Chỉ trong vòng một năm, cường quốc hàng đầu thế giới liên tục phải hứng chịu những “đòn trời giáng”, từ cuộc khủng hoảng y tế chết người theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng, vấn đề phân biệt chủng tộc, cho tới cuộc bầu cử được coi là gây tranh cãi nhất trong lịch sử... để rồi chuẩn bị bước sang năm mới với tâm trạng phập phồng bất ổn.

Nên nhớ rằng, trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát, đã có những thời khắc người dân trên khắp nước Mỹ được tận hưởng cảm giác đầy phấn chấn và hy vọng. Điển hình là cuối năm 2019, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ giảm xuống còn 3,5% và là mức thấp nhất trong vòng 50 năm trở lại đây; tương tự, tỷ lệ nghèo đói cũng giảm xuống còn 11,8%-mức thấp nhất trong vòng 17 năm qua. Và dù chưa thể đưa ra những nhận định đầy đủ về “cái lợi cái hại” mà các chính sách của Tổng thống Donald Trump sẽ tạo ra về lâu dài, dấu ấn Donald Trump trong đời sống chính trị-kinh tế-xã hội của nước Mỹ cũng như thế giới là không thể phủ nhận. Những người ủng hộ vị tổng thống thứ 45 của nước Mỹ tin rằng, đó sẽ là “cú hích” để ông hiện thực hóa tham vọng tái đắc cử nhiệm kỳ hai và hoàn thành những cam kết đưa ra trước đó với các cử tri.

leftcenterrightdel
 Ông Joe Biden và ông Donald Trump. Ảnh: Bloomberg

Nhưng không! Đại dịch Covid-19 bất ngờ kéo đến đã hút nhiều quốc quốc gia, trong đó có Mỹ vào vòng xoáy tồi tệ, cuốn phăng tất cả những thành quả kinh tế-niềm tự hào lớn nhất của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ sắp kết thúc. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm qua, nền kinh tế số một thế giới đã bị cơn cuồng phong đại dịch quật cho tơi tả. Sau những khoảnh khắc thăng hoa, tăng trưởng của kinh tế Mỹ đã chứng kiến sự sụt giảm kỷ lục, chi tiêu của người dùng cũng theo đà lao dốc, con số thất nghiệp đã lên tới hàng chục triệu người. Nếu như những năm trước, Lễ Tạ ơn là dịp để các gia đình Mỹ vung tiền tại các trung tâm mua sắm sầm uất hoặc quây quần bên món gà tây bắt mắt, thì năm nay, nhiều người phải xếp hàng dài chầu chực hàng tiếng đồng hồ trước các ngân hàng thực phẩm để nhận thức ăn cứu trợ.

Thêm vào đó, những cuộc tranh cãi gay gắt về vấn đề ngân sách tại Quốc hội Mỹ nhằm giúp chính phủ tránh khỏi cảnh cháy túi đã cho thấy nền kinh tế đầu tàu thế giới đang bấn loạn đến mức nào. Dù một loạt biện pháp đã được tung ra thời gian qua, trong đó bao gồm những gói hỗ trợ nghìn tỷ USD, song đến nay vẫn không mang lại kết quả như mong đợi. Và dù Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell mới đây đưa ra những dự báo lạc quan, đồng thời tuyên bố rằng kinh tế Mỹ đã nhìn thấy “ánh sáng cuối đường hầm”, ít ai có thể tin rằng sự phục hồi sẽ sớm xuất hiện, nhất là khi nhiều bang trên toàn nước Mỹ đang phải áp dụng trở lại các biện pháp giãn cách xã hội.

Nỗi lo của người dân xứ cờ hoa trong những ngày cuối năm cũng không chỉ tập trung vào những thứ có trên bàn ăn mỗi tối. Giữa lúc thành phố New York và khu vực Bờ Đông nước Mỹ phải oằn mình chống chọi với tuyết lạnh, lò lửa tử thần Covid-19 ở xứ cờ hoa vẫn tiếp tục bị hun đốt. Tính đến nay, Mỹ là tâm dịch lớn nhất thế giới với hơn 18 triệu ca nhiễm và hơn 320.000 ca tử vong vì Covid-19. Bóng ma virus lởn vởn trên đường phố tiếp tục khiến hàng loạt doanh nghiệp phải đóng cửa, hàng triệu người khỏe mạnh phải sởn gai ốc, nhìn trước ngó sau mỗi khi bước ra khỏi cửa nhà, trong khi tính mạng của nhiều người trong các trung tâm điều trị Covid-19 ở Mỹ đang như ngọn đèn treo trước gió. Giờ thì người ta hiểu rằng, sức tàn phá của đại dịch Covid-19 thật đáng sợ, ngay cả với một quốc gia có hệ thống y tế hàng đầu như Mỹ.

Đó là chưa kể tới những ngày mà nhiều thành phố lớn của Mỹ chìm trong làn sóng biểu tình nhằm phản đối nạn phân biệt chủng tộc và tình trạng đối xử không công bằng của các nhân viên thực thi pháp luật đối với người da màu. Chứng kiến những cảnh tượng ấy, có cảm giác như mọi mâu thuẫn và căng thẳng xã hội tại Mỹ giờ đây đang bị dồn nén trong một chiếc nồi áp suất, sẵn sàng xì hơi để tạo ra sự hỗn loạn, bất ổn và bạo lực.

Năm 2020, nước Mỹ thực sự rối bời trong khủng hoảng và lo sợ! Cũng có thể nói rằng, đó là quãng thời gian mà nước Mỹ phải vật lộn với chính mình để bảo vệ những giá trị và niềm tự hào vốn có với tư cách là cường quốc số một thế giới.

Trước nỗi bấn loạn như thế, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2020 được xem như niềm hy vọng lớn nhất của cử tri Mỹ dưới sức ép của các cuộc khủng hoảng. Vậy mà cuối cùng, cuộc bầu cử ấy chỉ càng khoét sâu sự chia rẽ, bất đồng trên chính trường Mỹ.  Ngót 6 tuần sau ngày bầu cử (3-11-2020) và ông Joe Biden được truyền thông Mỹ xướng tên là tổng thống đắc cử, ông Donald Trump vẫn liên tục theo đuổi các vụ kiện liên quan tới gian lận bầu cử. Ngay cả khi ông Joe Biden đã giành được đa số phiếu đại cử tri sau cuộc bỏ phiếu ngày 14-12 vừa qua, đương kim Tổng thống Donald Trump vẫn tuyên bố chưa từ bỏ cuộc chiến pháp lý, dù có vẻ như ông đã nhận rõ rằng, nỗ lực lật ngược tình thế đã trở nên quá xa vời, và tái đắc cử nhiệm kỳ hai để hoàn thành lời hứa đưa nước Mỹ trở lại vẫn chỉ là giấc mơ dang dở.

Những biến cố và tai họa dồn dập diễn ra trong vòng một năm qua có thể sẽ càng thôi thúc cường quốc hàng đầu thế giới đi tìm lại hình ảnh hùng mạnh ngày nào. Nhưng người dân và vị tổng thống kế tiếp của của nước Mỹ quá thấu hiểu rằng, phía trước vẫn là hành trình đầy thử thách và trắc trở.

VŨ HÙNG