Sự phẫn nộ âm ỉ bấy lâu nay của nhiều người dân Tây Ban Nha trước giá nhà tăng vọt đã bùng phát vào cuối tháng 9, khi bà Maricarmen Abascal, 87 tuổi, phải ngồi xe lăn, bị cưỡng chế đưa ra khỏi ngôi nhà bà đã sống suốt hơn 7 thập kỷ tại thủ đô Madrid. Nguyên nhân là bởi bà không đủ khả năng trả tiền thuê nhà đã tăng lên mức 275% mà quỹ đầu tư mua lại căn hộ của bà yêu cầu. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez gọi vụ cưỡng chế này là "một thảm kịch xã hội không thể chấp nhận".

Người biểu tình ở thủ đô Madrid yêu cầu ban hành luật bảo vệ người thuê nhà, ngày 26 -9. Ảnh: AP 

Như giọt nước tràn ly, hàng trăm nghìn người đã xuống đường biểu tình tại hơn 50 thành phố trên khắp Tây Ban Nha, yêu cầu chính phủ nước này hành động nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở ngày càng trầm trọng. Áp lực đã buộc chính quyền Thủ tướng Pedro Sánchez phải đệ trình lên Quốc hội nước này hai sắc lệnh, bao gồm một loạt biện pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở, cấm cưỡng chế trục xuất người thuê nhà đến năm 2030 cũng như điều chỉnh việc cho thuê tạm thời. Tuy nhiên, các đảng đối lập gồm Đảng Nhân dân bảo thủ, Đảng Vox cực hữu và Đảng Junts đã bỏ phiếu chống lại cả hai sắc lệnh, lập luận rằng xây dựng mới-thay vì điều tiết số nhà ở sẵn có-mới là cách tốt nhất để giải quyết triệt để cuộc khủng hoảng nhà ở, Euronews cho hay. Theo số liệu của Chính phủ Tây Ban Nha, nhà ở xã hội chỉ chiếm 2,5% tổng số nhà ở tại Tây Ban Nha, so với 14% ở Pháp và 34% ở Hà Lan.

Tờ El País của Tây Ban Nha nhận định, thị trường nhà ở nước này đã hoàn toàn “mất liên hệ” với mức thu nhập trung bình của người dân, trong bối cảnh giá thuê nhà đã tăng vọt 80% chỉ trong một thập kỷ, còn giá nhà tăng đến 63%, trong khi thu nhập của người lao động tăng không đáng kể trong cùng thời gian.

Euronews dẫn lời một người biểu tình ở Madrid, thủ thư 26 tuổi Marcos Sainz cho biết, trước đây anh từng thuê một căn hộ hai phòng ngủ chung với bạn có giá 900 euro (khoảng 1.000USD) mỗi tháng, nhưng hiện nay, giá thuê căn hộ một phòng ngủ đã ở mức 1.000 euro, bằng một nửa mức lương trung bình hằng tháng ở Madrid. Một người biểu tình khác, Javier 31 tuổi, thợ lắp đặt tấm pin mặt trời cho biết: “Chúng tôi đang đòi hỏi một quyền cơ bản: Nhà ở tử tế, sự ổn định và điều kiện cho phép chúng tôi xây dựng một cuộc sống tốt đẹp... Tôi đã phải chi một nửa tiền lương của mình cho một căn phòng nhỏ xíu”.

Người dân Tây Ban Nha xuống đường biểu tình phản đối cuộc khủng hoảng nhà ở, ngày 3-10. Ảnh: Euronews

The Guardian dẫn lời ông Unai Sordo, người đứng đầu một trong những công đoàn lớn nhất Tây Ban Nha kêu gọi "loại bỏ" các quỹ đầu tư khỏi thị trường nhà ở: "Nhà là để ở, không phải để các tập đoàn lớn kinh doanh", đồng thời kêu gọi áp đặt một hệ thống thuế khiến "việc tích trữ bất động sản nhà ở trở nên không sinh lời".

The Conversation cho hay, sau một tuần đàm phán và trước áp lực từ các cuộc biểu tình rộng khắp, bà Maricarmen Abascal đã được phía cho thuê đồng ý ký hợp đồng thuê nhà mới thời hạn 8 năm với mức giá thuê giới hạn. Tuy nhiên, các cuộc biểu tình tiếp tục phản ánh một cuộc khủng hoảng vượt ra ngoài phạm vi Tây Ban Nha. Trên khắp châu Âu, nhất là tại các quốc gia như Ireland, Hà Lan, Đức, Pháp..., vô số người như bà Maricarmen Abascal đang phải đối mặt với những khó khăn tương tự trong việc tìm kiếm và giữ được chỗ ở.

Còn với Thủ tướng Pedro Sánchez, thất bại trong việc thông qua hai sắc lệnh liên quan đến nhà ở là một bước thụt lùi về uy tín chính trị, làm dấy lên những lo ngại về việc chính phủ thiểu số của ông khó có thể tồn tại cho đến cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, dự kiến vào năm 2027. Theo một số nguồn tin, Thủ tướng Pedro Sánchez đã quyết định tổ chức bầu cử sớm trong tháng 11-2026, với hy vọng đưa chính trường nước này thoát khỏi tình trạng bế tắc hiện nay.