Sống chung với xã hội siêu già

Theo báo Korea JoongAng Daily, kết quả điều tra dân số năm 2025 do Bộ Dữ liệu và Thống kê Hàn Quốc công bố ngày 28-7 cho thấy, người từ 65 tuổi trở lên hiện đạt 10,72 triệu người, chiếm 20,7% dân số. Đây là lần đầu tiên số người cao tuổi ở Hàn Quốc vượt ngưỡng 20%-tiêu chí để được xếp vào nhóm các quốc gia có xã hội siêu già.

Đây không chỉ là câu chuyện riêng của những làng quê vắng bóng thanh niên ở Hàn Quốc, mà là ở mức độ toàn quốc. Năm 2025, Hàn Quốc có 8,24 triệu hộ chỉ một người, chiếm 36,6% tổng số hộ gia đình. Trong đó, người ở độ tuổi 60 là nhóm sống một mình đông nhất.

Hiện cứ 5 người Hàn Quốc thì 1 người trên 65 tuổi và xã hội siêu già không còn là cảnh báo suông. Ảnh: Getty

Sống lâu vẫn được coi là một thành tựu của phát triển, nhưng cùng với đó là những vấn đề không hề dễ chịu, bởi tuổi tác thường đi cùng các vấn đề về sức khỏe. Nếu cùng lúc có nhiều nhu cầu chăm sóc sức khỏe cho người già dồn về bệnh viện lớn, hệ thống y tế dù hiện đại đến đâu cũng khó tránh tình trạng quá tải. Ở Hàn Quốc vẫn còn đó bài học từ cuộc khủng hoảng bác sĩ nội trú bùng phát năm 2024. Cuộc đình công của các bác sĩ nội trú Hàn Quốc đã phơi bày tình trạng căng thẳng do dân số già. Các bác sĩ nội trú khi đó đã phàn nàn vì phải làm việc quá sức với mức lương thấp trong bối cảnh hệ thống chăm sóc sức khỏe phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân khẩu học sắp xảy ra.

Theo Seoul Economic Daily, tại cuộc họp ngày 27-8 vừa qua, Ủy ban Đổi mới y tế thuộc Văn phòng Thủ tướng Hàn Quốc đề xuất 10 giải pháp cải tổ y tế cơ sở, với một thay đổi cốt lõi: Chuyển trọng tâm từ chữa bệnh trong bệnh viện sang phòng bệnh, quản lý sức khỏe và chăm sóc ngay tại cộng đồng. Theo đó, Hàn Quốc sẽ tái cấu trúc hệ thống y tế khu vực để các phòng khám tại địa phương đảm nhận vai trò phòng bệnh, quản lý bệnh mãn tính và chăm sóc tại nhà, trong khi các trung tâm y tế công cộng sẽ giám sát sức khỏe cộng đồng nói chung. Đây là một trong những bước đi nhằm chuẩn bị cho giai đoạn đất nước trở thành xã hội siêu già hóa.

Tình trạng già hóa dân số không chỉ làm gia tăng nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, kéo theo những thách thức đối với hệ thống y tế mà còn đặt gánh nặng lên hệ thống phúc lợi xã hội và hệ thống tài chính công. Hơn nữa, già hóa dân số còn tác động đến thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế tại Hàn Quốc.

Thực tế đó đang buộc Hàn Quốc phải tìm cách sống chung với xã hội siêu già thông qua việc tạo ra những cơ hội cho nền kinh tế từ chính những thách thức đó. Hơn 10 triệu người cao tuổi ở Hàn Quốc được nhận định là có thể mở ra một không gian kinh tế mới, hay “nền kinh tế tóc bạc”. Trong một xã hội siêu già, nhu cầu về thiết bị hỗ trợ vận động, nhà ở an toàn, thực phẩm phù hợp, du lịch chậm, tài chính tuổi già, phục hồi chức năng, khám từ xa và công nghệ chống té ngã sẽ ngày càng lớn. “Nền kinh tế tóc bạc” vì thế hoàn toàn có thể tạo thêm cơ hội việc làm và thúc đẩy đổi mới. Hàn Quốc có lợi thế đáng kể trong cuộc chuyển đổi này với nền công nghiệp điện tử mạnh, hạ tầng số phát triển và khả năng thương mại hóa công nghệ nhanh.

Ngoài ra, nguồn lực lớn hơn còn nằm ở chính những người cao tuổi. Không phải ai bước sang tuổi 65 cũng đồng thời mất khả năng lao động và vai trò xã hội. Nếu có cơ hội và môi trường phù hợp, nhiều người cao tuổi vẫn có thể truyền nghề, làm bán thời gian, khởi nghiệp nhỏ, chăm sóc thế hệ sau hoặc tham gia hoạt động cộng đồng.

Seoul nhận thức rõ vấn đề và đang thúc đẩy các bước chuẩn bị cho một xã hội siêu già để vấn đề này không phải là gánh nặng mà mở ra những cơ hội. Nhật Bản là quốc gia đi trước và đang là một mô hình xã hội siêu già hiệu quả cho các nước tham khảo. Với những bước cải cách hệ thống y tế khu vực và ứng dụng công nghệ rộng rãi để hỗ trợ xã hội siêu già, có thể thấy Hàn Quốc đang tiếp cận theo cách thức tương tự như Nhật Bản. Mô hình xã hội siêu già thành công của Nhật Bản gửi đi một thông điệp rất rõ ràng, đó là già hóa dân số không phải khủng hoảng, mà chỉ trở thành khủng hoảng khi xã hội không có sự chuẩn bị kịp thời.