Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã đặt dấu mốc quan trọng đối với báo chí, truyền thông với định hướng “xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại”. Chủ trương đúng đắn này đã giúp nền báo chí cách mạng Việt Nam vững vàng vượt qua những thách thức chưa từng có và sự biến động khôn lường của tình hình thế giới thời gian qua. Tuy nhiên, trước yêu cầu cấp thiết của “kỷ nguyên mới” - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc sau 40 năm đổi mới, tư duy lãnh đạo của Đảng tiếp tục có sự phát triển mang tầm chiến lược với việc bổ sung thành tố “xuất bản” để hoàn chỉnh mệnh đề thành “xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại” là bước đột phá về lý luận.

Đây là sự nhận diện đầy đủ, toàn diện quy luật vận động của công tác tư tưởng, khẳng định vị thế trụ cột của báo chí, xuất bản, truyền thông trong việc kiến tạo nền tảng tri thức, tạo thế kiềng ba chân vững chắc trong vai trò quan trọng của mình trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Kiến tạo nền tảng tri thức quốc gia và dẫn dắt thông tin quốc gia

Việc đưa lĩnh vực "xuất bản" vào định hướng chiến lược tại Đại hội XIV của Đảng phản ánh tầm nhìn sâu sắc của Đảng về an ninh văn hóa và sức mạnh nội sinh của dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nếu báo chí và truyền thông đóng vai trò xung kích, phản ứng nhanh nhạy với dòng chảy thời sự và định hướng dư luận xã hội tức thời, thì xuất bản nắm giữ vị trí "hậu phương" chiến lược, là nơi chắt lọc, tinh tuyển và lưu giữ hệ giá trị tri thức, lý luận bền vững của quốc gia. Khi thông tin số bùng nổ với nhiều nội dung chưa phù hợp, xuất bản đóng vai trò như một "bộ lọc" văn hóa, cung cấp những luận cứ khoa học và các tác phẩm lý luận sắc bén để củng cố, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc đặt xuất bản ngang hàng với báo chí, truyền thông trong mục tiêu "chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại" cho thấy quyết tâm quy hoạch lại hệ thống công cụ tư tưởng, đảm bảo sự liên thông chặt chẽ giữa dòng tin tức thời sự và dòng chảy tri thức chuyên sâu, tạo nên sức mạnh tổng hợp để đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch một cách bài bản, khoa học và thuyết phục.

Tính "chuyên nghiệp" trong kỷ nguyên mới, theo tinh thần văn kiện Đại hội XIV, đòi hỏi một cuộc cách mạng thực sự về chất lượng nguồn nhân lực và phương thức quản trị hiện đại. Đối với cả lĩnh vực báo chí, xuất bản và truyền thông, chuyên nghiệp không chỉ dừng lại ở kỹ năng tác nghiệp đa phương tiện hay quy trình sản xuất tối ưu, mà là bản lĩnh chính trị vững vàng và năng lực dẫn dắt thông tin trong môi trường số đầy biến động. Đội ngũ người làm báo, làm sách, làm truyền thông phải thực sự là những chiến sĩ tinh nhuệ trên mặt trận văn hóa, "vừa hồng vừa chuyên", biết ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để phân tích, dự báo và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng. Hơn thế nữa, chuyên nghiệp hóa còn gắn liền với việc xây dựng nền kinh tế báo chí, xuất bản, truyền thông lành mạnh, tự chủ tài chính nhưng tuyệt đối không thương mại hóa, đồng thời hình thành các cơ quan báo chí, nhà xuất bản chủ lực có thương hiệu mạnh, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các nền tảng xuyên biên giới, giữ vững chủ quyền thông tin quốc gia và định hướng dòng chảy thông tin chủ lưu, tích cực trong đời sống xã hội.

Việc đưa lĩnh vực "xuất bản" vào định hướng chiến lược tại Đại hội XIV phản ánh tầm nhìn sâu sắc của Đảng về an ninh văn hóa và sức mạnh nội sinh của dân tộc. Ảnh minh họa: qdnd.vn

Giá trị nhân văn - sợi chỉ đỏ xuyên suốt bảo vệ giá trị “chân - thiện - mỹ” và nâng tầm vị thế đất nước

Trong bối cảnh mặt trái của kinh tế thị trường và mạng xã hội tác động mạnh mẽ, đa chiều đến xã hội, tính nhân văn trở thành "van điều tiết an toàn" quan trọng để bảo vệ các giá trị “chân - thiện - mỹ” của toàn dân tộc. Xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông nhân văn là đặt con người vào vị trí trung tâm, lấy việc phụng sự Tổ quốc, phục vụ hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu tối thượng của mọi hoạt động. Nhân văn không chỉ là ca ngợi cái đẹp mà còn là thái độ trách nhiệm xã hội cao cả, dũng cảm đấu tranh trực diện với tham nhũng, tiêu cực, bảo vệ công lý và những nhóm yếu thế trong xã hội. Chính vì thế các ấn phẩm báo chí, xuất bản phải thực sự là món ăn tinh thần bổ ích, bồi đắp tâm hồn, giáo dục lòng yêu nước và khát vọng cống hiến, góp phần xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam thời kỳ mới phát triển toàn diện, nhân ái và nghĩa tình.

Tính "hiện đại" trong định hướng chiến lược của Đại hội XIV về báo chí, truyền thông xuất bản gắn liền mật thiết với công cuộc chuyển đổi số quốc gia và sự tác động mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Hiện đại hóa ở đây không đơn thuần là đầu tư trang thiết bị công nghệ, mà là sự chuyển đổi toàn diện về tư duy và phương thức hoạt động sang mô hình số hóa. Đối với báo chí và truyền thông, đó là mô hình tòa soạn hội tụ, tòa soạn số, đa nền tảng, báo chí dữ liệu, báo chí tự động; là các mô hình truyền thông đa phương tiện, tương tác đa chiều, chủ động chiếm lĩnh các nền tảng mạng xã hội để định hướng dòng chảy thông tin; đối với xuất bản, đó là sự bứt phá của sách điện tử, sách nói, thư viện số, nhà xuất bản số và chuỗi cung ứng tri thức thông minh. Hiện đại hóa phải đảm bảo tính đồng bộ, kết nối liên thông dữ liệu giữa báo chí, xuất bản và truyền thông để tạo nên một hệ sinh thái nội dung số đa dạng, phong phú của Việt Nam, là sự ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để đo lường, dự báo và dẫn dắt dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội từ sớm, từ xa nhằm xây dựng mũi nhọn gia tăng "sức mạnh mềm", tận dụng công nghệ số để tuyên truyền, quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc, bảo vệ chủ quyền số quốc gia và khẳng định uy tín, vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, nhiệm vụ xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông cách mạng là một cấu phần đặc biệt quan trọng, không thể tách rời trong chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sự bổ sung và phát triển tư duy lý luận của Đảng ta là sự chuẩn bị cần thiết và kịp thời về mặt lực lượng và thế trận trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Thực hiện thắng lợi mục tiêu "chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại" đối với cả ba lĩnh vực này sẽ tạo ra nguồn lực nội sinh to lớn, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng cống hiến của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta để hệ thống báo chí, xuất bản, truyền thông sẽ không chỉ là người thư ký trung thành của thời đại mà còn là ngọn đuốc soi đường, định hướng tư tưởng, cổ vũ toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển, đưa con thuyền cách mạng Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, sánh vai với các cường quốc năm châu./.