Sự kiện do Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Ma. Theresa P. Lazaro chủ trì, với sự tham dự của Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cùng hơn 60 đại diện từ các quốc gia thành viên và các bên tham gia TAC, trong đó có hơn 20 trưởng đoàn cấp bộ trưởng. Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự sự kiện.

Quang cảnh Lễ kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC). Ảnh: TTXVN

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã chứng kiến Lễ ký văn kiện gia nhập TAC của 4 nước Thụy Điển, Ba Lan, Romania và Litva.

Sau lễ ký đã diễn ra Hội nghị cấp cao của các bên tham gia TAC. Tại phiên toàn thể, Bộ trưởng Lazaro đề cao vai trò của hiệp ước trong việc biến Đông Nam Á từ một khu vực bất ổn thành một đầu tàu của kinh tế thế giới, xây dựng trên nền tảng của hòa bình, ổn định.

Tham gia và phát biểu tại phiên thảo luận về tăng cường an ninh và hợp tác biển, đoàn Việt Nam nhấn mạnh các nguyên tắc của TAC là “bộ quy tắc nền tảng” định hướng quan hệ giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến chuyển sâu sắc, căng thẳng địa chính trị gia tăng, luật pháp quốc tế bị thách thức và chủ nghĩa đa phương bị xói mòn.

Đoàn Việt Nam khẳng định, các nguyên tắc đã được thử thách qua thời gian của TAC, gồm tôn trọng chủ quyền, không sử dụng vũ lực và giải quyết hòa bình các tranh chấp không chỉ áp dụng trên đất liền mà còn là nền tảng thúc đẩy quan hệ giữa các quốc gia trên các đại dương và các vùng biển kết nối khu vực. Việt Nam nhấn mạnh lập trường nguyên tắc của ASEAN về an ninh biển, tiêu biểu là nguyên tắc tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982. Việc tuân thủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và nỗ lực đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) thực chất, hiệu quả chính là sự chuyển hóa trực tiếp các nguyên tắc của TAC thành những cam kết cụ thể về an ninh và hợp tác trên biển.

Đoàn Việt Nam nhấn mạnh tinh thần hợp tác của TAC chính là cốt lõi kiến tạo cấu trúc an ninh khu vực rộng lớn hơn (như ARF, EAS, ADMM+) và định hình Quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP). Việt Nam kêu gọi các bên tham gia TAC cùng hành động, biến lòng tin chiến lược thành hợp tác cụ thể để bảo đảm hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.

* Cùng ngày, trong chương trình tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 và các hội nghị liên quan tại Manila, Philippines, đồng chí Lê Hoài Trung đã có các cuộc gặp với: Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Luxembourg Xavier Bettel; Bộ trưởng Ngoại giao Hà Lan Tom Berendsen; Bộ trưởng Ngoại giao Panama Javier Eduardo Martínez-Acha Vásquez; Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Qatar Sultan bin Saad Al Muraikhi.