Năm bài học kinh nghiệm lớn từ 40 năm đổi mới: Giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng

Bài học kinh nghiệm thứ hai được Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ. Đề cao trách nhiệm, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu”.

Một trong năm bài học kinh nghiệm lớn từ 40 năm đổi mới là giữ vững vai trò lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng. Ảnh minh họa: vov.vn

Trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường; yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao; những thách thức mới của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số đặt ra ngày càng gay gắt, thì việc giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh của dân tộc.

Tổng kết thực tiễn đổi mới cho thấy, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý; kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở; đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là người đứng đầu - chính là nội dung cốt lõi của bài học thứ hai, có ý nghĩa nền tảng và lâu dài đối với sự nghiệp cách mạng.

Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Lịch sử cách mạng Việt Nam là lịch sử của sự lãnh đạo tài tình, kiên định và sáng tạo của Đảng. Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các cuộc kháng chiến chống xâm lược, đến sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, tất cả đều khẳng định không có sự lãnh đạo của Đảng, không có thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, yêu cầu đặt ra không chỉ là lãnh đạo đúng, mà còn phải lãnh đạo có hiệu quả, có uy tín và năng lực tổ chức thực hiện cao. Đảng vừa là lực lượng lãnh đạo, vừa là lực lượng cầm quyền, chịu trách nhiệm trước nhân dân và lịch sử về mọi quyết sách phát triển đất nước. Điều đó đòi hỏi Đảng phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và bản lĩnh chính trị. Vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng thể hiện tập trung ở việc hoạch định đường lối đúng đắn, phù hợp thực tiễn; tổ chức thực hiện quyết liệt, sáng tạo; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng hệ thống chính trị thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả. Chỉ khi Đảng trong sạch, vững mạnh, có uy tín và trí tuệ, thì mới có thể lãnh đạo đất nước vượt qua khó khăn, thách thức, tận dụng thời cơ, đưa dân tộc phát triển nhanh và bền vững.

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh là yêu cầu mang tính sống còn. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng cầm quyền. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, nguy cơ suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực… đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với vai trò lãnh đạo của Đảng.

Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ta đã kiên trì, nhất quán thực hiện công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng với quyết tâm chính trị rất cao. Nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng đã được ban hành và triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ rệt trong toàn hệ thống chính trị. Đặc biệt, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được tiến hành quyết liệt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân, nâng cao uy tín và sức chiến đấu của Đảng.

Xây dựng, chỉnh đốn Đảng không chỉ dừng ở việc xử lý sai phạm, mà quan trọng hơn là xây dựng văn hóa Đảng, xây dựng chuẩn mực đạo đức cách mạng, đề cao tinh thần liêm chính, trách nhiệm, tận tụy, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Đây chính là nền tảng bền vững để Đảng giữ vững bản chất cách mạng, khoa học và tiên phong của mình. Song song với xây dựng Đảng là xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả. Sự đồng bộ, thống nhất giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ tạo nên sức mạnh tổng hợp, bảo đảm cho việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương đạt hiệu quả cao nhất.

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là khâu đột phá trong xây dựng hệ thống chính trị hiện đại. Thực tiễn cho thấy, một bộ máy cồng kềnh, chồng chéo chức năng, phân tán trách nhiệm không chỉ gây lãng phí nguồn lực, mà còn làm suy giảm hiệu lực quản lý, kìm hãm sự phát triển. Vì vậy, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị được xác định là một trong những đột phá quan trọng.

Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối trung gian, rõ chức năng, nhiệm vụ, phân định trách nhiệm cụ thể, đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong quản lý, điều hành. Việc tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy, tiết kiệm ngân sách, nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Tinh gọn bộ máy không chỉ là bài toán tổ chức, mà còn là vấn đề tư duy và văn hóa quản trị. Đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ trong phương thức lãnh đạo, quản lý, chuyển từ mệnh lệnh hành chính sang quản trị hiện đại, lấy hiệu quả và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo.

Kiên quyết, kiên trì phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ lâu dài, không có điểm dừng. Bởi vì, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là “giặc nội xâm”, làm xói mòn niềm tin của nhân dân, suy yếu sức chiến đấu của Đảng, đe dọa trực tiếp sự tồn vong của chế độ. Nhận thức rõ điều đó, Đảng ta xác định phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Trong những năm gần đây, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được triển khai với quyết tâm chính trị rất cao, phương thức ngày càng bài bản, khoa học, hiệu quả. Nhiều vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, kéo dài đã được điều tra, xử lý nghiêm minh, thể hiện tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Điều này không chỉ góp phần răn đe, phòng ngừa, mà còn củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cuộc chiến lâu dài, phức tạp, không thể chủ quan, thỏa mãn. Cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, siết chặt kỷ luật, kỷ cương; tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; xây dựng cơ chế phòng ngừa hiệu quả, lấy phòng là chính, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”.

Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược và cấp cơ sở là khâu then chốt của then chốt. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Thực tiễn đổi mới càng chứng minh sâu sắc luận điểm đó. Chất lượng đội ngũ cán bộ quyết định trực tiếp chất lượng lãnh đạo, quản lý và hiệu quả thực hiện đường lối, chính sách.

Đối với đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, yêu cầu đặt ra là phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy chiến lược sắc bén, năng lực lãnh đạo, quản lý toàn diện, tầm nhìn dài hạn, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là lực lượng giữ vai trò hoạch định và tổ chức thực hiện những quyết sách lớn, có ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của đất nước.

Đối với đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, cần đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ “gần dân, hiểu dân, trọng dân, vì dân”, đủ năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách ngay từ cơ sở. Đây là cấp trực tiếp gắn bó với nhân dân, là nơi kiểm nghiệm sinh động nhất tính đúng đắn của mọi đường lối, chủ trương của Đảng.

Việc đổi mới công tác cán bộ theo hướng dân chủ, công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh; đánh giá cán bộ bằng sản phẩm, hiệu quả công việc và sự tín nhiệm của nhân dân; kiên quyết sàng lọc, thay thế những cán bộ yếu kém, suy thoái… là giải pháp quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

Đề cao trách nhiệm và vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Nêu gương là phương thức lãnh đạo có hiệu quả cao, là nét đẹp trong văn hóa chính trị của Đảng ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Thực tiễn cho thấy, ở đâu người đứng đầu gương mẫu, tận tụy, liêm chính, trách nhiệm, thì ở đó kỷ cương được giữ vững, phong trào phát triển, niềm tin của nhân dân được củng cố.

Trách nhiệm nêu gương đòi hỏi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu phải đi đầu trong tu dưỡng đạo đức, chấp hành kỷ luật, nói đi đôi với làm, dám chịu trách nhiệm, sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung. Nêu gương không chỉ trong công việc, mà cả trong lối sống, sinh hoạt, ứng xử với nhân dân và đồng chí, đồng nghiệp. Việc thể chế hóa trách nhiệm nêu gương thành các quy định cụ thể của Đảng là bước tiến quan trọng, góp phần tạo chuyển biến rõ rệt trong ý thức trách nhiệm và hành động của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Bài học kinh nghiệm thứ hai, từ thực tiễn lãnh đạo cách mạng qua bốn thập kỷ đổi mới - giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng, có ý nghĩa nền tảng, quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Trong bối cảnh mới, việc tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; tinh gọn bộ máy; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín; đề cao trách nhiệm nêu gương… chính là chìa khóa để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.