Mỹ tuyên bố giành "chiến thắng áp đảo” trước Iran

* Iran đề xuất cơ chế hợp tác mới tại eo biển Hormuz

Bài phát biểu kéo dài gần 20 phút, mở đầu bằng những tuyên bố rằng Mỹ đã giành được “những chiến thắng áp đảo” trước Iran trong chiến dịch quân sự kéo dài hơn 4 tuần qua. Theo Reuters, ông Donald Trump khẳng định quân đội Mỹ gần như đã đạt được các mục tiêu ở Iran. Ông tin rằng Tehran chỉ còn “rất ít” bệ phóng tên lửa, chương trình hạt nhân bị "tê liệt", hải quân, không quân bị "tàn phá" và sức mạnh quân sự tổng thể của nước Cộng hòa Hồi giáo đã “suy yếu”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 1-4, trong đó đề cập về cuộc xung đột với Iran. Ảnh: Reuters

Cũng trong bài phát biểu, ông tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiếp tục giáng đòn cực mạnh vào Iran trong 2-3 tuần tới, đưa quốc gia này “trở lại thời kỳ đồ đá”. Bên cạnh đó, ông đưa ra những lời ám chỉ rằng xung đột có thể sẽ leo thang bằng các hành động tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dầu mỏ của Iran, nếu các nhà lãnh đạo nước này không nhượng bộ những điều khoản mà Washington đưa ra trong các cuộc đàm phán.

Đề cập tới eo biển Hormuz, ông Donald Trump kêu gọi các quốc gia nhận dầu qua eo biển cần thể hiện “dũng khí” và tự bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải chiến lược này, đồng thời khẳng định Washington sẽ không để các đồng minh Trung Đông bị tổn hại. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh Washington không cần dầu từ Trung Đông, song vẫn hiện diện trong khu vực để hỗ trợ các đồng minh.

Trong bài phát biểu, Tổng thống Donald Trump thừa nhận những khó khăn kinh tế mà nhiều người dân Mỹ đang phải gánh chịu khi giá xăng tăng hơn 25% so với trước khi xung đột bắt đầu. Tuy nhiên, ông cho rằng việc tăng giá nhiên liệu chỉ là tạm thời, đồng thời trấn an người dân rằng Mỹ có nhiều nguồn dự trữ nhiên liệu nhờ chính sách thúc đẩy sản xuất nội địa.

Có thể thấy bài phát biểu của ông Donald Trump không đưa ra lập luận mới đáng kể nào so với những tuyên bố trước đó. Ông khẳng định Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược cốt lõi là loại bỏ năng lực chế tạo bom hạt nhân và vô hiệu hóa các lực lượng thân Iran, nhưng lại không đưa ra lộ trình rút quân rõ ràng. Ông trấn an người dân, nhưng lại không nêu rõ các giải pháp có thể giải quyết tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Do vậy, Reuters nhận định những thông tin này không mang lại nhiều giá trị trấn an cho người dân Mỹ cũng như các đồng minh của Washington.

Bài phát biểu được đưa ra vào thời điểm nhạy cảm khi Nhà Trắng đang đối mặt với sức ép ngày càng gia tăng liên quan đến cơ sở pháp lý, hiệu quả quân sự, hệ lụy kinh tế và những rạn nứt chính trị trong nội bộ nước Mỹ, xuất phát từ chiến dịch quân sự tại Iran. Một số đồng minh cũng yêu cầu ông vạch ra các mục tiêu quân sự một cách chính xác và nhất quán hơn.

Trong ngày 2-4, tình hình xung đột tại Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Quân đội Israel đã tiến hành loạt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự tại Iran, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai bên tiếp tục leo thang. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), các cuộc tấn công diễn ra ngày 1-4 nhắm vào một căn cứ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại thủ đô Tehran, được mô tả là đơn vị trung tâm trong cấu trúc quân sự của nước này. IDF cũng cho biết đã đánh trúng một sở chỉ huy di động khi các chỉ huy đang có mặt bên trong.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 1-4, trong đó đề cập về cuộc xung đột với Iran. Ảnh: Reuters

Về phần Iran, nước này đang ngày càng thể hiện sự chủ động trong việc sử dụng “con bài” eo biển Hormuz. Ngày 2-4, Iran đề xuất xây dựng một cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế mang tên “Hiệp ước eo biển Hormuz” nhằm điều phối việc sử dụng tuyến hàng hải này. Theo ông Elias Hazrati, người đứng đầu Hội đồng Thông tin Chính phủ Iran, sáng kiến hướng tới sự tham gia của các nước khu vực, các quốc gia Arab, châu Á và một số đối tác châu Âu, dưới vai trò dẫn dắt của Tehran.

Trong khi đó, chính phủ Anh đã thông báo sẽ tổ chức hội nghị quốc tế với khoảng 35 quốc gia để thảo luận các biện pháp khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz. Eo biển chiến lược này là nơi trung chuyển 20% lượng dầu mỏ toàn cầu nhưng đã gián đoạn nghiêm trọng sau khi Iran có động thái đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Tình trạng này đẩy giá năng lượng toàn cầu leo thang, kéo theo hàng loạt rủi ro. Một số quốc gia đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng khi giá nhiên liệu tăng kỷ lục. Bởi vậy, việc khơi thông tuyến hàng hải quan trọng này đang trở thành bài toán khó khăn nhưng lại vô cùng cấp bách với nhiều quốc gia trên thế giới.