Các hoạt động ngoại giao đa phương thời gian qua của Việt Nam không chỉ góp phần đắc lực vào việc bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc mà còn tích cực thúc đẩy những quan tâm, nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế nhằm gìn giữ hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển và đề cao luật pháp quốc tế. Đặc biệt, từ vai trò “nhân tố tham gia”, Việt Nam đã chủ động đóng góp tích cực vào việc xây dựng luật lệ quốc tế, phương thức hoạt động của các cơ chế đa phương và giải quyết hiệu quả các vấn đề mang tính toàn cầu, đồng thời mở rộng tham gia vào các hoạt động đa phương như gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cứu trợ, cứu nạn...

Cũng trong 5 năm qua, mạng lưới quan hệ đối tác của Việt Nam tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện. Chỉ riêng trong năm 2025, Việt Nam đã nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện với 5 quốc gia, bao gồm New Zealand, Indonesia, Singapore, Thái Lan và Vương quốc Anh, nâng tổng số nước có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện lên 14 quốc gia, trong đó có toàn bộ 5 quốc gia là Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Đây là những thành tựu nổi bật và quan trọng của ngoại giao song phương, nhưng cũng mở ra không gian rộng lớn hơn để ngoại giao đa phương tiếp tục triển khai các nhiệm vụ chiến lược của mình.

Ngoại giao đa phương song hành cùng sự phát triển của đất nước trên nhiều lĩnh vực, nhưng trong nhiệm kỳ 2021-2026, nổi bật nhất là đóng góp vào nỗ lực mở rộng hợp tác quốc tế về kinh tế. Trên nền tảng các mối quan hệ song phương cũng như mạng lưới rộng lớn các cơ chế hợp tác, liên kết kinh tế đa phương và các hiệp định thương mại tự do đã tham gia hoặc ký kết, các hoạt động ngoại giao kinh tế không chỉ giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định, đẩy mạnh xuất khẩu sau đại dịch Covid-19, mà còn thu hút thêm nhiều dự án FDI giá trị lớn, đa dạng hóa thị trường và đem tới những cơ hội mới về thương mại, đầu tư. Đặc biệt, ngoại giao kinh tế hiện còn đóng vai trò là kênh kết nối Việt Nam tham gia các cơ chế mới và thúc đẩy hợp tác với các nước phát triển trong các lĩnh vực được kỳ vọng sẽ thay đổi bộ mặt của đất nước trong tương lai như: Trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ, cơ sở hạ tầng, dịch vụ tài chính, y tế...

Phát huy vai trò "tiên phong, trọng yếu, thường xuyên"

Tại Hội nghị tổng kết công tác ngành ngoại giao năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, trên cơ sở những yêu cầu lớn của đất nước trong giai đoạn mới, Đảng và Nhà nước đặt kỳ vọng rất lớn vào công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế sẽ phát huy vai trò "tiên phong, trọng yếu, thường xuyên" như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo. Điều này đặt ra những yêu cầu mới và nhiệm vụ nặng nề hơn với công tác đối ngoại nói chung và ngoại giao đa phương nói riêng trong những năm tới.

Nêu quan điểm tại một hội nghị quốc tế về ngoại giao đa phương của Việt Nam diễn ra tại Hà Nội hồi đầu tháng 12-2025, các chuyên gia cho rằng, để nâng tầm ngoại giao đa phương đến năm 2045, Việt Nam cần tăng cường thực lực quốc gia, nguồn nhân lực chất lượng cao, sức mạnh mềm và thể chế hiện đại. Cũng có ý kiến cho rằng cần xây dựng một nền ngoại giao mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống thông qua củng cố sức mạnh quốc gia, đặc biệt ở các trụ cột chính như kinh tế, quốc phòng và khoa học, công nghệ. Cùng với đó, phải kiên định nguyên tắc nhưng linh hoạt trong cách triển khai và phải giữ hình ảnh một quốc gia trách nhiệm, khách quan và công bằng khi triển khai các hoạt động ngoại giao đa phương.

Tuy nhiên, cụ thể và hữu hình nhất là trong những năm tới, ngoại giao đa phương phải khai thác hiệu quả tiềm năng của các khuôn khổ quan hệ và cơ chế mà Việt Nam đã thiết lập hoặc tham gia.

Có thể khẳng định rằng, kể từ Đại hội XIII đến nay, các hoạt động ngoại giao đa phương của Việt Nam tiếp tục có những đóng góp thiết thực vào việc bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của đất nước, đồng thời củng cố vững chắc hơn nữa môi trường hòa bình, ổn định và huy động thêm các nguồn lực bên ngoài phục vụ cho phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Khi Việt Nam cũng như thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi, ngoại giao đa phương được kỳ vọng sẽ phát huy sức bật những năm qua để tiếp tục khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng trong chính sách đối ngoại của đất nước.

(còn nữa)