Theo các số liệu mới nhất, xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của các nước vùng Vịnh (không bao gồm Iran) trong tháng 3 chỉ đạt 8,44 triệu thùng/ngày, giảm 49% so với mức 16,58 triệu thùng/ngày của tháng trước.

Trong điều kiện bình thường, eo biển Hormuz vận chuyển khoảng 20% tổng nhu cầu dầu toàn cầu và gần 1/4 thương mại năng lượng đường biển.

Tuy nhiên, sau hơn một tháng xung đột, các tuyến vận tải thay thế như đường ống và hành lang đường bộ chỉ đáp ứng khoảng 40% công suất thông thường, không thể thay thế vai trò trung tâm của eo biển Hormuz.

Nhà máy lọc dầu ở Dammam, Saudi Arabia.

Các nước vùng Vịnh đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó, trong đó Saudi Arabia chuyển hướng xuất khẩu qua Biển Đỏ, UAE tận dụng cảng Fujairah ngoài eo biển Hormuz, còn Iraq khôi phục các tuyến vận tải qua Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Tuy nhiên, ngay cả trong điều kiện tối ưu, tổng công suất thay thế của Saudi Arabia và UAE chỉ đạt khoảng 2,6 - 5,5 triệu thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế.

Số liệu chi tiết cho thấy mức độ gián đoạn nghiêm trọng, khi xuất khẩu của Saudi Arabia giảm xuống còn 4,39 triệu thùng/ngày, UAE còn 2,13 triệu thùng/ngày, trong khi Iraq chỉ còn 561.000 thùng/ngày. Kuwait và Qatar gần như biến mất khỏi bản đồ xuất khẩu, trong khi Oman là trường hợp hiếm hoi tăng sản lượng nhờ vị trí ngoài eo Hormuz.

Các giải pháp tạm thời như vận tải đường bộ, hành lang xuyên lục địa hay chuyển tải qua nhiều chặng đang làm gia tăng đáng kể chi phí logistics. Giá dầu năm 2026 được dự báo tăng thêm khoảng 15 USD/thùng, trong khi phí bảo hiểm vận tải đã tăng gấp 2-3 lần, phản ánh rủi ro kéo dài.

Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã phải điều phối mở khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược - mức lớn nhất từ trước tới nay nhằm ổn định thị trường. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định đây chỉ là giải pháp tạm thời, trong khi thực tế cho thấy eo biển Hormuz vẫn là “nút thắt” không thể thay thế của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Giá dầu thô thế giới tiếp tục tăng

Ngày 6-4, giá dầu thô mở cửa tại thị trường Nhật Bản tiếp tục tăng. Cụ thể giá dầu chuẩn West Texas Intermediate của Mỹ tăng 1,86%, lên 113,62 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent Biển Bắc tăng 1,16%, lên 110,30 USD/ thùng, trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt ra hạn chót là ngày 7-4 để Iran mở lại hoạt động vận chuyển hàng hóa trên tuyến đường thủy eo biển Hormuz quan trọng, cảnh báo nếu không Mỹ sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu đường tại Iran.

TTXVN