Nhiều chuyên gia khẳng định, chính kiến thức sâu rộng, bản lĩnh táo bạo và nhạy bén của một phóng viên, biên tập viên là những tiền đề quan trọng cho những thành công trong sự nghiệp chính trị của họ.

Phóng viên chiến trường Winston Churchill

Khi nhắc đến Sir Winston Leonard Spencer Churchill (1874-1965), nhiều người sẽ nghĩ ngay đến hình ảnh một chính khách với điếu xì gà trên tay hay một nhà lãnh đạo lỗi lạc đã dẫn dắt nước Anh cùng các nước đồng minh bước qua khủng hoảng của Thế chiến thứ II. Nhưng ngược dòng thời gian, trước khi bước vào chính trường, đã có một nhà báo chiến trường Winston Churchill với những bài báo “độc” phản ánh sắc bén cuộc chiến tranh ở nhiều quốc gia như Cuba, Ấn độ, Sudan và Nam Phi.

leftcenterrightdel
 Phóng viên chiến trường Winston Churchill tại Nam phi năm 1900. (Ảnh: Getty images)

Để có được những bài báo mang tính thời sự và chính xác, Churchill đã phải trải qua muôn vàn khó khăn và nhiều lần đối mặt với cái chết. Tuy nhiên, với tinh thần quả cảm, không khuất phục trước khó khăn của một người lính và sự nhanh nhạy của một nhà báo, những thông tin vẫn được ông đều đặn gửi về các tòa soạn báo mà ông cộng tác và nhận được sự chú ý của độc giả trong và ngoài nước. Nhiều chuyên gia nhận định, ngay từ khi còn trẻ, bằng sự can đảm và dám dấn thân, Churchill đã tự tạo dựng tên tuổi cho chính mình thay vì chỉ đơn giản là con trai của Randolph Churchill - Công tước xứ Marlborough đồng thời là một trong những chính trị gia hàng đầu của Anh những năm 1870, 1880.

Sự nghiệp viết lách của Churchill chính thức bắt đầu từ năm 1895 khi ông được giao nhiệm vụ đưa tin về cuộc nổi dậy của quân du kích Cuba chống lại sự cai trị của Tây Ban Nha cho tờ The Daily Graphic, một tờ báo mà cha ông đã từng cộng tác. Năm đó, sau khi kết thúc khóa huấn luyện dài 7 tháng, chàng Thiếu úy của Trung đoàn Kỵ binh số 4 tận dụng những mối quan hệ chính trị và xã hội của gia đình để xin được đến Cuba để hiểu hơn cuộc chiến ở đây. Được sự đồng ý của Tư lệnh Lục quân Anh Lord Wolseley, Churchill và một người bạn tên là Reginald Barnes đã đến Cuba dưới vai trò là phóng viên của tờ The Daily Graphic. Trong thời gian ở Cuba, dù còn trẻ nhưng Churchill đã thể hiện sự táo bạo, can đảm và nhạy bén trong công việc. Đây được đánh giá là những phẩm chất cần thiết để chàng thanh niên 21 tuổi trở thành một trong những chính khách danh tiếng nhất trong lịch sử thế giới nói chung và nước Anh nói riêng sau này.

Nói về nhiệm vụ đầu tiên này của Churchill, tác giả Hal Klepak viết trong một cuốn tạp chí: Trong khi các phóng viên khác có thể đang ngồi thoải mái ở một khách sạn nào đó ở Havana nghe ngóng tin tức từ chiến trường, thì chàng thanh niên Churchill đã tự mình kết nối để có thể tham gia vào các lực lượng quân đội của Tây Ban Nha dưới vỏ bọc là một quan sát viên quân sự để tìm hiểu thực hư của cuộc chiến. Trong những lần tham gia vào các lực lượng của Tây Ban Nha, chàng thanh niên trẻ Churchill nhiều lần suýt bỏ mạng trước những đợt tấn công và đáp trả giữa 2 bên. Trong thời gian 3 tuần tại Cuba, phóng viên-chiến sĩ Churchill đã có 5 bài viết phản ánh khách quan cuộc chiến tại đây. Trong những bài viết của mình, Churchill cũng bày tỏ sự đồng cảm của mình đối với người dân ở đất nước này.  

Sau khi kết thúc “kỳ nghỉ phép” tại Cuba, năm 1896, Churchill được điều tới Lực lượng dã chiến Malakand để chiến đấu chống lại các bộ lạc Pathan ở biên giới Tây Bắc Ấn Độ. Tại đây, ngoài vai trò là một người lính can trường, Churchill còn là một phóng viên năng nổ của tờ The Pioneer và The Daily Telegraph với những bài viết sinh động và chân thực về cuộc chiến ở đây. Những ghi chép về chiến dịch ở Ấn Độ đã trở thành “nguyên liệu” cho cuốn sách đầu tiên của ông xuất bản tháng 3-1898 mang tên, “The Story of the Malakand Field Force” (Câu chuyện về Lực lượng dã chiến Malakand). Cùng năm đó, Churchill đến Sudan để thực hiện nhiệm vụ mới. Trong khoảng thời gian ở đây, ông đã viết 13 bài tường thuật về cuộc chiến cho The Morning Post. Những bài viết đó sau này được Churchill tổng hợp trong cuốn sách thứ 2 của ông mang tên “The River War” (Cuộc chiến trên sông) xuất bản năm 1899.

Hành trình làm phóng viên chiến trường của Churchill tiếp tục năm 1899 khi ông được tờ nhật báo The Morning Post “đặt hàng” đưa tin về cuộc chiến Boer tại Nam Phi. Tuy nhiên, không lâu sau khi đến quốc gia này, Churchill đã bị bắt làm tù binh. Ông bị nhốt trong một trường học bị bỏ hoang trong một tháng. Trong khoảng thời gian đó, ông đã lên kế hoạch vượt ngục bằng cách trèo qua bức tường bao và trốn thoát ra ngoài rồi tìm cách vượt gần 500km về Mozambique. Những khoảnh khắc cận kề cái chết và cuộc trốn chạy ngoạn mục này đã được Churchill kể lại tỉ mỉ trong cuốn “London to Ladysmith via Pretoria” (Từ London tới Ladysmith qua Pretoria) của mình được xuất bản năm 1900. Đến nay, nhiều người vẫn không hiểu bằng cách nào những bài viết của phóng viên trẻ Churchill vẫn đến được tay The Morning Post trong khi ông bị quân nổi dậy Boer giam giữ trong thời gian đó.   

Đánh giá về tài viết lách của Winston Churchill, Candice Millard - tác giả một cuốn sách về cuộc trốn chạy của Churchill, nhận xét: “Churchill là một phóng viên xuất sắc. Nhờ sự am hiểu về lịch sử mà ông đã có những bài phân tích sâu sắc. Cách hành văn của ông cũng rất hay và dễ đọc”.

Nữ Tổng biên tập đầu tiên của kênh tin tức Malayalam

Một chính khách nữa được biết đến với vai trò là một nhà báo là Veena George, người vừa được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Y tế mới của bang Kerala (Ấn độ). Veena George là đại biểu của khu vực bầu cử thị trấn Aranmula thuộc Hội đồng lập pháp Kerala. Bà được tin tưởng sẽ dẫn dắt ngành y tế bang chống chọi với đại dịch Covid-19 đang bùng phát chưa từng có tại đây.

Mọi người đều kỳ vọng nữ chính trị gia 45 tuổi này sẽ tiếp bước những thành công vang dội của người tiền nhiệm KK Shailaja trong việc điều hành kiểm soát tốt dịch Covid-19.

Veena George nổi tiếng với khả năng lãnh đạo, phát biểu rõ ràng, trôi chảy, và khả năng tương tác cao. Điều này có lẽ một phần là do trước đây bà từng “chạm ngõ” truyền hình. Bà đã có 16 năm sự nghiệp nổi bật trong lĩnh vực truyền hình trước khi “dấn thân” vào con đường chính trị. Tốt nghiệp khoa vật lý, những tưởng bà sẽ đi theo sự nghiệp giáo dục, nhưng bà lại tự nhận thấy mình có sức hút đối với báo chí và đam mê tin tức. Chính vì vậy, bà đã thử sức trên con đường chông gai này và nỗ lực của bà đã được đền đáp.

Veena George bắt đầu sự nghiệp tại đài truyền hình Kairali, nơi bà đã học hỏi mọi thứ cần thiết về một ngành mà bà là người ngoại đạo. Sau đó, bà chuyển sang đầu quân cho Manorama News, kênh tin tức hàng đầu của Kerala. Tại đây bà đã biết thế nào là một tòa soạn chuyên nghiệp và trở thành người dẫn chương trình thời sự đầy uy tín.

leftcenterrightdel

Tân Bộ trưởng Y tế của bang Kerala Veena George (Ảnh: thefederal.com) 

Trước khi nắm vị trí lãnh đạo tại TV News - kênh tin tức nổi tiếng của Kerala, bà đã làm việc cho Indiavision nơi bà được phép theo đuổi hình thái báo chí khá tự do. Bà sớm nổi lên là một trong những gương mặt nổi bật trong làng báo Malayalam khi lọt vào danh sách 5 nhà báo Ấn Độ được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chọn để đưa tin về cuộc bầu cử tổng thống nước này vào năm 2012.

Tháng 5-2015, Veena George được bổ nhiệm là Tổng Biên tập kênh TV News, kênh tin tức nổi tiếng với việc giới thiệu những người phụ nữ có năng lực và trình độ. Với việc bổ nhiệm này, bà đã trở thành nữ Tổng biên tập đầu tiên của một kênh tin tức nói tiếng Malayalam.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn The NewsMinute, Veena George cho biết cho biết có thể có những thiên kiến và không công bằng đối với những phụ nữ làm truyền thông và bà cho biết trong sự nghiệp của mình, bà đã chứng kiến nhiều trường hợp bị phân biệt đối xử và bị đánh giá thấp năng lực. Bà nói: “Có những thành kiến và định kiến mà một nhà báo nữ phải đối mặt hằng ngày. Không khó hiểu khi tôi đã bị đối xử khác biệt. Các nhiệm vụ nhẹ nhàng hơn sẽ được giao cho phóng viên nữ với quan niệm rằng cô ấy sẽ không thể hoàn thành công việc đó hoặc cô ấy sẽ kiếm tìm sự trợ giúp từ các đồng nghiệp nam. Tôi được giao đảm trách những bài viết có chủ đề ít quan trọng hơn và vào những ngày không quá bận rộn. Đó chính là sự phân biệt đối xử một cách trực tiếp trong nghề báo”. Và bà đã quyết định nói ra những quan niệm vô căn cứ về phụ nữ và thú thật là “đã sớm xác định xu hướng này trong sự nghiệp của mình và coi đó là thử thách để chứng tỏ bản thân”.

Là bà mẹ hai con, Veena George gây chú ý bởi những câu hỏi phỏng vấn và những bài phân tích chính trị chuyên sâu trong thời gian làm truyền hình. Bà cũng đã giành được một số giải thưởng xuất sắc về báo chí.

Dù ở bất kỳ thể chế nào, báo chí bao giờ cũng có tính khuynh hướng (ở Việt Nam gọi là tính đảng) và báo chí không thể tách rời chính trị. Việc các nhà báo chuyển từ lĩnh vực báo chí sang làm chính trị là xu hướng phổ biến trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Cố Thủ tướng Anh Winston Churchill và tân Bộ trưởng Y tế bang Kerala (Ấn độ) Veena George chính là hai trong số những người đi theo con đường phổ biến nhưng không thiếu chông gai nói trên. 

TRẦN HOÀI - MAI HƯƠNG